Khoa học Argentina suy yếu trước nguy cơ cắt giảm ngân sách và sa thải nhân sự

Faramarz S Gard, một nhà nghiên cứu làm việc tại Comisión Nacional de Energía Atómica (CNEA) của Argentina, chia sẻ về tình trạng khó khăn hiện nay của hệ thống khoa học đất nước mình. Trong khi những cuộc thảo luận về kinh phí thường xoay quanh bảng ngân sách và chỉ số kinh tế, thì thực tế được cảm nhận trực tiếp tại các phòng thí nghiệm, văn phòng và các trung tâm nghiên cứu nơi tạo ra tri thức khoa học. Tại đây, nhiều nhà khoa học chứng kiến sự suy thoái dần dần của hệ thống khoa học Argentina, từ hạ tầng cho đến nguồn nhân lực.

Ông cho biết tại CNEA, sự bất ổn đã trở thành thường nhật, với hàng trăm nhân viên làm việc theo hợp đồng tạm thời rất dễ bị chấm dứt bất ngờ. Ngày 1/7/2026, tổng cộng 61 nhân viên, trong đó có Paula Alderete, một chuyên gia kính hiển vi điện tử giàu kinh nghiệm, đã bị sa thải. Sự kiện này còn gây ra cuộc phản đối ôn hòa của nhân viên, bị lực lượng cảnh sát quân sự vũ trang can thiệp giữ trật tự. Việc sa thải hàng loạt không chỉ gây tổn thất nhân sự trước mắt mà còn làm xói mòn dần các năng lực khoa học đòi hỏi nhiều thập kỷ xây dựng.

Chuyên gia Paula Alderete vốn không chỉ vận hành mà còn bảo trì và hỗ trợ hàng chục dự án nghiên cứu liên quan đến kính hiển vi điện tử của phòng thí nghiệm. Sau khi cô bị sa thải, thiết bị quan trọng này gần như trở nên vô dụng. "Mỗi ngày tôi đi qua bàn làm việc trống của cô ấy trên đường vào phòng thí nghiệm, như một dấu hiệu im lặng về việc hệ thống nghiên cứu phụ thuộc không chỉ vào thiết bị đắt tiền mà còn vào con người" – Gard nhấn mạnh.