Đánh giá ngoại giao chính phủ Gustavo Petro: Tiến triển nhưng chưa trọn vẹn

Liên đoàn Công chức Ngoại giao và Lãnh sự Colombia (Unidiplo) vừa có tổng kết "pha trộn" về chính sách ngoại giao trong bốn năm lãnh đạo của Tổng thống Gustavo Petro. Dù chính phủ nhấn mạnh nỗ lực phân quyền trong áp dụng các kỳ thi tuyển vào ngành ngoại giao, song vẫn song hành cùng việc chỉ định đại sứ theo cơ chế chính trị quen thuộc, trái ngược với cam kết giảm tỉ lệ bổ nhiệm chính trị.

Chủ tịch Unidiplo, ông Andrés Ordóñez, trong trao đổi với báo El Espectador nhấn mạnh ba điểm chính: giữ ổn định số lượng nhân sự mới vào khoá đào tạo nghề ngoại giao, triển khai thành công kỳ thi đến các vùng xa, bên cạnh những thiếu sót trong thực thi các cam kết của chính phủ.

Theo ông Ordóñez, trong tổng số đại sứ được bổ nhiệm hiện nay, khoảng 30% là công chức nghề nghiệp, phần còn lại chiếm 70% là chỉ định chính trị. Con số này không khác biệt so với các chính phủ tiền nhiệm và đặt lại câu hỏi về việc liệu cam kết tăng tỉ lệ cán bộ ngoại giao chuyên nghiệp có thực sự được thực hiện. Ông đánh giá việc sử dụng vị trí ngoại giao như "bổng lộc chính trị" là thực trạng lâu đời, vẫn tồn tại dưới thời Petro dù đã từng bị lên án.

Một trong những điểm vướng mắc được nhắc tới là việc thay đổi yêu cầu tiếng Anh và bằng cấp trong quá trình thăng tiến ngoại giao cấp cao. Chính phủ từng có ý định loại bỏ quy định phải có bằng đại học, song áp lực từ các tổ chức xã hội và giáo dục đã ngăn cản bước đi này. Ông Ordóñez nhận định đây là dấu hiệu tiêu cực trong chính sách nhân sự ngoại giao, khiến chất lượng đội ngũ có thể bị ảnh hưởng.

Trong nhiệm kỳ, Colombia đã mở hoặc tái lập 10 phái đoàn ngoại giao mới tại các quốc gia như Ethiopia, Senegal, Guyana, Séc, Romania, Qatar, New Zealand, Saudi Arabia, Barbados, Haiti và cả tại trụ sở FAO của Liên Hợp Quốc ở Rome. Đây được xem là hướng đi nhằm nâng rộng tầm ảnh hưởng và hỗ trợ người dân của Colombia ở nhiều khu vực thế giới hơn.

Tuy vậy, các phái đoàn này phần lớn chỉ có số lượng nhân viên hạn chế, thường dưới 5 người không kể nhân viên hợp đồng bên ngoài, dẫn tới tình trạng phải điều chuyển nhân lực nội bộ gây quá tải làm việc đáng kể tại một số cơ quan đại diện quan trọng. Ví dụ như các cơ quan tại Mỹ, Tây Ban Nha hay Chile phải đảm nhận nhiệm vụ cho rất đông người Colombia với nguồn lực hạn chế.

Dù có nhiều ý kiến phê bình, Unidiplo vẫn thể hiện sẵn sàng hợp tác với bộ ngoại giao nhiệm kỳ mới của ông Abelardo de la Espriella. Tuy nhiên, họ bày tỏ tiếc nuối vì không có sự chuẩn bị chuyển giao mượt mà giữa chính phủ cũ và mới, điều họ cho là tối thiểu để đảm bảo sự ổn định trong quản lý nhà nước nói chung.

Tổ chức cũng nhấn mạnh vai trò của đối thoại liên tục nhằm cải thiện cơ chế bổ nhiệm và nâng cao trình độ đội ngũ ngoại giao theo hướng chuyên nghiệp và minh bạch hơn, từ đó thực sự thực hiện được cam kết đổi mới được đưa ra khi ông Petro nhậm chức.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.