Sự sụp đổ niềm tin mới là yếu tố chính định hình chính trị Mỹ hiện nay

Theo các kết quả khảo sát mới nhất của Gallup, niềm tin của người dân Mỹ đối với các thể chế chủ chốt như Quốc hội chỉ đạt mức 9%, thấp gần như chưa từng có trong lịch sử. Cùng với đó, niềm tin vào hệ thống tư pháp hình sự, tổ chức tôn giáo, giáo dục đại học, và doanh nghiệp lớn cũng bị xói mòn đáng kể trong vài thập kỷ qua. Đây không phải là khủng hoảng riêng lẻ của từng thể chế mà là một cuộc khủng hoảng niềm tin trên toàn hệ thống.

Việc các chính trị gia tự xưng là xã hội dân chủ hay tiến bộ nổi bật trong các cuộc bầu cử không phải là điểm mấu chốt. Thực tế, đây chỉ là dấu hiệu cho thấy người dân Mỹ đang mất lòng tin vào các cấu trúc truyền thống. Khi không còn tin tưởng vào các thể chế, cử tri không đơn thuần dịch chuyển theo phe cánh chính trị mà họ tìm kiếm những ứng viên bên ngoài lề, hứa hẹn phá vỡ hiện trạng và hệ thống đã thất bại.

Những chiến thắng bất ngờ của các ứng viên như Zohran Mamdani tại New York hay Graham Platner tại Maine trước đó phản ánh rõ xu hướng này. Những người ủng hộ họ không chỉ đồng tình với chính sách mà còn coi đây là cách để thay đổi toàn diện nền chính trị vốn bị xem là không đáp ứng được nguyện vọng của người dân. Sau khi Platner rút lui, nhiều cử tri đảng Dân chủ tại Maine có xu hướng quay sang Troy Jackson, một chính khách tự nhận là "pickup truck progressive" với lập trường bảo vệ người lao động chống lại các thế lực có quyền lực cố hữu.

Khó có thể khẳng định ranh giới rõ ràng giữa hai phe cánh truyền thống Cộng hòa và Dân chủ đang định hình chính trường Mỹ hôm nay. Thay vào đó, sự phân cực đang diễn ra giữa những người ủng hộ hệ thống và những người chống lại sự chi phối của các thể chế. Chủ nghĩa xã hội dân chủ và chủ nghĩa dân túy cánh hữu chỉ là những hình thái khác nhau của cùng một hiện tượng - sự mất niềm tin vào các cấu trúc truyền thống đang gia tăng.

Trong một nền dân chủ lành mạnh, người dân phải tin tưởng vào tính hợp pháp và khả năng điều chỉnh sai sót của các thể chế để duy trì trật tự và tiến bộ xã hội. Khi niềm tin này mất đi, sự hỗn loạn và mong muốn thay đổi triệt để sẽ lên ngôi. Những nhà quan sát cảnh báo rằng, không phải do sự xuất hiện của chủ nghĩa xã hội dân chủ mà sự sụp đổ niềm tin mới là nguyên nhân chính dẫn đến những biến động chính trị đang diễn ra.

Để khôi phục sự ổn định, các thể chế cần lấy lại niềm tin của người dân qua việc chứng minh khả năng giải quyết các vấn đề thực tế và thuyết phục công chúng rằng họ có thể mang lại những thay đổi thiết thực chứ không chỉ là những lời hứa suông.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.