Phát hiện mộ tập thể chiến tranh tại Ba Lan hé lộ dấu tích binh sĩ Đức Thế chiến II

Tại ngôi làng nhỏ Łośno, cách biên giới Đức - Ba Lan khoảng 35 km về phía đông của Küstrin-Kietz (Brandenburg), nhóm khảo cổ thuộc hội Pomost (được biết đến với nghĩa "Cây cầu") đã phát hiện và khai quật một ngôi mộ tập thể chứa 31 bộ hài cốt binh sĩ Đức thời Thế chiến II. Các hiện vật như đôi giày da với phần gót và thân còn nguyên vẹn hiện lên rõ nét trong hố sâu từ một đến một rưỡi mét. Việc khai quật diễn ra chỉ cách hàng rào vườn một căn nhà dân cư chừng mười mét.

Cuộc khai quật diễn ra dưới sự hỗ trợ của máy xúc, trong khi các thành viên đội khảo cổ sử dụng xẻng cùng cọ để cẩn thận lấy hài cốt ra khỏi lớp đất. Theo lời giới thiệu của nhân chứng địa phương, nơi này đã được biết đến với cư dân trong nhiều năm nhưng mới chỉ được khai quật gần đây.

Hội chăm sóc mộ chiến sĩ Đức (Volksbund Deutsche Kriegsgräberfürsorge) ước tính có khoảng 100.000 bộ hài cốt binh sĩ vẫn đang còn nằm lại trong lòng đất Ba Lan chưa được tìm thấy. Trong 25 năm qua, hơn 170.000 hài cốt đã được khai quật và an táng lại tại các nghĩa trang tập thể trên đất nước này.

Việc khai quật những ngôi mộ tập thể như ở Łośno không chỉ đơn thuần là hoạt động khảo cổ mà còn chứa đựng ý nghĩa sâu sắc trong mối quan hệ phức tạp giữa Đức và Ba Lan, liên quan đến các hậu quả của cuộc chiếm đóng tàn bạo và chiến tranh hủy diệt mà Wehrmacht thực hiện trên đất Ba Lan.

Ngoài các bộ hài cốt, nhóm khai quật còn tìm thấy nhiều đồ vật cá nhân như gương với dòng chữ quảng cáo, bút máy, bút chì và kính mắt. Cảnh sát địa phương thu giữ một quả lựu đạn cùng đạn dược tại hiện trường. Các chuyên gia cho rằng nhiều chiếc hộp sọ có dấu hiệu bị bắn xuyên qua, cho thấy sự bạo lực trong cuộc xung đột tại khu vực này.

Địa điểm khai quật gần thành phố Gorzów Wielkopolski (trước kia là Landsberg/Warthe), nơi theo lịch sử bị Quân đội Liên Xô chiếm đóng vào tháng 1/1945, sau đó đặt một trại đặc biệt vào tháng 5 năm đó. Việc khai quật do Tomasz Czabański, người sáng lập hội Pomost đứng đầu, đảm nhiệm. Ông cho biết sẽ chuyển các hài cốt đã khai quật sang nghĩa trang chiến tranh của Đức tại Ba Lan để an táng lại.

Trước những câu hỏi về trách nhiệm và khả năng liên quan đến tội ác chiến tranh của những người trong mộ, ông Czabański thừa nhận không thể khẳng định được liệu những người này là người tốt hay xấu, nhấn mạnh sự tôn trọng với các hài cốt được tìm thấy.

Nhiều thẻ nhận dạng của binh sĩ Đức đã được tìm thấy tại hiện trường, thu hút sự phối hợp chặt chẽ với kho lưu trữ liên bang Đức ở Berlin-Tegel nhằm xác định danh tính từng cá nhân. Tổng cộng 20 thẻ được thu thập, mỗi thẻ có số hiệu riêng biệt dùng để nhận dạng binh sĩ.

Holm Kirsten, nhà sử học và giám đốc bộ sưu tập lịch sử của Khu tưởng niệm Buchenwald, nhấn mạnh quyền được biết rõ số phận của binh sĩ đối với các gia đình người chết. Ông kỳ vọng nhờ thẻ nhận dạng, thông tin về danh tính các binh sĩ có thể được làm sáng tỏ.

Kể từ vài tháng nay, người dân quan tâm có thể truy cập trực tuyến kho lưu trữ của Cục Lưu trữ Quốc gia Mỹ, nơi chứa hàng triệu tài liệu và vật phẩm kỹ thuật số liên quan đến thời kỳ phát xít Đức. Điều này giúp gia tăng đáng kể sự quan tâm nghiên cứu lịch sử cá nhân và gia đình trong thời kỳ chiến tranh.

Tại Đức, kho lưu trữ liên bang cũng chứng kiến số lượng yêu cầu tra cứu tư liệu lịch sử về thời kỳ Đức Quốc xã tăng cao, với hơn 75.000 lần truy vấn liên quan đến cá nhân mỗi năm trong những năm gần đây.

Việc phát hiện ngôi mộ tập thể tại Ba Lan và các nỗ lực khai quật, xác minh danh tính góp phần quan trọng trong quá trình ghi nhớ lịch sử, đồng thời hỗ trợ sự hòa giải giữa hai quốc gia từng có quá khứ lịch sử đen tối chung.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.