Xã hội hiện đại Hàn Quốc đối mặt với thách thức về khái niệm 'chúng ta' và 'người ngoài'

Trong xã hội Hàn Quốc, từ lâu đã tồn tại một cách phân loại rõ ràng về bản sắc với hai nhóm chính: người Hàn, gọi là "woori" (chúng ta), và người nước ngoài, gọi là "waygookin". Khái niệm "woori" không chỉ là sự biểu thị về mặt dân tộc mà còn mang ý nghĩa sâu sắc về sự gắn kết và đồng nhất thông qua huyết thống, lịch sử và văn hóa chung. Ví dụ trong đời sống thường ngày, người Hàn thường dùng những cách gọi như "nước ta", "giáo sư của chúng ta" hay "chồng tôi" để thể hiện sự liên kết này.

Tuy nhiên, sự phân biệt này đồng thời tạo ra biên giới xã hội khá rõ ràng, khiến những người không hoàn toàn phù hợp với mẫu số chung, dù có mang đặc điểm sinh học Hàn Quốc, cũng không dễ dàng được xem là thuộc về nhóm "woori".

Ngày nay, Hàn Quốc chứng kiến sự gia tăng rõ rệt của những cá nhân và gia đình không hoàn toàn phù hợp với phân loại truyền thống. Đó là những người Hàn sinh ra lớn lên ở nước ngoài, những người thuộc các gia đình đa văn hóa có cha hoặc mẹ là người nước ngoài, những người Hàn với giọng nói mang nét ảnh hưởng của các nước như Nga hay Kazakhstan, và cả những thành viên trong cộng đồng sử dụng đại từ phi nhị nguyên về giới tính hay tôn giáo đa dạng.

Những người này thường được gọi theo thuật ngữ xã hội học của Zygmunt Bauman là "người lạ" – những cá nhân không hoàn toàn là thành viên thuộc "woori", nhưng cũng không phải là người nước ngoài truyền thống. Họ sống trong lòng xã hội Hàn nhưng không trọn vẹn cảm nhận được sự thuộc về, đặt ra thách thức trong việc xác định danh tính cá nhân cũng như xã hội.

Bối cảnh toàn cầu hóa và dân chủ hóa đang thúc đẩy sự thay đổi trong xã hội Hàn Quốc. Từ lâu, việc phân biệt gắt gao giữa "woori" và "waygookin" là công cụ giúp đất nước vượt qua nhiều thử thách như thời kỳ đô hộ, chiến tranh và công nghiệp hóa nhanh chóng. Tuy nhiên, trước thực tế ngày càng đa dạng này, khái niệm truyền thống đang bị đặt dấu hỏi nghiêm túc về tính phù hợp.

Hàn Quốc hiện tại phải đối mặt với vấn đề mở rộng phạm vi định nghĩa về bản sắc dân tộc, chấp nhận thêm nhiều dạng hình người Hàn mới, đặc biệt là những người vẫn giữ yếu tố văn hóa và gốc gác Hàn nhưng sống đa văn hóa hoặc từng sống ở nước ngoài. Việc này không chỉ là mục tiêu xã hội mà còn là yêu cầu thiết thực cho sự phát triển bền vững của đất nước trong thời đại mới.

Ảnh hưởng từ thực tế cá nhân, kể cả của các thế hệ tiếp theo thuộc nhóm "người lạ", mang đến góc nhìn sâu sắc về sự phức tạp trong định nghĩa "chúng ta". Đối với những người như tác giả, dù sinh sống hơn 20 năm tại Hàn và có gia đình, việc xác định mình thuộc về nhóm nào vẫn là câu hỏi mang tính trăn trở, phản ánh sự chuyển dịch xã hội mạnh mẽ.

Xu hướng ngày càng nhiều cá nhân kiểu này xuất hiện cùng với ảnh hưởng của mạng xã hội và không khí dân chủ mở cửa hơn đang tạo ra áp lực buộc xã hội Hàn Quốc phải làm mới các khái niệm truyền thống. Tương lai, việc xác định “chúng ta” trong Hàn Quốc hiện đại không còn là vấn đề để trì hoãn, mà là thách thức cần được giải quyết sớm và minh bạch.

Như kinh nghiệm của tác giả với hơn hai thập kỷ sống và làm việc tại Hàn Quốc, người dân xứ sở kim chi luôn có khả năng vượt qua mọi giới hạn bởi họ không ngừng thay đổi và thích nghi với thời cuộc, bất kể xuất thân hay bản sắc có khác biệt thế nào.

Trong một xã hội đang biến đổi nhanh chóng, câu hỏi đặt ra không phải là có thay đổi hay không, mà là sự thay đổi đó sẽ diễn ra theo cách nào để đảm bảo sự gắn bó đa dạng và bền vững.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.