Cuộc tranh giành quyền lực trong PiS làm rạn nứt nội bộ Đảng tại Ba Lan

Trong những ngày đầu tuần, Jarosław Kaczyński, Chủ tịch đảng PiS, đã có lời kêu gọi cảm xúc nhằm cố gắng hàn gắn trật tự trong đảng đối lập lớn nhất Ba Lan. Trên nền tảng mạng xã hội X, ông đã nhắc nhở các đồng nghiệp hãy bình tĩnh và nhận thức rằng kẻ thù thực sự đang đứng ngoài cuộc cười cợt trước sự đấu tranh nội bộ. Kaczyński cũng cảnh báo có những thành viên trong PiS chủ ý gây chia rẽ và kêu gọi tin tưởng vào khả năng đoàn kết để chiến thắng, nhấn mạnh rằng sự chia rẽ sẽ khiến người dân Ba Lan không thể tha thứ.

Tuy nhiên, nỗ lực này không đủ để dàn xếp mâu thuẫn khi vào trưa thứ Sáu, Kaczyński tuyên bố sự chia rẽ chính thức của đảng tại trụ sở PiS ở Warsaw. Ông cho biết hơn 30 nghị sĩ sẽ phải rời khỏi đảng do từ chối ký bản tuyên bố trung thành bắt buộc theo yêu cầu của ban lãnh đạo. Sự kiện này đánh dấu đỉnh điểm trong cuộc đấu tranh quyền lực căng thẳng đã âm ỉ từ đầu năm.

Vào tháng Ba, để đối phó với việc sụt giảm mạnh trong các cuộc thăm dò ý kiến, Kaczyński đã chọn Przemysław Czarnek, một nhân vật bảo thủ và theo chủ nghĩa dân tộc Công giáo, làm ứng viên hàng đầu cho cuộc bầu cử quốc hội năm tới. Chiến lược này nhằm giành lại những cử tri rời bỏ PiS sang các đảng phái cực hữu và chống châu Âu khác như Konfederacja hay Liên minh Bảo vệ Vương quốc Ba Lan. Tuy nhiên, kế hoạch này chưa mang lại hiệu quả như mong đợi.

Đồng thời, Mateusz Morawiecki, Thủ tướng Ba Lan trong giai đoạn 2017-2023 và được xem là người theo xu hướng kỹ trị ôn hòa, cũng đã công khai quan ngại về hướng đi quá cứng rắn của đảng có thể khiến mất đi các cử tri trung dung. Tháng Tư, ông thành lập nhóm nội bộ gọi là "Phát triển cộng" với mục tiêu tập hợp những người ủng hộ tư tưởng ôn hòa hơn. Lãnh đạo PiS phản đối mạnh mẽ việc hình thành các nhóm như vậy, coi đây là mối đe dọa đến tính thống nhất của đảng và đe dọa các thành viên vi phạm sẽ phải chịu hình thức kỷ luật.

Dù vậy, Kaczyński, Czarnek và Morawiecki từng đạt được thỏa thuận tạm thời mô tả PiS như một chiếc phổi với hai cánh, nhằm biểu thị sự hòa hợp giữa hai luồng quan điểm. Tuy nhiên, thỏa thuận này chỉ giữ được đến giữa tuần trước khi ban lãnh đạo đảng ban hành tối hậu thư yêu cầu các thành viên chấm dứt mọi hoạt động nhóm riêng biệt trước nửa đêm thứ Sáu, bao gồm cả nhóm "Phát triển cộng" của Morawiecki.

Ban lãnh đạo PiS yêu cầu tất cả các nghị sĩ phải ký tuyên bố trung thành trước thời hạn để đảm bảo sự đoàn kết trong đảng. Kaczyński đã ký văn bản này trong khi Morawiecki từ chối với lý do ông từng từ chối các yêu cầu tương tự từ chính quyền cộng sản vào những năm 1980. Morawiecki cam kết tiếp tục ở lại PiS và nỗ lực mở rộng tập khách hàng bầu cử cho đảng. Tuy nhiên, nhiều nghị sĩ khác cũng đứng về phía ông, dẫn đến việc phát ngôn viên PiS cảnh báo sẽ loại bỏ những người không tuân thủ.

Cuộc gặp gỡ khẩn cấp giữa Kaczyński và Morawiecki vào tối thứ Năm không thể giải quyết bất đồng. Trước thông tin của báo "Rzeczpospolita", trong tổng số 206 nghị sĩ và đại biểu châu Âu thuộc PiS có tới khoảng 70 người đã không ký tuyên bố trung thành đúng hạn. Sự kiện này đánh dấu khả năng giảm sút đáng kể hy vọng của PiS trong cuộc bầu cử năm 2027.

Dù bị phân tách, các thành viên trong và ngoài PiS đều thống nhất mục tiêu chung là thay thế Thủ tướng Donald Tusk và chính phủ hiện tại. Một liên minh hay danh sách ứng cử chung trong tương lai cũng không bị loại trừ, cho thấy chính trường Ba Lan có thể sẽ còn nhiều biến động trong thời gian tới.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.