Khói cháy rừng bao phủ bầu trời Bắc Mỹ tạo cảnh tượng trời cam bất thường

Những ngày gần đây, bầu trời của nhiều thành phố tại Canada cùng vùng Trung Tây và Đông Hoa Kỳ chìm trong làn khói dày đặc phát sinh từ hơn 800 đám cháy rừng tại tỉnh Ontario và những khu vực lân cận. Ví dụ điển hình là thành phố Toronto, nơi bầu trời chuyển sang màu cam đặc trưng, tạo cảm giác như khung cảnh tận thế kể từ sáng thứ Tư. Bên cạnh đó, các đô thị như New York, Detroit và Minneapolis cũng ghi nhận cảnh báo mức độ ô nhiễm không khí nghiêm trọng do khói cháy rừng lan rộng từ phía Bắc chảy xuống.

Đám cháy lớn đã thiêu rụi gần 5 triệu mẫu đất, kéo theo các cuộc sơ tán quy mô lớn tại các vùng bị ảnh hưởng trực tiếp như Ontario và tiểu bang Minnesota láng giềng. Cảnh tượng màu trời cam cháy và khói độc phủ kín bầu trời hiện nay đánh dấu sự khác biệt rõ rệt so với cách đây chừng một thập kỷ, khi những sự kiện cháy rừng lớn ở Bắc Mỹ vẫn còn hiếm gặp.

Báo cáo phân tích dữ liệu cháy rừng dựa trên số liệu ba thập niên của USA Today cho thấy diện tích cháy rừng hàng năm đang có xu hướng tăng lên. Nguyên nhân chính được xác định là biến đổi khí hậu do các hoạt động đốt nhiên liệu hóa thạch, khiến nhiệt độ toàn cầu tăng cao. Sự nóng lên này làm gia tăng các đợt nắng nóng cực đoan kéo dài và hạn hán nghiêm trọng trên diện rộng.

Những điều kiện thời tiết khắc nghiệt làm cho rừng trở nên khô ráo, dễ bén lửa, tạo tiền đề cho các đám cháy rừng bùng phát dữ dội và lan rộng. Theo tiến sĩ Loretta Mickley, nhà hóa học khí quyển tại Đại học Harvard, khoảng một nửa lượng khói phát sinh từ các đám cháy rừng giai đoạn 1997-2020 có thể được liên kết trực tiếp với tác động của biến đổi khí hậu, và tỷ lệ đó còn tăng cao hơn trong giai đoạn 2010-2020.

Khói đám cháy rừng không chỉ gây cản trở tầm nhìn mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người dân. Khói có thể lan truyền hàng trăm nghìn dặm và tồn tại trên không khí trong nhiều ngày, làm giảm chất lượng không khí tại các thành phố lớn. Ví dụ, trong ngày thứ Năm, Detroit ghi nhận chất lượng không khí tệ nhất thế giới, theo trang theo dõi iQAir, với Toronto đứng thứ hai, tiếp đến là Minneapolis và Chicago.

Việc hít phải khói đám cháy rừng chứa hạt bụi độc hại có nguy cơ làm tổn hại phổi, tim và thậm chí não bộ. Các bác sĩ cảnh báo, sau những đợt cháy rừng lớn, tỷ lệ tử vong do bệnh tim mạch tăng lên, cùng với nhu cầu trị bệnh phổi tăng mạnh và số lượt khám bệnh vì các triệu chứng không rõ nguyên nhân cũng gia tăng.

Đặc biệt, Phòng thí nghiệm Đại học Stanford nhận định việc tiếp xúc liên tục nhiều ngày với mức khói ô nhiễm tương đương với hút khoảng bảy điếu thuốc mỗi ngày khi ở ngoài trời. Những ảnh hưởng tiêu cực ấy không phải lúc nào cũng biểu hiện ngay lập tức mà có thể kéo dài đến ba năm sau khi đám cháy kết thúc.

Trẻ em, người lớn tuổi, phụ nữ mang thai và những người có hệ miễn dịch yếu là nhóm có nguy cơ cao nhất chịu ảnh hưởng từ khói độc. Giới chuyên gia y tế khuyến cáo người dân nên đeo khẩu trang bảo vệ, hạn chế hoạt động ngoài trời khi mức độ ô nhiễm tăng cao, đồng thời đảm bảo nhà cửa được đóng kín và không để khí độc tràn vào.

Ông Farhan M. Asrar, chuyên gia từ Đại học Toronto, khuyên người dân cần theo dõi chặt chẽ chỉ số chất lượng không khí, giảm thời lượng ra ngoài đặc biệt vào những lúc bụi khói nặng, tránh thực hiện các hoạt động thể thao ngoài trời và ưu tiên các lựa chọn vận động trong không gian trong nhà khi cần thiết.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.