Chính phủ Lula chuẩn bị khởi kiện Mỹ tại WTO về thuế quan đánh vào Brazil

Chính quyền Tổng thống Luiz Inácio Lula da Silva dự kiến sẽ khởi đầu một cuộc tranh chấp mới với Hoa Kỳ tại Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) nhằm phản đối các mức thuế quan mới do Mỹ áp đặt lên hàng hóa Brazil. Các mức thuế này có thể lên tới 37,5% cho một số ngành hàng, cao hơn nhiều so với mức thuế 50% mà Mỹ từng áp đặt trong một tranh chấp trước đó hồi năm ngoái. Một số quan chức chính phủ được Valor Economico trích dẫn cho biết thủ tục tranh chấp được mở cách đây một năm không thể được tái sử dụng do các đối tượng của cuộc điều tra lần này có sự khác biệt đáng kể.

Mục tiêu của chính phủ Brazil là tránh những tranh cãi pháp lý có thể làm giảm hiệu lực của các biện pháp phản đối mới, đồng thời duy trì quyền lợi xuất khẩu trong bối cảnh thuế quan đe dọa các sản phẩm như máy móc, thiết bị, gỗ, chất béo và dầu, giày dép, đồ nội thất và may mặc.

Ngày 23/6, phía Mỹ thông báo áp mức thuế mới 12,5% đối với Brazil dựa trên kết quả điều tra về những sai sót trong việc ngăn chặn nhập khẩu các sản phẩm được sản xuất bằng lao động cưỡng bức. Trước đó, Brazil đã bị áp mức thuế bổ sung 25% vì bị cáo buộc có những hành vi thương mại không công bằng. Bộ Phát triển, Công nghiệp, Thương mại và Dịch vụ Brazil (Mdic) ước tính 16,5% giá trị hàng hóa xuất khẩu sang Mỹ chịu đồng thời hai mức thuế này, dẫn đến tổng mức thuế lên tới 37,5%.

Những mặt hàng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất gồm có máy móc, thiết bị, sản phẩm gỗ, chất béo và dầu, giày dép, đồ nội thất và may mặc. Đây đều là các ngành xuất khẩu có vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế Brazil.

Chính phủ Lula phản đối quyết định của Mỹ căn cứ vào Mục 301 của Luật Thương mại Mỹ, gọi đây là "chính sách bảo hộ thương mại mang màu sắc chính trị" và cáo buộc Washington lợi dụng vấn đề quyền con người và lao động để lý giải cho hành động áp thuế trên 59 quốc gia và Liên minh châu Âu.

Brazil tuyên bố sẽ đưa sự việc này ra cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO, nơi các tranh chấp thương mại song phương được xem xét và phán quyết. Thông tin này cũng cho thấy chính phủ Brazil đã nghiên cứu kỹ lưỡng và chuẩn bị cho bước đi pháp lý sau khi Mỹ áp thuế mới.

Trước đó, tháng 8 năm 2025, Brazil đã kiện Mỹ lên WTO vì cho rằng thuế 10% và thuế 40% được chính quyền Trump áp trong năm trước vi phạm những quy định của tổ chức này. Mỹ đã chấp nhận tham gia các cuộc tham vấn, nhưng bác bỏ các khiếu nại với lý do các biện pháp này thuộc phạm trù an ninh quốc gia và không thuộc thẩm quyền xem xét của WTO.

Nếu các cuộc tham vấn không thể giải quyết tranh chấp, Brazil có thể đề nghị thành lập một hội đồng thẩm định (panel) gồm ba thành viên do hai bên cùng chọn để xem xét kỹ càng các hành vi vi phạm được cáo buộc. Hội đồng sẽ thu nhận bằng chứng bằng văn bản, tổ chức các phiên điều trần và đưa ra báo cáo đánh giá về tính hợp pháp của các biện pháp áp thuế so với các thỏa thuận trong WTO.

Báo cáo này thường được trình trong vòng sáu tháng, có thể gia hạn thêm ba tháng, mặc dù thực tế thường kéo dài khoảng 12 tháng hoặc lâu hơn đối với các vụ việc phức tạp, có thể lên đến 5 năm.

Phía thua kiện có thể kháng cáo lên Ban Phúc thẩm của WTO, bước cuối cùng quyết định có giữ nguyên, sửa đổi hay hủy bỏ phán quyết của hội đồng thẩm định. Quyết định phúc thẩm là bắt buộc với các thành viên WTO. Tuy nhiên, Ban Phúc thẩm này hiện đang bị đình trệ từ năm 2019, khiến quy trình giải quyết tranh chấp bị gián đoạn đáng kể.