Thượng viện Nigeria cảnh báo hình phạt với cơ quan công quyền từ chối hợp tác giám sát

Ngày thứ Năm, Thượng viện Nigeria tuyên bố sẽ áp dụng các biện pháp chế tài đối với các lãnh đạo của Bộ, ngành và doanh nghiệp nhà nước (MDAs và GOEs) nếu họ tiếp tục phớt lờ các lời mời làm việc của các ủy ban thượng viện. Phát biểu này được đưa ra trong bối cảnh nhiều cơ quan đã liên tục từ chối tham gia các cuộc điều trần do Ủy ban Tài chính đứng đầu bởi Thượng nghị sĩ Sani Musa tổ chức.

Quyết định này được Thượng viện Nigeria do Chủ tịch Godswill Akpabio chủ trì, nhất trí thông qua sau phiên tranh luận gay gắt. Các nghị sĩ yêu cầu toàn bộ các cơ quan chính phủ phải nghiêm túc tuân thủ các lời mời từ các ủy ban hoặc sẽ phải nhận các hình phạt theo Hiến pháp và các quy định pháp luật hiện hành.

Thượng nghị sĩ Abdul Ningi nhấn mạnh Quốc hội không thể mãi nhắc nhở các cơ quan nhà nước về nghĩa vụ hiến định của họ. Ông cho rằng việc các cơ quan liên tục từ chối xuất hiện trước các ủy ban là sự thách thức trực tiếp đối với quyền lực của Quốc hội và đe dọa nền dân chủ Nigeria.

Ningi cảnh báo đây là lần cuối cùng Thượng viện nhắc nhở, đồng thời sẽ gửi công văn cho Tổng thống để báo cáo tình hình, và đề xuất tước quyền phân bổ ngân sách đối với các cơ quan không hợp tác.

Trong khi đó, Thượng nghị sĩ Adams Oshiomhole (Edo North) khẳng định trách nhiệm không thuộc về Tổng thống Bola Tinubu mà thuộc về người đứng đầu các cơ quan vi phạm. Ông còn nhấn mạnh nhiều cơ quan không tuân thủ Đạo luật Trách nhiệm Tài chính và các chỉ thị của Kho bạc, dẫn đến ảnh hưởng tiêu cực tới kinh tế quốc gia.

Ngược lại, Thượng nghị sĩ Oji Uzor Kalu (Abia North) cho rằng Thượng viện đã có đủ quyền lực theo Hiến pháp để buộc các cá nhân phải xuất hiện và cần thực thi quyền đó mà không cần sự can thiệp của Chính phủ. Ông dẫn chiếu các điều 88 và 89 của Hiến pháp năm 1999 nhằm chứng minh Thượng viện có thể ra lệnh cưỡng chế.

Thêm vào đó, Thượng nghị sĩ Halilu Ahmed (Nasarawa West) nhấn mạnh quyền phát hành lệnh cưỡng chế dựa trên Điều 89(1)(d) của Hiến pháp phải được sử dụng nếu các cơ quan vẫn không hợp tác.

Dù nhiều ý kiến ủng hộ biện pháp cứng rắn, một số nghị sĩ đề nghị giữ thái độ ôn hòa, tuân thủ pháp luật và ứng xử đúng mực trong quá trình giám sát.

Kết thúc phiên thảo luận, Thượng viện ra lệnh cho các lãnh đạo cấp cao như Thư ký Chính phủ Liên bang, Trưởng viên chức công vụ và các bộ trưởng chỉ đạo các cơ quan dưới quyền nghiêm túc tham gia các buổi làm việc với Quốc hội. Những cơ quan cố ý vi phạm sẽ bị xử lý theo Hiến pháp năm 1999, Luật Quyền hạn và Đặc quyền của các cơ quan lập pháp, Đạo luật Trách nhiệm Tài chính cũng như Quy định nội bộ của Thượng viện.

Một đề xuất yêu cầu Chủ tịch Thượng viện ngay lập tức phát lệnh bắt giữ đối với các lãnh đạo cơ quan vi phạm đã bị rút lui trong quá trình thảo luận do có phản đối về mặt thủ tục. Một số nội dung khác trong bản kiến nghị cũng bị loại bỏ trước khi thông qua.

Bên cạnh đó, Thượng viện cũng nhất trí thông qua một nghị quyết do Thượng nghị sĩ Muhammad Adamu Aliero đề xuất, yêu cầu tất cả các Bộ, ngành và doanh nghiệp nhà nước định kỳ gửi báo cáo kiểm toán tài chính tới các ủy ban Thượng viện phù hợp với Điều 85(2) của Hiến pháp. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm củng cố công tác giám sát và nâng cao trách nhiệm quản lý tài chính công.

Thượng nghị sĩ Aliero nhấn mạnh: "Chúng ta không thể thực hiện giám sát nếu không được xem các báo cáo tài chính".

Những biện pháp trên cho thấy quyết tâm của Thượng viện Nigeria trong việc thắt chặt giám sát lập pháp và buộc các cơ quan nhà nước minh bạch hơn trong hoạt động, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý công và củng cố nền dân chủ.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.