Nghiên cứu Thổ Nhĩ Kỳ tiết lộ Alzheimer ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng hiểu sự việc hàng ngày

Một nhóm các nhà khoa học quốc tế, trong đó có Phó Giáo sư Tiến sĩ Fenise Selin Karalı và Tiến sĩ Samet Tosun từ Khoa Ngôn ngữ và Trị liệu Ngôn ngữ của Đại học Biruni (Thổ Nhĩ Kỳ), đã thực hiện một nghiên cứu quan trọng nhằm tìm hiểu ảnh hưởng của bệnh Alzheimer và rối loạn nhận thức nhẹ đến khả năng hiểu và tổ chức các sự kiện xảy ra trong cuộc sống thường ngày. Công trình này được đăng trên tạp chí khoa học Cortex.

Nghiên cứu được thực hiện với sự tham gia của 54 người gồm các nhóm: người già khỏe mạnh, người mắc rối loạn nhận thức nhẹ, và bệnh nhân Alzheimer giai đoạn đầu. Các đối tượng được yêu cầu xem các bức ảnh mô tả một sự kiện hàng ngày nhưng bị xáo trộn trình tự, sau đó sắp xếp lại theo đúng thứ tự và xác định sự kiện đó là gì. Qua bài kiểm tra, các nhà nghiên cứu đánh giá mức độ thông tin mà người tham gia cần để hiểu đúng sự việc.

Phó Giáo sư Tiến sĩ Fenise Selin Karalı cho biết não bộ trong cuộc sống hàng ngày xử lý các sự kiện bằng cách chia nhỏ thành các bước nhỏ, rồi ghép lại thành một tổng thể có ý nghĩa. Ví dụ như việc pha trà, nấu ăn hoặc đi chợ rất cần thực hiện đúng theo từng bước để đảm bảo thành công.

Ở người mắc Alzheimer, không chỉ có việc quên một số chi tiết mà còn có khó khăn trong việc liên kết các bước theo đúng trình tự, gây rối loạn trật tự các hoạt động trong sinh hoạt hàng ngày. Do đó, các hiện tượng rối loạn trình tự xuất hiện trong thói quen hàng ngày là dấu hiệu cần được để ý chứ không chỉ chú tâm vào mất trí nhớ đơn thuần.

Nghiên cứu cho thấy khi khả năng nhận thức suy giảm, khả năng nhận biết và tổ chức các sự kiện cũng kém đi rõ rệt. Người khỏe mạnh phần lớn sắp xếp hình ảnh đúng, trong khi nhóm mắc rối loạn nhận thức nhẹ mắc lỗi nhiều hơn. Đặc biệt, bệnh nhân Alzheimer có tỉ lệ lỗi cao hơn đáng kể và cần nhiều thông tin hình ảnh hơn để nắm bắt được toàn bộ sự kiện.

Tiến sĩ Samet Tosun chia sẻ trong giai đoạn thử nghiệm khi các bài kiểm tra được lặp lại, có cải thiện nhẹ về việc nhớ tên sự kiện, nhưng khả năng sắp xếp các hình ảnh đúng trình tự vẫn không thay đổi đáng kể. Đặc biệt, bệnh nhân Alzheimer rất khó duy trì hiệu quả làm bài qua các lần thử, phản ánh rằng vấn đề không chỉ do mất trí nhớ mà còn do sự suy giảm khả năng tổ chức và xử lý thông tin của não bộ.

Vì vậy, các thay đổi trong sinh hoạt như nhầm lẫn thứ tự khi pha trà, quên hoặc phớt lờ các bước trong nấu ăn hay không thể lên kế hoạch khi đi chợ cần được xem xét kỹ hơn, thay vì chỉ coi là sự lơ đãng bình thường.

Nghiên cứu này được xem là một trong những công trình tiên phong thực hiện trên người dùng tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, mở ra cơ hội phát triển các phương pháp đánh giá mới dựa trên khả năng xử lý các sự kiện thường ngày. Tiến sĩ Tosun nhận định các kết quả thu được có thể hỗ trợ xây dựng bộ công cụ sàng lọc giúp phát hiện sớm Alzheimer và rối loạn nhận thức nhẹ trong tương lai, góp phần nâng cao hiệu quả điều trị và chăm sóc bệnh nhân.

Tác động của Alzheimer không chỉ nằm ở việc mất trí nhớ mà còn ảnh hưởng lớn đến cách thức não bộ giải mã và tổ chức thông tin trong đời sống hàng ngày, điểm này cần được nhận thức rõ để quản lý, hỗ trợ đúng cách cho người bệnh.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.