Triển lãm khảo cổ văn minh Mesoamérica gây ấn tượng tại Thượng Hải

Một sự kiện khảo cổ mang tầm cỡ đã được khai mạc tại Bảo tàng Thượng Hải, Trung Quốc, sau hơn 15 năm chờ đợi. Triển lãm mang tên "Đỉnh cao của những cây thế giới: các nền văn minh cổ đại của châu Mỹ" tập trung giới thiệu những di sản văn hóa của Mesoamérica với gần 3.000 hiện vật, trong đó 804 hiện vật có nguồn gốc từ Mexico.

Sự kiện đánh dấu một trong những triển lãm toàn diện và hoành tráng nhất về các nền văn hóa cổ đại châu Mỹ từng tổ chức tại Trung Quốc cũng như ở toàn châu Á, mở cửa từ ngày 8/7/2026 và kéo dài đến ngày 14/11/2027.

Triển lãm được xây dựng dựa trên chủ đề trọng tâm về sự tương đồng trong vũ trụ quan giữa các nền văn minh Mỹ nguyên thủy và nền văn minh Trung Quốc cổ đại dù cách xa về địa lý. Đây là kết quả hợp tác lâu dài giữa các nhà quản lý văn hóa Trung Quốc và các cơ quan văn hóa từ Mexico và Peru.

Bảo tàng Thượng Hải cho biết triển lãm là sự kiện lớn nhất kể từ năm 2001 khi họ trưng bày "Kho tàng Maya từ Mexico". Chu Xiaobo, giám đốc bảo tàng, nhận định các nền văn minh này có nhiều điểm tương đồng về mặt lịch pháp, thiên văn học, hệ thống nông nghiệp và mối liên hệ biểu tượng với thiên nhiên.

Trong số các hiện vật nổi bật có Đầu khổng lồ số 4 của San Lorenzo thuộc nền văn hóa Olmec - văn minh mẹ của Mesoamérica, niên đại khoảng 3.000 năm, đã trải qua hành trình hơn 13.000 km tới Thượng Hải. Việc vận chuyển phản ánh sự phối hợp kỹ thuật phức tạp giữa các chuyên gia Trung Quốc và Mexico.

Khách tham quan cũng được chiêm ngưỡng những tượng trưng nổi bật như tượng rắn lông vũ Quetzalcóatl của Teotihuacan, được coi là biểu tượng liên kết trời đất, với các hình ảnh liên đới, trong đó người Trung Quốc thấy sự tương đồng với hình tượng rồng trong văn hóa bản địa.

Các hiện vật từ nền văn minh Mexica, trong đó có bản sao Đá mặt trời kèm chương trình ánh sáng sinh động, mở ra cách tiếp cận về thời gian dưới góc nhìn chu kỳ và sự duy trì vũ trụ thông qua các nghi lễ hiến tế mà đối với nhiều khách Trung Quốc là điều mới lạ nhưng mang ý nghĩa sâu sắc trong xã hội cổ đại.

Trước sự chú ý đặc biệt là bộ sưu tập từ nền văn hóa Maya với các hiện vật liên quan đến thiên văn học, chữ viết và kiến trúc, nổi bật là bản sao lăng mộ của vua Pakal ở Palenque, cho phép tiếp cận các tác phẩm điêu khắc kể về hành trình sang thế giới bên kia cách đây hơn một nghìn năm.

Một phần triển lãm được dành riêng cho các nền văn minh Nam Mỹ Andes, nơi vàng không chỉ là biểu tượng giàu sang mà còn mang ý nghĩa thiêng liêng gắn bó với thần linh và tổ tiên. Các nền văn hóa ở đây sử dụng nhiều vật liệu như vàng, bạc, đồng, đá, dệt may và gốm sứ để biểu đạt niềm tin, thứ bậc xã hội và cách nhìn về vũ trụ.

Rodrigo Topete Maza, lãnh sự phụ trách văn hóa và hợp tác của Đại sứ quán Mexico tại Thượng Hải, nhấn mạnh triển lãm diễn ra trong bối cảnh kỷ niệm 55 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Mexico và Trung Quốc, góp phần tăng cường nhận thức và tôn trọng gia sản văn hóa giữa hai quốc gia.

Guo Cunhai từ Viện Nghiên cứu Văn hoá Xã hội, Học viện Khoa học Xã hội Trung Quốc, cho rằng sự kiện này giúp xây dựng cái nhìn đa dạng về lịch sử văn minh nhân loại, phản bác quan điểm phát triển theo một đường thẳng duy nhất đồng thời khẳng định tầm quan trọng của việc học hỏi lẫn nhau giữa các nền văn hóa.

Với gần 3.000 hiện vật, triển lãm tại Thượng Hải không chỉ là cầu nối văn hóa giữa Trung Quốc và Mỹ Latin mà còn là cơ hội để người xem trong môi trường đô thị hiện đại nhất Trung Quốc tiếp cận sâu sắc hơn với những giá trị lâu đời của các nền văn minh từng tồn tại cách nay hàng ngàn năm.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.