Sự cố xe điện ở New Delhi làm nổi bật thách thức an ninh công nghệ Ấn-Trung

Vụ việc e-rickshaw dừng hoạt động gây chấn động giao thông New Delhi

Đầu tháng này, nhiều chiếc xe điện nhỏ (e-rickshaw) di chuyển trên đường phố đông đúc của New Delhi bất ngờ ngừng chạy giữa chừng trong những trường hợp riêng biệt, khiến tài xế mắc kẹt và hành khách phải tìm hiểu nguyên nhân. Một số video ghi lại hiện tượng này nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội, từ một sự cố giao thông địa phương đã trở thành đề tài tranh luận cấp quốc gia.

Nguyên nhân không phải do lỗi cơ khí mà bị nghi ngờ xuất phát từ phần mềm quản lý pin do các ứng dụng Trung Quốc phát triển như BAT-BMS, Epoch Li-ion và Lossigy có thể đã tắt xe từ xa thông qua kết nối Bluetooth, làm dấy lên lo ngại về an ninh thông tin và khả năng bị thao túng đối với các phương tiện điện tử kết nối.

Phản ứng của chính phủ Ấn Độ và bối cảnh chính trị căng thẳng

Sekretaris Bộ Công nghệ Thông tin Ấn Độ, ông S. Krishnan, xác nhận đã mở cuộc điều tra vụ việc và chính quyền đã chỉ đạo gỡ bỏ ít nhất ba ứng dụng quản lý pin Trung Quốc khỏi các kho ứng dụng do lo ngại các hệ thống xe điện kết nối có thể bị khai thác bất hợp pháp. Có thông tin cho rằng tổng số ứng dụng bị kiểm tra có thể lên đến bảy.

Sự cố xảy ra trong thời điểm quan hệ Ấn-Trung đang trải qua giai đoạn nhạy cảm sau những căng thẳng biên giới năm 2020 và việc Ấn Độ cấm nhiều ứng dụng Trung Quốc như WeChat, TikTok. Giờ đây, hai bên đang tìm cách tái thiết quan hệ kinh tế dù vẫn còn nhiều nghi vấn chiến lược đối với nhau.

Thách thức đối với Ấn Độ trong việc cân bằng đầu tư và an ninh công nghệ

Đối với một quốc gia đang phát triển như Ấn Độ, vấn đề đặt ra là làm sao tận dụng được nguồn vốn đầu tư, công nghệ và chuỗi cung ứng từ Trung Quốc, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng xanh và xe điện, nhưng đồng thời giảm thiểu rủi ro về an ninh thông tin trong các hệ thống kết nối công nghệ cao.

Các chuyên gia phân tích nhận định sự cố e-rickshaw khiến bài toán này trở nên nổi bật hơn, không chỉ là việc có nên sử dụng công nghệ Trung Quốc hay không mà là quản lý như thế nào sự phụ thuộc trong các lĩnh vực chiến lược để giảm thiểu rủi ro an ninh.

Quan điểm từ các chuyên gia

Amit Kumar, từ Viện Takshashila ở Bengaluru, cho biết môi trường quan hệ giữa Ấn Độ và Trung Quốc luôn căng thẳng và những sự cố như vụ e-rickshaw làm tăng thêm rủi ro mất niềm tin. Ông nhận định công nghệ và ứng dụng có thể bị biến thành vũ khí, gây nguy cơ an ninh thật sự, làm chậm quá trình tiến triển trong hợp tác.

Aadil Brar, chuyên gia địa chính trị, chỉ ra rằng dù nhiều sản phẩm có thể được sản xuất tại Ấn Độ, các thành phần phần mềm và pin lại có thể do Trung Quốc cung cấp, khiến Ấn Độ dễ bị kiểm soát từ xa qua những lớp kết nối và giám sát.

Trong khi đó, Kalpit Mankikar từ Tổ chức Nghiên cứu Observer ở Delhi cho rằng sự cố củng cố nhận thức về nguy cơ Trung Quốc có thể sở hữu công tắc tắt thiết bị trong các hệ thống điện tử, điều này ảnh hưởng đến việc tái cân bằng kinh tế giữa hai nước, nhất là trong các ngành nhạy cảm.

Phân tích từ chuyên gia về an ninh sản phẩm và công nghệ xe điện

Trong khi nhiều ý kiến ưu tiên góc độ chính trị, các chuyên gia trong ngành xe điện lại nhấn mạnh vấn đề cốt lõi nằm ở bảo mật sản phẩm hơn là xuất xứ công nghệ.

Manju Verma, người sáng lập EVXpertz tại Hyderabad, cảnh báo rằng cùng với sự phổ biến ngày càng tăng của xe điện, việc bảo mật an ninh mạng cần được coi trọng ngang với an toàn pin và độ tin cậy của phương tiện. Bà cho biết không phải Bluetooth là vấn đề, mà là việc xác thực yếu kém khiến các hệ thống quản lý pin có thể bị truy cập trái phép.

Hệ thống quản lý pin (BMS) chịu trách nhiệm theo dõi volt, nhiệt độ và dòng điện của pin theo thời gian thực, nhưng nếu sử dụng mật khẩu mặc định hoặc yếu, chúng dễ bị hack qua các ứng dụng quản lý khi ở gần với thiết bị qua Bluetooth.

Verma cho biết trong các khóa đào tạo, công ty thấy nhiều bộ pin Bluetooth vẫn có thể bị phát hiện bởi thiết bị xung quanh, nhưng điều quan trọng là các nhà sản xuất phải thiết kế hệ thống xác thực và kiểm soát truy cập nghiêm ngặt.

Trào lưu toàn cầu về an ninh mạng xe kết nối và biện pháp các nước

Vấn đề an ninh của xe điện kết nối không chỉ là mối quan tâm riêng của Ấn Độ, mà còn là chủ đề nóng tại nhiều nước phương Tây, trong đó có Mỹ. Chính phủ các nước đang xem xe điện như những thiết bị công nghệ chiến lược cần bảo vệ chặt chẽ, không đơn thuần là sản phẩm tiêu dùng.

Báo cáo từ Viện Nghiên cứu American Enterprise Institute ở Washington nhấn mạnh xe điện hiện nay là “máy tính kết nối” tích hợp nhiều cảm biến, thu thập dữ liệu và điều khiển phức tạp, tạo ra rủi ro an ninh mạng đáng kể.

Chris Miller, đồng tác giả báo cáo và là chuyên gia công nghệ, cho rằng việc kiểm tra an ninh hoặc cấm sử dụng các hệ thống quản lý pin của Trung Quốc là cách hợp lý để giảm thiểu rủi ro truy cập từ xa.

Tại Mỹ, Bộ Thương mại đã áp dụng mức thuế lên đến 120% với xe điện Trung Quốc và cấm một số công ty Trung Quốc tham gia thị trường dưới Quy định Xe Kết Nối. Vào tháng 5, Hạ viện Mỹ đưa ra dự luật cấm xe và linh kiện Trung Quốc trên đường Mỹ do lo ngại về vai trò xe điện như trung tâm dữ liệu di động.

Trong khi đó, Na Uy cũng dự kiến tăng cường biện pháp chống hack sau cuộc thử nghiệm xe buýt điện Trung Quốc có thể bị điều khiển tắt từ xa.

Ở chiều ngược lại, Trung Quốc ngày càng phát triển các tính năng kết nối như giám sát từ xa và thu thập dữ liệu, coi đây là nền tảng của ngành ôtô tương lai.

Quan điểm cảnh báo về cách tiếp cận an ninh công nghệ

Dù liên quan đến Trung Quốc nổi bật, các chuyên gia an ninh mạng nhấn mạnh vấn đề không nên đơn thuần đánh giá dựa trên nguồn gốc sản phẩm mà cần chú trọng tới quy trình bảo mật và thiết kế an toàn.

Manju Verma cho rằng vấn đề chủ yếu nằm ở phương pháp xác thực và kiểm soát truy cập, có thể tạo ra lỗ hổng cho bất kỳ thiết bị kết nối nào, dù xuất xứ từ đâu.

Amit Kumar đề nghị Ấn Độ phát triển chiến lược quản lý các phụ thuộc công nghệ để giảm thiểu rủi ro, đồng thời thực hiện phát triển các cơ chế kiểm soát đầu tư an ninh nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững và cởi mở với nguồn vốn nước ngoài có kiểm soát.

Vụ việc xe điện e-rickshaw ở New Delhi đã làm nổi bật những thách thức mà Ấn Độ đang đối mặt trong việc cân bằng giữa phát triển công nghệ, đầu tư nước ngoài và bảo đảm an ninh quốc gia trong bối cảnh quan hệ quốc tế thay đổi.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.