Vịnh California tiếp tục nằm trong danh sách di sản thế giới bị đe dọa theo quyết định của UNESCO

Ủy ban Di sản Thế giới của Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hiệp Quốc (UNESCO) tiếp tục duy trì khu vực các Đảo và Khu vực Bảo tồn tại Vịnh California, thuộc phía đông bắc Mexico, trong danh sách di sản thế giới bị đe dọa. Khu vực này đã được đưa vào danh sách kể từ năm 2019 do những nguy cơ đe dọa nghiêm trọng với các loài sinh vật chủ chốt và tình hình hoạt động đánh bắt không bền vững.

Nổi bật trong những nguy cơ này là nguy cơ tuyệt chủng của cá vaquita và tình trạng suy giảm nguồn cá totoaba. Ngoài ra, hoạt động đánh bắt trái phép và buôn bán bất hợp pháp hải sản cũng đặt ra nhiều áp lực lên môi trường biển nơi đây, đe dọa sự tồn tại của các hệ sinh thái biển quý hiếm.

Quyết định được công bố trong phiên họp của Ủy ban Di sản Thế giới diễn ra tại Hàn Quốc, trong đó UNESCO cũng ghi nhận các nỗ lực không ngừng của chính phủ Mexico nhằm thực thi biện pháp khắc phục các vấn đề tiềm ẩn. Những biện pháp này bao gồm tăng cường giám sát, thực thi pháp luật và phối hợp giữa các cơ quan để chống lại hoạt động đánh bắt phi pháp và buôn lậu cá totoaba.

Đáng chú ý, kết quả nghiên cứu giám sát năm 2025 cho thấy số lượng cá vaquita không giảm so với các năm trước, biểu hiện tích cực trong công tác bảo tồn tại khu vực. Tuy nhiên, Ủy ban cũng bày tỏ quan ngại về một số lo ngại từ các tổ chức xã hội dân sự và báo cáo viên của Liên Hiệp Quốc về việc có sự mở rộng các dự án khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) gần khu vực di sản.

UNESCO yêu cầu chính phủ Mexico cung cấp thông tin chi tiết về bất kỳ dự án nào được đề xuất trong khu vực di sản hoặc vùng lân cận có thể tác động đến Giá trị Vượt Trội Toàn Cầu (VUE) của khu vực. Đồng thời, các tác động tiềm ẩn đến VUE, bao gồm đa dạng sinh học và hệ sinh thái biển, phải được đánh giá thông qua các báo cáo Đánh giá Tác động Môi trường và Xã hội đạt tiêu chuẩn quốc tế trước khi đưa ra các quyết định có thể khó đảo ngược.

Bên cạnh đó, UNESCO khuyến cáo tránh phê duyệt bất kỳ hoạt động nào có thể gây tổn hại đến giá trị di sản đặc biệt này.

Ủy ban nhấn mạnh cá vaquita vẫn đang đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng cao độ do số lượng cá còn rất ít và nhiều cá thể được ghi nhận ngoài vùng an toàn, cho thấy nguy cơ tịch thu môi trường sống ngày càng tăng.

Theo Trung tâm Bảo vệ Môi trường Mexico, đại diện tham dự phiên họp, báo cáo đánh giá đã đề cập đến bốn dự án chính có liên quan đến hoạt động khí đốt tại khu vực: Terminal GNL de Sonora - Saguaro Energía; American Mexican Integrated Gas Operations; Vista Pacífico LNG (đã bị hủy gần đây); các đường ống dẫn khí và nhà máy hóa lỏng khí tự nhiên GNL Cosalá.

Mặc dù Ủy ban ghi nhận Mexico cho biết các dự án cơ sở hạ tầng liên quan đến hóa lỏng khí và vận chuyển khí tại khu vực tây bắc Mexico hiện đang bị tạm dừng do các tranh chấp pháp lý, nếu được tiếp tục sẽ phải tuân thủ các quy trình đánh giá tác động quốc gia, tuy nhiên các dữ liệu chi tiết về tiến độ và ảnh hưởng của những dự án này chưa được cung cấp đầy đủ.

Theo UNESCO, sự tiếp tục giám sát và minh bạch thông tin là cần thiết để bảo đảm các giá trị di sản biển quý giá của Vịnh California không bị suy giảm trong tương lai gần.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.