Sylwia Gregorczyk-Abram khẳng định vai trò trung thực và độc lập của Tổng Thanh tra Nhân quyền tại Ba Lan

Sylwia Gregorczyk-Abram chia sẻ bà đã dành hơn 20 năm trong lĩnh vực bảo vệ nhân quyền, không chỉ qua lý thuyết mà còn bằng cách trực tiếp tham gia các đấu tranh pháp lý và hoạt động xã hội. Kinh nghiệm thực tiễn từ các phiên tòa cũng như giao tiếp với những người chịu tổn thương đã thôi thúc bà ứng cử vào vị trí Tổng Thanh tra Nhân quyền, vị trí quan trọng theo hiến pháp nhằm bảo vệ quyền và tự do của mọi công dân tại Ba Lan.

Bà nhận định chức vụ này không đơn giản chỉ là một cơ quan hành chính mà là thành phần quan trọng trong hệ thống bảo vệ quyền con người, có quyền và nghĩa vụ can thiệp khi các quyền cơ bản không được bảo vệ đúng mức. Đức tính trách nhiệm nặng nề và sự hiểu biết sâu sắc giúp bà cảm thấy sẵn sàng đảm nhận nhiệm vụ này.

Dù từng được biết đến qua hoạt động bảo vệ những thẩm phán độc lập và tham gia tổ chức Wolne Sądy, Sylwia khẳng định những hoạt động ấy là nhằm bảo vệ các giá trị hiến pháp, không mang màu sắc chính trị. Bà nhấn mạnh thanh tra nhân quyền khi tuyên thệ sẽ hành xử độc lập, không chịu ảnh hưởng của phe phái hay lợi ích nhóm nào.

Mục tiêu cốt lõi của bà là xây dựng lòng tin trong công dân đối với bộ phận bảo vệ quyền con người, để mọi người thấy đây là cơ quan sẵn sàng bảo vệ họ bất kể quan điểm chính trị hay địa vị xã hội. Đây sẽ là công việc hàng ngày để duy trì và củng cố niềm tin ấy.

Trước khi trở thành Tổng Thanh tra, bà là luật sư với kinh nghiệm xử lý nhiều vụ việc liên quan đến quyền con người tại tòa án quốc nội và quốc tế, bao gồm cả trước Toà án Nhân quyền Châu Âu và Tòa án Công lý Liên minh Châu Âu. Kinh nghiệm thực tiễn và kiến thức luật pháp về bảo vệ quyền và tự do được bà cho là tiền đề vững chắc để đảm nhiệm vị trí này.

Bà cũng cho biết theo quy định hiến pháp, khi nhận chức, bà sẽ ngừng các hoạt động nghề nghiệp khác và không được kiêm nhiệm chức vụ nào ngoài vai trò giảng viên đại học nếu có.

Về việc vừa làm công việc công vừa đảm bảo trách nhiệm gia đình, bà khẳng định sẽ tiếp tục duy trì sự cân bằng dựa trên kinh nghiệm nhiều năm vừa làm việc căng thẳng vừa chăm sóc gia đình. Sylwia nhận định đây không phải là những mục tiêu đối lập mà có thể song hành cùng nhau.

Khi được hỏi về vai trò liên quan đến việc chuyển giao quyền kiểm soát truyền thông công cộng cho chính quyền hiện tại vào năm 2024, bà phủ nhận có bất kỳ ủy quyền nào từ các đơn vị truyền thông công cộng như TVP.

Về đề xuất tạo ra một tổng thanh tra nhân quyền xã hội, bà thể hiện sự trân trọng mọi nỗ lực nhằm tăng cường hệ thống bảo vệ nhân quyền, đồng thời mở lời mời đối thoại với người đứng ra đề xuất nhằm chia sẻ kinh nghiệm và quan điểm, nhưng chưa nhận được phản hồi.

Mặc dù chưa tính đến thay đổi nhân sự hay cải tổ lớn, Sylwia nhận thấy đội ngũ hiện tại có nhiều nhân viên dày dạn, tận tâm với bảo vệ quyền con người. Bà rất mong chờ hợp tác với họ để tiến hành công việc chung.

Bà nhấn mạnh các lĩnh vực cần chú trọng gồm quyền được xét xử công bằng, thời gian xét xử, việc hạn chế lạm dụng tạm giữ cũng như tiếp cận tòa án độc lập. Những yếu tố này được xem là nền tảng để bảo đảm các quyền và tự do khác được thực thi hiệu quả.

Bên cạnh quyền tư pháp, bà cũng ưu tiên quyền của người khuyết tật, người già, cùng quyền được bảo vệ sức khỏe, nhấn mạnh rằng vấn đề hiện tại không nằm ở luật pháp mà ở chỗ thực thi những quyền này.

Đặc biệt, Sylwia lưu ý về tác động của công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo và sự lây lan của thông tin sai lệch gây nguy cơ cho quyền riêng tư và an toàn cá nhân. Tổng thanh tra phải dự đoán sớm các thách thức này để có biện pháp kịp thời bảo vệ quyền con người.

Sylwia nhận xét quá trình khôi phục nhà nước pháp quyền tại Ba Lan còn khó khăn nhưng tiếp tục diễn ra. Bà chọn cách nhìn vào tương lai thay vì tập trung vào những sai lầm trong quá khứ và cam kết sẽ tham gia tích cực đối thoại với các cơ quan liên quan nhằm phục hồi đầy đủ quyền tiếp cận công lý cho người dân.

Theo bà, vai trò của Tổng Thanh tra Nhân quyền là hỗ trợ xây dựng hệ thống pháp lý công bằng và bảo đảm mọi công dân đều được hưởng các quyền cơ bản đã được hiến pháp và luật pháp bảo vệ.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.