Bạo lực chống nhân viên y tế khiến dịch Ebola ở Congo ngày càng nghiêm trọng

Từ khi bùng phát dịch Ebola, đã có hàng chục vụ tấn công nhằm vào các cơ sở y tế và đội ngũ hỗ trợ tại khu vực DRC, chủ yếu do nỗi sợ hãi và thiếu niềm tin của người dân địa phương. Theo Reuters, ngày 15/7, một đám đông gồm cả người nhà bệnh nhân đã xông vào Bệnh viện Nyakunde ở tỉnh Ituri, ném đá và gây hư hại hàng rào bảo vệ. Đây là tỉnh có tới khoảng 90% số ca nhiễm tập trung.

Bác sĩ Pierre Akilimali, quản lý sự cố cho chiến dịch phản ứng Ebola tại Viện Y tế Quốc gia DRC, cho biết tại cuộc họp báo ngày 18/7 ở Bunia rằng nhiều vụ tấn công do các đám đông giận dữ thực hiện đã khiến các nhân viên y tế không chỉ đối diện với nguy cơ lây nhiễm mà còn bị đe dọa an ninh. Điều này gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hiệu quả công việc trên tuyến đầu phòng chống dịch.

Các nhân viên y tế cũng phải chịu áp lực lớn khi một số chuyên gia ứng phó thậm chí bị giữ làm con tin tại một số khu vực trong tỉnh. Đội ngũ làm công tác chôn cất theo quy trình an toàn và tôn nghiêm cũng gặp nhiều khó khăn khi bị người dân phản đối tại các nghĩa trang, bởi tập tục tang lễ truyền thống xung đột với các biện pháp an toàn để tránh lây bệnh.

Người dân tại vùng dịch có nhận thức hạn chế về cách thức điều trị và phòng ngừa Ebola, đặc biệt khi chủng virus Bundibugyo không có vắc xin hay thuốc điều trị đặc hiệu. Theo Abdou Sebushishe – cố vấn y tế cấp cao của Tổ chức International Medical Corps, việc thiếu truyền thông hiệu quả ở giai đoạn đầu khiến cộng đồng hiểu nhầm việc cách ly bệnh nhân là hành động vô lý và xa lánh họ.

Kết quả là nhiều người không hợp tác trong việc báo cáo ca bệnh hay tìm kiếm chữa trị kịp thời, khiến virus lây lan nhanh hơn. Số liệu của CDC cho thấy dịch bùng phát nhanh với hơn 2.400 ca nhiễm xác nhận, gấp đôi tốc độ so với đợt dịch Ebola năm 2018-2020. Tính đến đầu tuần, dịch đã xuất hiện tại năm tỉnh của Congo và lan sang Uganda, thậm chí có một ca tại Pháp.

Do các mối đe dọa về an ninh, nhân viên y tế bị chậm trễ trong việc tiếp cận hiện trường, thậm chí phải di chuyển với cửa kính tối màu để tránh bị nhận diện. Ít nhất 36 nhân viên y tế đã tử vong sau khi nhiễm virus từ khi dịch bắt đầu.

Khi bệnh nhân mất niềm tin vào các trung tâm điều trị, họ có thể tự ý bỏ trốn trong khi vẫn còn nguy cơ lây bệnh cao, làm dịch bệnh lan rộng ra cộng đồng. Bên cạnh đó, cuộc đình công của đội ngũ y tế tại bệnh viện Bunia do điều kiện làm việc khó khăn và chậm trễ trả lương càng làm sứt mẻ nỗ lực chống dịch.

Đại diện Bộ Y tế Congo cho biết sẽ tăng cường các biện pháp ứng phó, dù chưa công bố chi tiết cụ thể. Các chuyên gia nhấn mạnh rằng chỉ khi có sự hợp tác chặt chẽ với cộng đồng, công tác phòng chống mới có thể thành công.

Abdou Sebushishe và các đồng nghiệp tập trung xây dựng lòng tin bằng cách mời gọi cộng đồng tham gia từ khâu quy hoạch đến thực hiện dự án, như việc xây dựng trung tâm điều trị và tổ chức các buổi họp báo giải thích quy trình chôn cất an toàn. Tại trại Kigonze, sau khi tham vấn và trao quyền cho lãnh đạo cộng đồng, các nhóm chôn cất đã không còn bị cản trở khi thực hiện nhiệm vụ.

Các nhà chuyên môn cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của sự hợp tác cộng đồng trong việc phát hiện sớm người nghi nhiễm, cách ly kịp thời và truy vết tiếp xúc. Công tác huấn luyện người dân sử dụng dụng cụ đo nhiệt độ, bố trí điểm rửa tay khử trùng và cung cấp trang thiết bị bảo hộ cho nhân viên y tế là rất cần thiết nhưng đòi hỏi nguồn tài chính lớn.

Hiện WHO mới nhận được 40% số tiền cần thiết để đối phó dịch, trong bối cảnh quỹ viện trợ quốc tế bị giảm dần, khiến lực lượng nhân viên thiếu hụt và khó mở rộng chiến dịch hiệu quả. Các chuyên gia cảnh báo rằng mà không tăng cường đầu tư và cộng đồng đồng lòng ủng hộ, dịch Ebola tại Congo còn diễn biến phức tạp, đe dọa an ninh sức khỏe khu vực và toàn cầu.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.