Chính quyền Trump giải ngân 600 triệu USD cho quỹ vaccine từng bị RFK Jr. trì hoãn

Ngày 29/7/2026, Bộ Ngoại giao và Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ xác nhận sẽ giải ngân 600 triệu USD cho Gavi, một tổ chức quốc tế quan trọng hỗ trợ các quốc gia nghèo mua và phân phối vaccine phòng bệnh. Số tiền này được Quốc hội Mỹ phê duyệt cho các năm tài chính 2025 và 2026, và dự kiến hết hạn vào ngày 30/9 tới.

Khoản giải ngân đánh dấu sự chấm dứt tình trạng đình trệ kéo dài nhiều tháng do Bộ trưởng Y tế Robert F. Kennedy Jr. trì hoãn từ chối cấp vốn cho tổ chức này dựa trên những lo ngại về an toàn vaccine mà ông đưa ra.

Năm 2025, Kennedy đã lên tiếng chỉ trích Gavi sử dụng những loại vaccine mà ông cho là “nguy hiểm và lạc hậu” do chứa thành phần thủy ngân thimerosal. Ông cũng thể hiện mong muốn loại bỏ hoàn toàn những vaccine chứa thimerosal còn lại ở Mỹ, điển hình như vaccine cúm trong lọ đa liều.

Tuy nhiên, các chuyên gia vaccine hàng đầu trên thế giới xác nhận những vaccine đang được Gavi sử dụng là an toàn. Mỹ đã giảm dần việc sử dụng các vaccine có chứa thimerosal trong hơn hai thập kỷ qua do quan ngại đã từng nêu vào những năm 1990 và đầu những năm 2000, song việc thay thế hoàn toàn vẫn khó khăn ở nhiều quốc gia do hạn chế về điều kiện bảo quản lạnh.

Để đáp ứng yêu cầu từ phía Mỹ, Gavi đã cam kết sẽ phát triển lộ trình chuyển đổi sang các loại vaccine không chứa thimerosal. Hiện tại, tổ chức này vẫn hỗ trợ các vaccine phòng các bệnh như bạch hầu, uốn ván, ho gà, viêm gan B, viêm phổi do Haemophilus influenzae type b và viêm màng não mủ có chứa thimerosal.

Đại diện Bộ Ngoại giao và Bộ Y tế Mỹ cho biết, việc chuyển đổi này sẽ giúp trẻ em ở châu Phi, châu Á và Mỹ Latinh tiếp cận những vaccine chất lượng cao hơn, không chứa thủy ngân, đồng thời mở rộng khả năng bảo vệ khỏi nhiều chủng bệnh khác nhau.

Kinh phí mà Mỹ hỗ trợ chiếm khoảng 15% tổng ngân sách hàng năm của Gavi. Tổ chức này hiện cung cấp vaccine phòng 20 loại bệnh cho hơn 50 quốc gia có thu nhập thấp trên toàn cầu, ước tính đã tiêm chủng cho hơn 1,2 tỷ trẻ em và ngăn ngừa hơn 20,6 triệu ca tử vong tiềm năng.

Các nghị sĩ Mỹ như Chủ tịch Ủy ban Ngân sách Thượng viện Susan Collins và Thượng nghị sĩ Jeanne Shaheen đã ca ngợi vai trò của Gavi trong việc cứu sống hàng triệu sinh mạng ở nước ngoài và ngăn chặn sự lây lan dịch bệnh vào Mỹ qua kiểm soát từ gốc nguồn.

Bên cạnh việc chuyển đổi vaccine, chính quyền Trump cũng đề xuất Gavi ngừng khuyến cáo và mua vaccine Covid-19 trong các chương trình tiêm chủng thường xuyên, đồng thời giảm quy mô nhân sự tại trụ sở Geneva. Gavi cũng sẽ giảm tài chính cho một số đối tác như Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tổ chức mà Mỹ đã rút khỏi hồi tháng 1/2026 và mong muốn hạn chế mọi nguồn tài trợ gián tiếp.

Hơn nữa, Gavi sẽ thành lập một bộ phận riêng để theo dõi và đánh giá tiến triển khoa học về vaccine, bao gồm cả vấn đề an toàn, nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn mà Mỹ đề ra trong cải cách.

Mặc dù cam kết cải cách, việc chuyển đổi vaccine không chứa thủy ngân sẽ gặp nhiều thách thức như mở rộng năng lực sản xuất của nhà sản xuất, sự chấp thuận của các quốc gia và duyệt xét từ hội đồng quản trị Gavi.

Gavi trước đó đã đưa ra kế hoạch chuyển đổi này không phải vì nghi ngại về thành phần thimerosal mà vì các vaccine mới cung cấp khả năng bảo vệ rộng hơn. Trong khi đó, quan điểm liên quan đến thimerosal của Kennedy và nhóm ủng hộ ông không được các nghiên cứu khoa học chính thống hỗ trợ, nhất là về mối liên hệ với bệnh tự kỷ.