Drones: Công cụ chiến tranh mới trên toàn cầu
Với thiết bị điều khiển nhỏ gọn vừa vặn lòng bàn tay, một chiếc drone nhẹ nhàng cất cánh chỉ bằng một thao tác điều khiển đơn giản của người dùng. Trong khi những người chơi drone coi đây là thú vui săn tìm góc máy trên không, thì với binh lính, drone được trang bị chất nổ lại trở thành vũ khí tàn khốc, có thể phá hủy xe tăng với chi phí chỉ bằng một phần nhỏ so với giá trị xe tăng đó.
Được gọi chính thức là phương tiện bay không người lái (UAV), drones đã trở thành phần không thể thiếu trên các chiến trường hiện đại. Theo ông Thomas Lim – nghiên cứu viên tại Học viện Nghiên cứu Quốc tế S Rajaratnam (RSIS) – các lực lượng quân đội đang tìm kiếm "viên đạn bạc" giúp giải quyết các mối đe dọa mới, đồng thời phát triển nhanh chóng công nghệ để luôn đi trước đối thủ.
Vai trò của drones trong các cuộc xung đột gần đây
Từ chiến trường Ukraine cho đến Trung Đông, drones đã được sử dụng rộng rãi với hiệu quả rõ rệt. Ukraine khai hỏa những cuộc tấn công drone vào các nhà máy lọc dầu và tàu chở dầu ở vùng sâu bên trong lãnh thổ đối phương, đồng thời sử dụng drone quadcopter thả lựu đạn và drone "rồng" phun thermite – hợp chất tạo nhiệt cao – để che chắn hoặc phá hoại. Thậm chí, một số cuộc tấn công bằng drone của Ukraine đã gây thiệt hại trên biển và bắn hạ máy bay chiến đấu của Nga.
Phản ứng lại, Nga đã gia tăng sản xuất drone nội địa, đặc biệt là các drone cáp quang – được điều khiển trực tiếp qua dây dẫn, giúp chống nhiễu sóng – nhằm làm gián đoạn tuyến tiếp vận của Ukraine. Các phong trào vũ trang khác như Hamas cũng học hỏi chiến thuật drone từ chiến tranh Ukraine, sử dụng drone gắn chất nổ tấn công các trạm quan sát và hạ tầng Israel, gây tê liệt hệ thống liên lạc và làm suy yếu lực lượng đối phương.
Chiến lược đầu tư drone và thay đổi ưu tiên quốc phòng toàn cầu
Trước sự thay đổi nhanh chóng trên chiến trường, nhiều quốc gia đã đẩy mạnh đầu tư cho công nghệ drone. Anh công bố kế hoạch đầu tư quốc phòng lớn nhất từ trước đến nay, dành hơn 5 tỷ bảng Anh để phát triển năng lực drone cho các lực lượng vũ trang trong bốn năm tới. Hải quân Anh sẽ xây dựng các chiến hạm “lai” trang bị drone thay vì thay thế các tàu chiến cũ kỹ.
Hàn Quốc dự kiến mua 20.000 drone quân sự nhằm đối phó với các mối đe dọa từ Bắc Triều Tiên, chọn mua drone trinh sát tầm ngắn và drone tấn công nhỏ – giống loại drone “đàn áp mục tiêu” sử dụng trong chiến tranh Ukraine và Trung Đông.
Ưu điểm và hạn chế của drones trong chiến tranh hiện đại
Drones có nhiều lợi thế như chi phí thấp hơn vũ khí truyền thống, khả năng tấn công chính xác với các camera và vũ khí nhỏ gọn, đồng thời cung cấp hình ảnh thời gian thực giúp chỉ huy ra quyết định nhanh chóng. Chúng có thể giữ nhiệm vụ thu thập tình báo trong nhiều giờ và cho phép thực hiện các nhiệm vụ nguy hiểm mà không đe dọa mạng sống binh sĩ.
Đăng ký bản tin QMVN
Nhận tin tổng hợp mỗi sáng - chỉ những bài đáng đọc, không spam.
Theo ông Ian Li Huiyuan của RSIS, drones là giải pháp thay thế hợp lý cho những quốc gia không đủ ngân sách mua máy bay chiến đấu hoặc tên lửa đắt tiền. Tuy nhiên, giới hạn về trọng tải và nhiên liệu làm giảm phạm vi cũng như sức công phá của drone, khiến chúng không thể hoàn toàn thay thế các hệ thống vũ khí khác. "Drones không phải cạnh tranh trực tiếp với tên lửa, mà là bổ sung cho chiến lược tổng thể tùy theo nhu cầu và tình hình cụ thể," ông Li nhấn mạnh.
Chiến lược sử dụng drone của Singapore
Singapore đã ứng dụng drone trong quân đội từ những năm 1979 và phát triển mạnh mẽ năng lực UAV trong những năm gần đây với sự xuất hiện của drone giá rẻ, drone bầy đàn cho các nhiệm vụ trinh sát, giám sát và tình báo do một người điều khiển nhiều phương tiện cùng lúc.
Bộ trưởng Quốc phòng Chan Chun Sing cho biết trong bài phát biểu ngân sách năm nay rằng Quân đội Singapore sẽ phát triển mô hình "cao-thấp", kết hợp các hệ thống drone giá rẻ, nhiều chức năng có nguồn gốc thương mại với các hệ thống quân sự cao cấp. Song song đó, SAF đang hướng tới tích hợp vận hành giữa máy bay có người lái và không người lái để hình thành hệ thống phối hợp chặt chẽ, phù hợp với tiến bộ công nghệ.
Quân đội Singapore đã thử nghiệm ba loại drone thương mại gồm Skydio X10, Ascent Spirit và Neros Archer trong một cuộc tập trận ở Mỹ. Không quân Singapore cũng sở hữu nhiều UAV hiện đại như Hermes 900, Hermes 450, Heron 1 và Orbiter 4 phục vụ các nhiệm vụ trinh sát đa dạng, từ hoạt động liên tục dài ngày đến tác chiến trong môi trường đô thị.
Hải quân Singapore trang bị UAV Veloce 60 do trong nước phát triển cho các sứ mệnh trinh sát trên biển và đất liền, bên cạnh ScanEagle trên các tàu hải quân lớp Victory. Lục quân sử dụng drone Veloce 15 cho các nhiệm vụ gần và trong đô thị. Ngoài ra, binh sĩ mới được đào tạo kỹ năng điều khiển và phòng chống drone nhằm đáp ứng xu thế chiến tranh công nghệ cao.
Theo chuyên gia Thomas Lim, ngoài việc trang bị drones, quân đội cần triển khai hiệu quả qua tập luyện và thực hành trong các bài tập quân sự quy mô địa phương và quốc tế để phát huy tối đa sức mạnh của công nghệ này. Trong bối cảnh lực lượng quân sự Singapore dự kiến giảm một phần ba nhân lực vào năm 2030 do tỷ lệ sinh thấp, drone đang được xem như công cụ nhân lực hiệu quả và quan trọng để duy trì sức mạnh quốc phòng.
Những điều rút ra từ bài viết
- Drones trở thành công cụ chiến tranh quan trọng nhờ chi phí thấp và độ linh hoạt cao.
- Các quốc gia như Anh và Hàn Quốc đầu tư mạnh mẽ phát triển năng lực drone nhằm nâng cao quốc phòng.
- Drone không thể hoàn toàn thay thế các hệ thống tên lửa và máy bay chiến đấu do giới hạn về tải trọng và nhiên liệu.
- Singapore tích hợp drone đa dạng trong lực lượng với chiến thuật phối hợp giữa các hệ thống có người lái và không người lái.
- Đào tạo và tác chiến thực tế là yếu tố then chốt để tận dụng hiệu quả sức mạnh drone trong quân đội.
Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.
