Mỹ lần đầu triển khai tàu không người lái trong chiến đấu, mở ra kỷ nguyên mới cho hải quân

Chiến dịch tấn công này đã làm giảm đáng kể khả năng của Iran trong việc tiếp tục gây áp lực và tấn công các tàu thương mại trên vùng biển chiến lược. Video do CENTCOM công bố thể hiện tàu không người lái phát nổ sát cầu cảng, tạo ra các cột khói đen dày đặc, minh chứng rõ ràng hiệu quả của hoạt động này.

Các tàu này được sử dụng đa dạng trong các hoạt động như thu thập thông tin tình báo, do thám, rà phá thủy lôi, hậu cần và cứu hộ. Việc sử dụng tàu không người lái giúp các đơn vị hải quân phân bổ nhân lực hiệu quả hơn và thực hiện các nhiệm vụ nguy hiểm, dài ngày mà không đặt sinh mạng con người vào rủi ro.

Chuyên gia nghiên cứu Benedicta Nathania Palit từ Indo-Pacific Strategic Intelligence nhận định rằng tàu không người lái không phải là công cụ hoạt động độc lập mà là một phần trong hệ thống rộng lớn hơn hỗ trợ chỉ huy với hình ảnh tác chiến đầy đủ và ra quyết định chính xác hơn. Joseph Kristanto từ Trung tâm Nghiên cứu An ninh Hàng hải, RSIS, cũng cho biết hiện nay các tàu này đã được sử dụng ngày càng phổ biến trong các chiến dịch tấn công.

Benedicta Nathania Palit nhấn mạnh việc sử dụng tàu không người lái trong cùng một chiến dịch vừa thu thập tình báo, cứu hộ và tấn công cho thấy công nghệ này đã bước ra khỏi giai đoạn thử nghiệm, trở thành công cụ quan trọng trong lực lượng hải quân. Điều này đồng nghĩa với việc việc áp dụng các hệ thống tự động đang được mở rộng, góp phần nâng cao hiệu quả tác chiến trong bối cảnh các hoạt động hải chiến ngày càng phức tạp hơn.

Joseph Kristanto bổ sung rằng sự kiện này còn giúp khẳng định tiềm năng ứng dụng của tàu không người lái trên chiến trường, trong bối cảnh Ukraine đã sử dụng chúng một cách hiệu quả từ năm 2022, đặc biệt trong các chiến dịch tác chiến trên Biển Đen.

Corsair có thể tích hợp vào các hoạt động chiến lược tầm biển rộng (blue-water) nhờ thiết kế mô-đun linh hoạt, giúp các chỉ huy hải quân có thể triển khai nhiều nhiệm vụ khác nhau mà không cần phát triển các mẫu tàu riêng biệt. Tàu này đã chính thức đi vào biên chế của Lực lượng Đặc nhiệm 59 của Hải quân Mỹ từ tháng 3 năm nay, đây là đơn vị đầu tiên chuyên trách các hệ thống không người lái.

Hợp đồng trị giá 392 triệu USD giữa Saronic và Hải quân Mỹ nhằm cung cấp hàng nghìn tàu Corsair mỗi năm phản ánh sự cam kết của Bộ Quốc phòng Mỹ trong việc đẩy mạnh sử dụng các hệ thống không người lái quy mô lớn.

Joseph Kristanto nhấn mạnh rằng các tàu không người lái giúp tạo thêm sức mạnh cho lực lượng hải quân nhờ chi phí thấp và khả năng triển khai đại trà, từ đó giảm bớt sự phụ thuộc vào số lượng chiến hạm hạn chế và đắt đỏ. Bên cạnh đó, các tàu này còn có thể thực hiện các nhiệm vụ tác chiến, trinh sát hay đánh lừa đối phương với quy mô lớn.

Ngoài ra, việc sử dụng tàu tấn công một chiều (one-way attack drones) có thể coi là biện pháp vũ khí tiêu hao hiệu quả nhằm giảm số lượng đạn dược đắt tiền như tên lửa hành trình Tomahawk chỉ dùng cho các mục tiêu nghiêm trọng hơn. Điều này giúp gia tăng khả năng chiến đấu tổng thể của hải quân một cách hiệu quả và kinh tế.

Joseph Kristanto cũng bác bỏ quan điểm cho rằng sự xuất hiện của tàu không người lái sẽ làm các chiến hạm trở nên lỗi thời. Ông nhấn mạnh các tàu manned vẫn giữ vai trò không thể thay thế trong các nhiệm vụ như bảo vệ tuyến giao thương, thể hiện chủ quyền hay cứu trợ nhân đạo. Tàu không người lái cung cấp khả năng mở rộng phổ tác chiến bằng cách kết hợp với tàu có người lái để tạo thành lực lượng hải quân linh hoạt hơn, hiệu quả hơn.

Benedicta Nathania Palit lưu ý rằng giá trị chiến lược của các hệ thống tự động còn phụ thuộc nhiều vào chiến lược, điều hành, cũng như cách thức điều khiển, kiểm soát trong các tình huống thực tế. Khi công nghệ này phát triển rộng rãi, mức độ thay đổi thực chất trong chiến tranh hải quân sẽ được quyết định bởi cách các quốc gia cân nhắc lợi ích và rủi ro gia tăng trong các vùng tranh chấp.