Cuộc bầu cử tại Negeri Sembilan: Liên minh, xung đột chính trị và điểm đáng chú ý

Chỉ chưa đầy một tháng sau khi liên minh Barisan Nasional (BN) bảo vệ thành công bang Johor khỏi đối thủ Pakatan Harapan (PH), sự chú ý đã chuyển sang bang láng giềng Negeri Sembilan, nơi cuộc bầu cử tiểu bang thứ 16 sẽ diễn ra như một phép thử rõ ràng cho các liên minh chính trị đang biến chuyển nhanh ở Malaysia trước cuộc tổng tuyển cử tiếp theo. Bang này có dân số khoảng 1,2 triệu người, nằm ngay phía nam thủ đô Kuala Lumpur, với diện tích 6.642 km2, tương đương chín lần diện tích Singapore.

Ngày 18/7 là ngày kết thúc đăng ký ứng cử viên (Nomination Day), mở đầu cho chiến dịch vận động kéo dài 14 ngày kết thúc vào lúc 23h59 ngày 31/7. Ngày bầu cử chính thức được ấn định vào ngày 1/8, sau ngày bầu cử sớm 28/7 dành cho lực lượng cảnh sát, quân đội và nhân viên tổ chức.

Liên minh cầm quyền hiện tại trong bang là Pakatan Harapan, dưới sự dẫn dắt của Thủ tướng Anwar Ibrahim, tranh cử đầy đủ 36 khu vực bầu cử. Trong khi đó, đối tác liên minh Bang ở cấp liên bang là Barisan Nasional sẽ thách thức ở 25 khu vực với hy vọng tiếp nối thành công tại Johor.

Phía đối lập, liên minh Perikatan Nasional (PN) tham gia cuộc đua tại 11 khu vực theo thỏa thuận phân chia ghế nhằm tránh đối đầu trực tiếp với BN. Đặc biệt, Parti Pribumi Bersatu Malaysia (Bersatu) vẫn là thành viên PN nhưng sẽ ra tranh cử dưới biểu tượng riêng ở 24 khu vực vì mâu thuẫn với đồng minh PAS. Parti Wawasan Negara, nhánh tách ra từ Bersatu do Hamzah Zainudin dẫn dắt, thay thế vị trí của Bersatu trong liên minh PN, tham gia tranh cử 4 khu vực. Ngoài ra, các đảng nhỏ như Đảng Xã hội Malaysia, Đảng Người bản địa Malaysia và Parti Berjasa Malaysia cùng góp mặt.

Liên minh trẻ trung Malaysian United Democratic Alliance (MUDA) cùng Đảng Bersama Malaysia mới nổi bất ngờ không tham gia sau kết quả không đạt tại Johor.

Có 21 khu vực sẽ chứng kiến các cuộc đua tam giác, còn lại hai khu vực sẽ có đến bốn và năm ứng viên tranh tài.

Malaysia tổ chức bầu cử cho quốc hội liên bang và các nghị viện bang riêng biệt. Quốc hội liên bang quyết định chính phủ quốc gia, trong khi nghị viện bang Negeri Sembilan gồm 36 thành viên chọn menteri besar (thủ hiến). Một liên minh cần chiếm ít nhất 19 ghế để thành lập chính quyền bang. Các nghị viện tiểu bang có thể tự giải tán độc lập trong nhiệm kỳ 5 năm của mình. Sau Negeri Sembilan, các bang Melaka và Sarawak được dự đoán sẽ tổ chức bầu cử sớm trước tổng tuyển cử dự kiến vào đầu năm 2028.

Chiến dịch bầu cử tập trung nhiều vào các vấn đề kinh tế thiết thực như chi phí sinh hoạt tăng cao. Bên cạnh đó, bang vẫn nhận sự quan tâm đặc biệt từ sự kiện tranh chấp kế vị hoàng gia gần đây, làm nổi bật nền quân chủ lập hiến độc đáo của Negeri Sembilan.

Sự kiện còn đánh dấu lần đầu tiên liên minh BN và PN ký kết chia ghế chiến lược nhằm tránh chia phiếu chống PH. PH đối mặt áp lực lớn khi nếu thất bại, họ chỉ còn kiểm soát các bang Penang và Selangor.

Nhiều khu vực tranh cử được chú ý vì có ứng viên nổi bật hoặc vai trò chính trị đặc biệt. Pertang là tâm điểm khi chủ tịch UMNO bang Negeri Sembilan Jalaluddin Alias bảo vệ khu vực vốn là thành trì của UMNO.

Các khu vực Chennah và Linggi cũng thu hút sự chú ý khi có sự tham gia của Tổng thư ký DAP Anthony Loke và Thủ hiến Aminuddin Harun.

Ủy ban bầu cử Malaysia sẽ công bố kết quả chính thức qua cổng thông tin điện tử trong đêm bầu cử. Trước ngày 1/8, độc giả có thể theo dõi tin tức qua các kênh của The Straits Times và bản tin, podcast Asia Insider: Malaysia Edition.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.