Vợ người Đức mắc kẹt tại Gaza, chồng khởi kiện Chính phủ liên bang Đức

Faruk Doghmosh và Mohannd R. là hai người Đức có chung hoàn cảnh căng thẳng về việc vợ họ đang bị mắc kẹt tại Dải Gaza. Cả hai lần đầu tiên gặp nhau tại xưởng sửa xe của Doghmosh ở Berlin Reinickendorf và nhanh chóng đồng cảm với tình trạng khó khăn mà các bà vợ đang đối mặt. Vợ Doghmosh là một y tá, đã hoàn thành khóa đào tạo trong thời gian xảy ra chiến tranh tại Gaza, còn vợ Mohannd R. là một chuyên gia ngôn ngữ Ả Rập, dạy học cho trẻ em trong khu vực.

Trước chiến tranh, cả hai đều mong muốn vợ mình có thể sang Đức đoàn tụ với chồng. Tuy nhiên, sau cuộc tấn công của Hamas ngày 7 tháng 10 năm 2023 và tình hình chiến sự tiếp theo, các phụ nữ này buộc phải liên tục tìm nơi trú ẩn tránh các đợt không kích và pháo kích, di chuyển nhiều lần qua các khu vực khác nhau trong Gaza, thậm chí phải sống tạm trong các lều trại, khiến khả năng di chuyển ra khỏi vùng xung đột gần như không thể thực hiện.

Faruk Doghmosh đã liên hệ với Văn phòng đại diện Đức tại Ramallah vào tháng 12 năm 2023, nơi tổ chức các đợt sơ tán người Đức và gia đình từ Gaza. Ông hy vọng vợ mình có thể được đưa cùng trong các chuyến sơ tán, tuy nhiên bà không sở hữu hộ chiếu Đức và không thể cùng đi, bởi ông vẫn ở Berlin. Luật Lãnh sự Pháp Đức không cho phép sơ tán người chỉ có mối quan hệ hôn nhân mà không có quốc tịch Đức, trừ khi họ tự xin visa và phải trực tiếp đến Đại sứ quán Đức tại Cairo làm thủ tục. Điều này là bất khả thi do việc vượt biên giới giữa Gaza và Ai Cập bị hạn chế nghiêm ngặt.

Tình cảnh tương tự cũng diễn ra với gia đình Mohannd R., khi ông đã làm việc với các đại diện ở Ramallah, Cairo và Bộ Ngoại giao Đức tại Berlin, thậm chí là cả Ủy ban Công dân châu Âu, nhưng vẫn chưa có tiến triển. Bộ Ngoại giao Đức từ chối bình luận cụ thể về trường hợp visa do lý do bảo mật cá nhân nhưng khẳng định họ liên tục cố gắng hỗ trợ người Đức và người thân ra khỏi Gaza, với điều kiện phải có sự đồng thuận của cơ quan an ninh Israel đối với các chuyến đi.

Phía Đại sứ quán Israel tại Berlin xác nhận rằng cơ quan COGAT của Israel có thể cấp phép và hỗ trợ việc di chuyển của cư dân Gaza qua Israel sang các nước nhận họ, nếu các nước đó có công văn đề nghị chính thức và thực hiện đầy đủ các thủ tục an ninh. Tuy nhiên, hiện tại theo đại diện Israel, không có quốc gia châu Âu nào, kể cả Đức, gửi đề nghị chính thức xin phép cho việc này.

Faruk Doghmosh tỏ ra bức xúc khi cho biết Đức chưa nộp bất kỳ đơn yêu cầu nào cho phép di chuyển của vợ ông. Để giải quyết vấn đề này, ông cùng luật sư Myrsini Laaser đã đâm đơn kiện Chính phủ Liên bang Đức tại Tòa hành chính Berlin, yêu cầu bên này không chỉ cấp visa mà còn hỗ trợ thủ tục di chuyển khỏi Gaza.

Luật sư Laaser cho rằng việc hỗ trợ này hoàn toàn có thể thực hiện, dựa trên các đợt sơ tán thành công trong năm 2023. Bà nhấn mạnh việc Chính phủ Đức thiếu ý chí chính trị để tìm giải pháp là điều đáng tiếc, đặc biệt khi quyền đoàn tụ gia đình được Hiến pháp Đức và Luật cư trú bảo vệ rõ ràng. Tuy nhiên, thủ tục tại tòa án đang diễn ra khá chậm chạp và chưa có lịch xét xử cụ thể. Bộ Ngoại giao Đức cho biết không có nghĩa vụ phải hỗ trợ công dân không có quốc tịch Đức để nộp đơn xin visa, họ chỉ cam kết sắp xếp cuộc hẹn nếu người đó có thể đến được Cairo.

Bên cạnh đó, nhiều tổ chức xã hội và nhân quyền như Hội đồng Người tị nạn Berlin chỉ trích cách tiếp cận của Chính phủ Đức là quá cứng nhắc và hạn chế trong hỗ trợ gia đình người bị kẹt trong vùng xung đột như Gaza hay Afghanistan. Các tổ chức này cho rằng một cách thức đơn giản để giải quyết vấn đề là chính quyền Đức gửi công văn cam kết sẽ cấp visa ngay khi người bị kẹt xuất hiện tại Đại sứ quán, từ đó người này có thể trình được giấy phép tại các cửa khẩu kiểm soát. Nếu Đức không tự tổ chức được việc di chuyển, họ có thể phối hợp cùng UNHCR hoặc tổ chức di cư quốc tế IOM để thực hiện.

Trong khi đó, các chính trị gia thuộc các đảng đối lập ở Đức cũng lên tiếng chỉ trích Chính phủ. Clara Bünger, phát ngôn viên ngoại giao của đảng Liên minh Đỏ, yêu cầu Chính phủ Đức nhanh chóng và không gây khó khăn cho việc đoàn tụ gia đình. Còn Luise Amtsberg của đảng Xanh kêu gọi Chính phủ thúc đẩy đàm phán với Israel và Ai Cập nhằm tạo điều kiện cho các trường hợp tương tự, đồng thời phản đối sự cứng nhắc trong thủ tục hành chính của Bộ Ngoại giao Đức. Đại diện đảng CDU/CSU chưa đưa ra bình luận, còn SPD không có phản hồi trước thời hạn bài báo đóng.

Vụ việc này một lần nữa làm nổi bật những khó khăn về pháp lý và chính trị trong việc bảo vệ quyền của các gia đình đa quốc tịch trong bối cảnh xung đột kéo dài tại Gaza, đồng thời đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của các quốc gia trong việc bảo vệ quyền con người và gia đình ở vùng chiến sự.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.