Quốc hội Nigeria đẩy mạnh cải cách an ninh, tài chính và bình đẳng giới

Trong tuần làm việc vừa qua, vấn đề cải cách an ninh được Quốc hội Nigeria tập trung ưu tiên khi Tổng thống Bola Tinubu chính thức đề nghị Hạ viện bắt đầu xem xét dự luật sửa đổi Hiến pháp Liên bang Nigeria (Bản sửa đổi) (Cảnh sát cấp bang) năm 2026. Trong thư gửi Chủ tịch Hạ viện Abbas Tajudeen ngày 15/6, Tổng thống Tinubu nhấn mạnh cảnh sát cấp bang là yếu tố then chốt trong chiến lược nâng cao kiến trúc an ninh quốc gia của chính quyền ông.

Dự luật đề xuất sửa đổi Hiến pháp năm 1999 để thành lập các lực lượng cảnh sát cấp bang hoạt động song song với Lực lượng Cảnh sát Nigeria. Trước đó, Quốc hội đã rút lại phê duyệt đối với một đề xuất cảnh sát bang riêng biệt, nhằm tạo điều kiện cho dự luật của hành pháp được tiến hành qua quá trình sửa đổi toàn diện, trong đó có cả các phiên điều trần công khai trên toàn quốc.

Trong lịch sử, Quốc hội từng xem xét nhiều dự luật sửa đổi liên quan đến cảnh sát cấp bang thông qua Ủy ban Đánh giá Hiến pháp nhưng chưa có dự luật nào hoàn tất được quá trình thông qua.

Ủy ban Tài khoản Công của Hạ viện tăng cường giám sát tài chính công, yêu cầu Văn phòng Kế toán trưởng Liên bang (OAGF) nộp các báo cáo chi tiết về khoản thu chưa chuyển nộp theo cáo buộc của Chính phủ liên bang từ Ngân hàng Trung ương Nigeria (CBN), Tổng công ty Dầu khí Quốc gia Nigeria (NNPCL) và các cơ quan thu khác.

Tại phiên điều trần, các nghị sĩ bày tỏ lo ngại về việc nhiều doanh nghiệp nhà nước tiếp tục không chuyển nộp thặng dư hoạt động theo quy định. OAGF cho biết CBN đang nợ khoảng 5,3 nghìn tỷ naira tiền thặng dư hoạt động chưa chuyển nộp dù đã nhiều lần được yêu cầu thu hồi.

Ủy ban cũng chất vấn văn phòng kế toán trưởng về cáo buộc rút hàng tỷ naira từ tài khoản các cơ quan như Ủy ban Giáo dục Cơ bản Toàn quốc (UBEC) mà không được hoàn trả kịp thời. Do chưa hài lòng với các giải trình, ủy ban yêu cầu OAGF cung cấp hồ sơ đầy đủ về mọi khoản nợ, rút tiền, hoàn trả cùng số dư liên quan đến các quỹ pháp định thuộc các bộ, ngành, cơ quan đang được điều tra.

Hạ viện Nigeria tổ chức Tuần lễ Mở thường niên tại Abuja kéo dài ba ngày, quy tụ các nghị sĩ, tổ chức xã hội dân sự, đối tác phát triển, truyền thông và công chúng nhằm tăng cường minh bạch, trách nhiệm giải trình và sự tham gia của người dân trong quá trình lập pháp.

Chương trình xoay quanh các chủ đề giám sát lập pháp, quản trị dân chủ, đại diện chính trị của phụ nữ, sự tham gia của thanh niên và cải cách kinh tế. Cựu Chủ tịch Hạ viện Yakubu Dogara kêu gọi tăng cường hợp tác giữa Quốc hội và các tổ chức xã hội dân sự, cho rằng quan hệ đối tác hiệu quả sẽ nâng cao chất lượng giám sát và đảm bảo hiệu quả sử dụng ngân sách cho dân.

Trong một phiên khác, phu nhân Chủ tịch Hạ viện Fatima Abbas kêu gọi các nghị sĩ thông qua dự luật sửa đổi Hiến pháp nhằm dành các ghế đặc biệt cho phụ nữ trong Quốc hội. Bà nhấn mạnh đề xuất này là cơ sở để tăng cường quản trị toàn diện và làm sâu sắc hơn nền dân chủ.

Chủ tịch Ủy ban Phụ nữ và Phát triển Xã hội của Hạ viện, Kafilat Ogbara, cho biết phụ nữ hiện chiếm khoảng 4% số ghế trong Quốc hội, thuộc nhóm tỷ lệ thấp nhất tại châu Phi. Bà nhấn mạnh các cuộc bầu cử sơ bộ gần đây đã bộc lộ nhiều rào cản cơ cấu khiến phụ nữ khó giành chiến thắng trong các cuộc bầu cử. Tuy nhiên, bà tin tưởng nghị sĩ sẽ thực hiện cam kết về bình đẳng giới bằng hành động thực tế.

Tuần lễ cũng bao gồm Phiên Toà thị trấn dành cho thanh niên nhằm khuyến khích giới trẻ Nigeria tích cực hơn trong việc định hình tương lai dân chủ qua sự tham gia tích cực tại bầu cử năm 2027. Đại diện Chủ tịch hạ viện, Lãnh đạo Đa số Julius Ihonvbere cho biết sự tham gia của thanh niên đã trở thành ưu tiên lập pháp, với các kiến nghị tại hội thảo trước đây góp phần vào các đề xuất sửa đổi hiến pháp và chính sách.

Phát biểu tại sự kiện, Chủ tịch Hạ viện Abbas Tajudeen cam kết Quốc hội sẽ bãi bỏ các luật lệ lạc hậu gây cản trở đầu tư đồng thời thúc đẩy cải cách nhằm cải thiện môi trường kinh doanh tại Nigeria. Ông đảm bảo các dự luật liên quan đến kinh doanh trong tương lai sẽ minh bạch, dễ đoán và dựa trên tham vấn các bên liên quan.

Ủy ban Tài chính của Hạ viện Nigeria đã yêu cầu Cơ quan Hải quan Nigeria (NCS) cung cấp báo cáo chi tiết về các khoản miễn giảm thuế nhập khẩu trị giá gần 34 nghìn tỷ naira đã được cấp trong năm 2025.

Chủ tịch ủy ban, ông James Faleke, nhấn mạnh rằng Quốc hội không phản đối chính sách cấp miễn giảm thuế nhưng đòi hỏi các khoản ưu đãi này phải minh bạch và giúp tạo ra lợi ích kinh tế rõ ràng.

Ông yêu cầu Hải quan giải trình đầy đủ thông tin về các đối tượng được hưởng miễn giảm, cơ sở pháp lý của từng trường hợp cũng như các mục tiêu kinh tế mà chính sách này hướng tới. Đây là phần trong nỗ lực tổng thể của ủy ban nhằm củng cố giám sát tài chính và đảm bảo rằng các ưu đãi thuế phù hợp với các ưu tiên phát triển kinh tế của quốc gia.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.