Chính quyền Trump thay đổi hướng đầu tư R&D từ học viện sang nhà khoa học độc lập

Chính quyền cố Tổng thống Donald Trump vừa công bố kế hoạch chuyển một phần lớn trong số hơn 200 tỷ USD ngân sách hàng năm dành cho nghiên cứu và phát triển (R&D) từ các cơ sở học thuật truyền thống sang tập trung hỗ trợ trực tiếp cho các nhà khoa học cá nhân. Quyết định này nhằm khắc phục những hạn chế tồn tại trong mô hình tài trợ đã áp dụng từ sau Thế chiến II, vốn được cho là không còn phù hợp trong bối cảnh sự phát triển nhanh chóng của ngành công nghiệp và kỹ thuật hiện đại.

Trong một bản ghi nhớ được công bố ngày 22/7, Michael Kratsios, Giám đốc Văn phòng Chính sách Khoa học và Công nghệ tại Nhà Trắng, cho biết: "Để đảo ngược sự trì trệ và khôi phục động lực đột phá, chính phủ liên bang cần tạo điều kiện cho các nhà khoa học Mỹ thực hiện công việc tốt nhất của họ". Ông cũng chỉ ra rằng các nhà nghiên cứu hiện dành gần một nửa thời gian cho công việc hành chính và giấy tờ, trong khi bộ máy quan liêu của chính phủ và các trường đại học ngày càng mở rộng đã làm giảm kinh phí dành cho nghiên cứu thiết thực.

Kratsios nhấn mạnh rằng việc tài trợ liên bang cho các hoạt động nghiên cứu ở học thuật vẫn dựa trên giả định từ giữa thế kỷ trước, dẫn đến những thách thức như sự chững lại trong các đột phá y sinh và số lượng phê duyệt thuốc mới không tăng.

Thay vì tập trung hoàn toàn vào các trường đại học lớn, ông Kratsios đề xuất gia tăng sự ưu tiên cho các học bổng sau đại học như chương trình của Quỹ Khoa học Quốc gia (NSF), đồng thời mở rộng các khoản tài trợ theo nhiều cách thức hơn và cung cấp các con đường thay thế ngoài môi trường học thuật truyền thống.

Kế hoạch đổi mới còn bao gồm thúc đẩy các tổ chức tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) vào quy trình làm việc, giúp tăng tốc các quá trình nghiên cứu vốn chủ yếu dựa vào phương pháp phát hiện do con người thực hiện. Chính quyền Trump cũng nhấn mạnh vai trò hợp tác với các công ty tư nhân sở hữu đội ngũ kỹ sư và công nghệ tính toán tiên tiến để thử nghiệm mô hình AI đột phá.

Ông Kratsios cho rằng AI sẽ góp phần tăng tốc quy trình khoa học, nhưng để tận dụng tối đa năng lực này, cần phải cải cách các cơ chế phản hồi và tổ chức hiện tại.

Trong 18 tháng qua, chính quyền Trump triển khai nhiều sáng kiến nhằm thúc đẩy AI và các lĩnh vực khoa học như điện toán lượng tử. Một ví dụ là Dự án Genesis do Bộ Năng lượng khởi xướng vào tháng 2, nhằm tăng cường quan hệ đối tác công-tư. Dự án tập trung phát triển siêu máy tính và năng lực tính toán mạnh mẽ hơn đến năm 2028.

Ông Kratsios cũng công bố ngân sách khoảng 5 tỷ USD dành cho Dự án Genesis, nhằm giúp các cơ quan liên bang tìm ra nguyên nhân các vấn đề y tế lâu dài như bệnh mãn tính hay nghiên cứu chữa trị ung thư trẻ em.

Những điều chỉnh này phản ánh sự thay đổi trong chiến lược nghiên cứu và phát triển, đặt trọng tâm vào khả năng sáng tạo của các nhà khoa học cá nhân và tăng cường hợp tác giữa chính phủ và khu vực tư nhân để đẩy mạnh tiến bộ khoa học kỹ thuật.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.