Tại sao Quốc hội Mỹ không có giải pháp rõ ràng khi đại diện kéo dài vắng mặt

Thượng nghị sĩ Mitch McConnell (Cộng hòa - Kentucky) và Hạ nghị sĩ Tom Kean Jr. (Cộng hòa - New Jersey) đều trải qua thời gian dài vắng mặt tại Quốc hội Mỹ vì lý do sức khỏe, gây nhiều hoài nghi về tình trạng thực tế của họ. Kean vắng mặt trong nhiều tháng trước khi công bố vào tháng 6 năm nay rằng ông từng nhập viện điều trị bệnh trầm cảm. Trong khi đó, văn phòng của McConnell chỉ thông báo ông nằm viện từ tháng 6, ban đầu không rõ nguyên nhân, sau đó mới xác nhận là do ngã và viêm phổi.

Việc thiếu thông tin chi tiết về tình trạng sức khỏe của các nhà lập pháp này đã kích thích các giả thuyết và khiến Thống đốc Kentucky Andy Beshear gửi thư yêu cầu làm rõ tình hình McConnell, nhưng không nhận được phản hồi. Sự mập mờ này cũng làm dấy lên câu hỏi về việc ai có thể tạm thời thế chỗ hoặc thay thế các thành viên Quốc hội vắng mặt kéo dài như vậy.

Theo Điều I, Mục 2 và Mục 3 của Hiến pháp Mỹ, các tiêu chuẩn để làm thành viên Hạ viện và Thượng viện bao gồm độ tuổi tối thiểu, thời gian công dân Mỹ và nơi cư trú. Tuy nhiên, các bản điều khoản này không đề cập đến việc xử lý khi một đại biểu bị ốm đau kéo dài hay mất khả năng tham gia công tác.

Hiến pháp chỉ quy định rằng mỗi viện Quốc hội là thẩm phán về bầu cử và tư cách thành viên của mình, và có thể trục xuất thành viên với đa số hai phần ba. Tuy nhiên, nguyên nhân để trục xuất không được nêu rõ, đặc biệt không liên quan đến sức khỏe hay khả năng làm việc. Việc khai trừ một đại biểu vì lý do sức khỏe hoặc không có mặt dài ngày trên thực tế chưa có cơ sở pháp lý rõ ràng.

Không chỉ Kean và McConnell, nhiều nhà lập pháp khác của Mỹ trước đây cũng từng vắng mặt vì bệnh tật dài ngày. Ví dụ, Thượng nghị sĩ Carter Glass từng vắng mặt bốn năm trước khi qua đời mà không từ chức, hay Thượng nghị sĩ Karl Mundt không từ chức sau khi bị đột quỵ dù không thể nói chuyện. Đồng thời, Thượng nghị sĩ Mark Kirk, Lãnh đạo khối đa số Hạ viện Steve Scalise, và Thượng nghị sĩ John Fetterman đều từng nghỉ việc vì các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng.

Chỉ có một trường hợp duy nhất trong lịch sử gần đây là Hạ nghị sĩ Gladys Noon Spellman bị ốm nặng đến mức không thể tuyên thệ nhậm chức khi được tái tín nhiệm. Quốc hội Mỹ sau đó đã tuyên bố ghế của bà là trống và tổ chức bầu cử đặc biệt để lấp chỗ.

Không giống như Thượng viện, nơi các thống đốc tiểu bang có thể bổ nhiệm tạm thời khi có ghế trống, Hiến pháp Mỹ không cho phép bổ nhiệm thay thế cho vị trí Hạ viện. Khi một Hạ nghị sĩ mất hoặc từ chức, tiểu bang phải tổ chức bầu cử đặc biệt. Điều này khiến một số ghế Hạ viện có thể bị bỏ trống trong thời gian dài, ảnh hưởng đến tỷ lệ đại diện và khả năng vận hành của Quốc hội.

Ví dụ điển hình là Thống đốc South Carolina Henry McMaster đã nhanh chóng bổ nhiệm Darline Graham, em gái của Thượng nghị sĩ quá cố Lindsey Graham, để ngồi vào ghế Thượng viện còn trống khi người anh qua đời, dù trước đó chỉ hai ngày ghế vẫn còn trống. Tuy nhiên, bà phải tham gia tranh cử để giữ ghế trong kỳ bầu cử sắp tới.

Các cử tri Mỹ đang tỏ ra ngày càng thất vọng khi chứng kiến các nhà lập pháp vắng mặt thời gian dài mà không có lời giải thích hoặc quy trình rõ ràng để xử lý. Trong bối cảnh giá cả tăng cao và sự mất niềm tin với chính trị, người dân mong muốn đại diện của mình phải có trách nhiệm và minh bạch.

Song hiện tại, Quốc hội vẫn chưa có cơ chế cụ thể để thay thế nhanh chóng hoặc xử lý tình trạng vắng mặt kéo dài do bệnh tật hoặc các lý do cá nhân. Khi bầu cử diễn ra mỗi 2 hoặc 6 năm, đó là cơ hội duy nhất để cử tri thay đổi người đại diện, nhưng thời gian ấy có thể quá dài với những trường hợp đặc biệt về sức khỏe.

Việc thiếu kế hoạch kế nhiệm hay quy trình quản lý hiệu quả khi đại biểu không thể phục vụ tạo ra những khoảng trống và làm suy yếu quyền lực của các phe nhóm chính trị, đặc biệt khi đa số của đảng mất đi do vắng mặt hay rút lui. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động lập pháp và chính sách quốc gia.

Rõ ràng, Quốc hội Mỹ cần xem xét và cập nhật các quy định, bổ sung những cơ chế dự phòng hiệu quả để bảo đảm sự ổn định và liên tục trong hoạt động của các cơ quan lập pháp, đáp ứng kỳ vọng của người dân về một chính phủ minh bạch và có trách nhiệm.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.