Neil Rimer dự báo sự phân phối lại tài sản trong lĩnh vực AI sắp xảy ra

Cuối tháng 5, tại một lễ hội công nghệ mới tại Athens, Neil Rimer đã bày tỏ một quan điểm đáng chú ý về dòng tiền đổ vào lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI). Ông tin rằng giàu có đang tích tụ quanh AI sẽ phải trải qua một "sự phân phối lại", dù là tự nguyện hay bắt buộc, nhưng ông hy vọng nó sẽ diễn ra một cách tự nguyện. Rimer cho rằng các nhà lãnh đạo công nghệ có thể đóng vai trò quan trọng nhằm hướng tới kết quả tích cực này.

Điều bất ngờ nằm ở chỗ quan điểm này được đưa ra bởi Rimer, đồng sáng lập Index Ventures - một trong những quỹ đầu tư mạo hiểm thành công nhất trong ba thập kỷ qua. Dù đã rút lui khỏi việc đầu tư hàng ngày từ năm 2021 và sống tại Athens, Rimer vẫn giữ mối liên hệ sâu sắc với ngành công nghệ và quỹ của ông đã đạt được kết quả nổi bật. Kể từ khi thành lập, Index Ventures đã huy động được khoảng 15 tỷ USD từ các nhà đầu tư bên ngoài, với các thương vụ thoái vốn lớn năm ngoái như IPO của Figma và Google mua lại công ty an ninh mạng Wiz đã mang về khoảng 9 tỷ USD lợi nhuận cho quỹ.

Mặc dù Rimer luôn có những hành động đóng góp tích cực, như làm việc với Endeavor Greece giúp đỡ doanh nhân tại các thị trường mới nổi, hay đại diện Hội đồng giám sát Human Rights Watch, xu hướng chung về từ thiện trong giới giàu có công nghệ lại có dấu hiệu giảm sút. Chiến dịch "Giving Pledge" do Warren Buffett và Bill Gates khởi xướng năm 2010 nhằm kêu gọi các tỷ phú cam kết dành ra một nửa tài sản cho từ thiện hiện trở nên ngày càng mờ nhạt, với số lượng cam kết mới giảm dần trong những năm gần đây, chỉ còn 4 gia đình đăng ký trong năm 2024.

Dữ liệu điều tra của Stanford Social Innovation Review cho thấy mặc dù tổng số tiền cho từ thiện ở Mỹ lên kỷ lục 592,5 tỷ USD năm 2024, số người cho tiền lại giảm 4,5% so với năm trước đó, nối dài xu hướng suy giảm trong 5 năm liên tiếp. Thậm chí trong những hộ gia đình giàu có, tỷ lệ đóng góp cũng giảm từ 90% năm 2017 xuống còn 81% năm 2023 theo số liệu từ Bank of America và Lilly Family School.

Xu hướng tương tự cũng được phản ánh trong danh mục đầu tư của Index với các công ty như Anthropic. Nhiều nhân viên mới giàu của Anthropic, vốn gắn với trào lưu hiệu quả vị tha, thường ưu tiên đầu tư thiên thần hoặc tự khởi nghiệp thay vì cam kết từ thiện dài hạn. Công ty cũng có chương trình quyên góp nhân viên được hỗ trợ đối ứng, nhưng không phổ biến trong kế hoạch tài chính cá nhân của nhiều người.

Sự thiếu hụt trong cam kết quyên góp tự nguyện đang làm gia tăng xu hướng áp dụng các biện pháp pháp lý để phân phối lại tài sản. Năm 2024, cử tri California sẽ quyết định có thông qua thuế tài sản một lần 5% nhằm đánh vào các tỷ phú hay không. Để đối phó, một số tỷ phú công nghệ như Sergey Brin và Larry Page đã chuyển nơi cư trú chủ yếu sang Florida.

Thông tin cho biết OpenAI đang cân nhắc lên sàn chứng khoán vào năm 2027, phần nào bị thúc đẩy bởi những thay đổi luật thuế áp dụng tài sản toàn cầu tính đến cuối năm nay. Ngoài ra, CEO Sam Altman của OpenAI từng đề xuất chuyển 5% cổ phần cho chính phủ liên bang như một cách chia sẻ lợi ích AI với cộng đồng, dù nhiều người chỉ trích đây là cách tạo sự đồng thuận chính trị hơn là sự đóng góp thực sự.

Tuy nhiên, nhiều quan chức và chuyên gia phản đối các loại thuế tài sản quy mô lớn, như Thống đốc California Gavin Newsom, cũng như các nhà kinh tế chỉ ra rằng các nước công nghiệp phát triển trước đây đã hủy bỏ các loại thuế này do hậu quả di cư tài sản sang nơi khác.

Giới thượng lưu lĩnh vực AI đang sở hữu khối tài sản khổng lồ. Tỷ phú Elon Musk đã vượt mốc 1.000 tỷ USD sau khi SpaceX IPO. Riêng 45 tỷ phú AI mới được Forbes liệt kê trong năm 2026 có tổng tài sản lên tới 2,9 nghìn tỷ USD, chưa kể các công ty như Anthropic và OpenAI chưa niêm yết. Cùng lúc đó, các nhân viên của họ nắm giữ khối tài sản đủ để mua gần 1/3 số nhà ở khu vực đô thị San Francisco.

Tỷ lệ tài sản của 1% các hộ gia đình giàu nhất nước Mỹ đạt 31,7% tổng tài sản toàn quốc, cao nhất kể từ năm 1989, và gần bằng tổng tài sản của 90% còn lại. So với thời kỳ Gilded Age đầu thế kỷ 20, đây là mức thấp hơn (khi đó tỷ lệ lên tới 45%). Nhưng nếu chỉ xét nhóm siêu giàu nhất (hiện là 19 hộ so với 4 hộ năm 1910), khối tài sản của họ hiện chiếm 14% GDP so với 4% hồi đó.

Lịch sử cũng cho thấy có hai con đường phân phối lại tài sản khi sự tập trung trở nên nghiêm trọng. Andrew Carnegie, vào năm 1889, đã viết luận văn "Phúc âm của sự giàu có" kêu gọi các tỷ phú xem tài sản của mình như một quỹ ủy thác cần được phân phối phục vụ lợi ích công trong cuộc đời họ, từ đó trở thành tiếng nói tiên phong cho từ thiện hiện đại.

Tuy nhiên, khi con đường tự nguyện không đủ, chính sách bắt buộc đã xuất hiện. Đến những năm 1930, chính trị gia Huey Long với chương trình "Chia sẻ sự giàu có" thúc đẩy đánh thuế nặng giới nhà giàu nhằm đảm bảo thu nhập cho mỗi người Mỹ. Tổng thống Franklin Roosevelt khi đó đã nâng thuế thu nhập tối đa lên 79%, đánh dấu ví dụ rõ ràng nhất về chính sách phân phối tài sản bắt buộc ở Mỹ.

Đối với Rimer, tình hình hiện tại không phải là điều mới mẻ, ông gắn bó với công nghệ từ thời còn là sinh viên Stanford năm 1984, và từng ca ngợi các nhà sáng lập Apple là "anh hùng" nhờ những đổi mới tạo ra điều tốt đẹp cho xã hội. Điều mà ông cảm thấy lo lắng là thế hệ hôm nay lại nhìn nhận một số công ty công nghệ giống như một số ngành nghề từng bị coi xấu trước đây như các nhà thầu quốc phòng hay hãng thuốc lá.

Bất chấp là một nhà đầu tư hưởng lợi lớn từ sự bùng nổ AI qua Anthropic cùng các dự án khác, Rimer mong muốn những người hưởng lợi có thể tự nguyện chia sẻ trở lại thay vì phải chịu sự phân phối bắt buộc. Theo ông, có con đường dễ dàng và con đường khó khăn, và ông hy vọng lịch sử sẽ không để mọi việc trở nên phức tạp hơn khi mà người trong cuộc chọn lấy con đường dễ dàng.

Theo TechCrunch

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.