Iran mở rộng các cuộc tấn công vào căn cứ quân sự Mỹ tại vùng Vịnh sau đợt không kích mới của Washington

Tình hình căng thẳng tại eo biển Hormuz ngày càng nghiêm trọng

Hiệp định ngừng bắn tạm thời giữa Mỹ và Iran, được ký kết hôm 17/6, đã kéo dài thêm 60 ngày nhằm khôi phục hoạt động thương mại qua eo biển Hormuz và tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân cùng lệnh cấm vận - hai điểm gây tranh cãi lớn nhất giữa Iran và phương Tây.

Tuy nhiên, sau một số vòng đàm phán kỹ thuật gián tiếp, các cuộc thương thuyết quan trọng vẫn không đạt được tiến triển, trong khi các cuộc xung đột giữa Israel và Hezbollah tại Lebanon - một phần của hiệp định - vẫn tiếp diễn.

Hiệp định này bắt đầu sụp đổ khi Iran tấn công ba tàu thương mại vào ngày thứ Hai tuần trước khi các tàu này đi qua một tuyến đường phía nam gần bờ Oman mà Tehran cho rằng chưa được sự cho phép. Vụ việc đã kích hoạt các đòn tấn công bằng tên lửa của Mỹ vào Iran, mở đầu chuỗi ngày đối đầu trả đũa lẫn nhau. Tehran khẳng định bất kỳ thỏa thuận lâu dài nào tại khu vực cần công nhận quyền kiểm soát eo biển Hormuz của nước này, khu vực Tehran chiếm giữ sau đợt tấn công của Mỹ và Israel hồi tháng Hai.

Các đòn phản công của Iran nhằm vào đồng minh Mỹ ở vùng Vịnh

Trong chuỗi các đòn phản công ngày Chủ nhật, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) công bố đã tấn công một số cơ sở quân sự Mỹ tại Bahrain và Kuwait, đồng thời phá hủy hệ thống radar ở Oman và đánh trúng các kho nhiên liệu và đạn dược ở căn cứ không quân Hoàng tử Hassan tại Jordan. Bộ Quốc phòng Jordan cho biết nước này đã bắn hạ bốn quả tên lửa từ lãnh thổ Iran và Kuwait cũng thông báo đang đánh chặn các mục tiêu bay được xem là "thù địch" trong không phận.

Theo báo cáo từ truyền thông Iran, một cuộc tấn công của Mỹ nhằm vào căn cứ ở thành phố Nain, tỉnh Isfahan đã khiến một người thiệt mạng cùng bảy người khác bị thương, tuy nhiên thông tin này chưa được xác minh độc lập. Trong khi đó, Bộ Nội vụ Oman đã phát cảnh báo khẩn cấp, kêu gọi người dân tìm nơi trú ẩn an toàn khi các chuông báo động vang lên.

Chiến lược và ý nghĩa của các cuộc đối đầu

Đây là một bước leo thang nghiêm trọng trong cuộc đối đầu hiện tại giữa Mỹ và Iran, xoay quanh quyền kiểm soát eo biển Hormuz - tuyến đường huyết mạch vận chuyển khoảng 20% lượng dầu và khí toàn cầu. Bộ Tư lệnh Trung tâm quân sự Mỹ nhấn mạnh eo biển này là hành lang quốc tế không thuộc quyền kiểm soát của Iran. Tuy nhiên, IRGC khẳng định khu vực này là lãnh thổ của họ và cam kết không cho phép Mỹ can thiệp bất hợp pháp.

Tổng thống Mỹ Donald Trump từng nhận định thỏa thuận tạm thời có thể đã kết thúc, trong khi các bên trung gian như Pakistan, Qatar và Ai Cập vẫn đang nỗ lực thúc đẩy đàm phán nhằm tìm kiếm giải pháp lâu dài cho xung đột. Giao thương qua eo biển hiện vẫn diễn ra nhưng ở mức hạn chế, và chính quyền Mỹ khẳng định sẽ sử dụng quân sự để bảo đảm tuyến đường trên luôn mở cửa.

Cuộc đối đầu bắt nguồn từ việc Lực lượng Vệ binh Iran cáo buộc tàu vận tải đăng ký tại Síp đi qua một tuyến đường "chưa được phép" trên eo biển Hormuz. Iran cũng xác nhận đã tấn công một tàu thứ hai với lý do hải trình vi phạm quy định. Sau đó, Mỹ tiến hành các đợt không kích vào hơn 140 mục tiêu ở Iran, trong đó có hệ thống phòng không, radar, thiết bị tên lửa và bay không người lái, cũng như các tàu nhỏ. Đáp trả, Iran đã dùng tên lửa và máy bay không người lái tấn công các quốc gia vùng Vịnh liên minh với Mỹ, đồng thời tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz cho đến khi có thông báo mới, tuy nhiên Mỹ bác bỏ thông tin này và khẳng định tuyến đường vẫn mở cửa cho tàu thương mại.