Cuộc bầu cử gubernatorial Osun 2026: Adeleke đối mặt thử thách chính trị cam go

Cuộc bầu cử thống đốc bang Osun dự kiến diễn ra vào ngày 15/8 với 2.339.233 cử tri đăng ký. Họ sẽ đi bỏ phiếu tại 3.763 điểm bầu cử ở 332 phường thuộc 30 chính quyền địa phương và một văn phòng khu vực. Cuộc đua năm nay có sự tham gia của 14 đảng chính trị, nhưng chỉ có ba ứng viên thực sự nổi bật trong chiến dịch vận động: Governor Ademola Adeleke của Đảng Accord, Bola Oyebamiji thuộc Đảng All Progressives Congress (APC) và Najeem Salaam của Đảng African Democratic Congress (ADC).

Tuy nhiên, chính quyền bang trước đây vốn yên bình thì hiện nay đã trở thành điểm nóng của những vụ giết người và tấn công liên quan chính trị. Người dân địa phương cáo buộc hai nhóm chính là Accord và APC đã huy động các thành viên của các hội kín Aiye và Eiye để thực hiện các hành động bạo lực nhằm chống lại đối thủ. Việc một số ứng viên có liên quan đến các nhóm này cũng góp phần đẩy nhanh tình trạng bất ổn.

Năm 2022, Adeleke đã đánh bại đương kim Thống đốc Adegboyega Oyetola của APC với cách biệt 28.344 phiếu bầu, giành được tổng cộng 403.371 phiếu. Thành công của ông hồi đó dựa trên sự chia rẽ trong nội bộ APC cũng như sự ủng hộ sau cuộc bầu cử năm 2018 mà ông gây được thiện cảm. Ngoài ra, sự hỗ trợ tích cực về an ninh và việc chính quyền liên bang dưới thời cố Tổng thống Muhammadu Buhari giữ sự trung lập cũng là yếu tố then chốt giúp ông chiến thắng.

Đến nay, mặc dù đã trải qua ba năm, Adeleke vẫn duy trì được sự ủng hộ từ nhiều nhóm cử tri ngoài đảng Accord, đặc biệt là những người làm việc trong khu vực công và nhóm hưu trí, cộng hưởng cùng với sự ủng hộ mạnh mẽ từ 25 nghị sĩ bang. Sự gia nhập của những người trung thành với cựu Phó Thống đốc Iyiola Omisore và cựu Thư ký Chính phủ bang Alhaji Moshood Adeoti cùng hàng ngàn người ủng hộ vào đảng Accord đã tạo ra bước ngoặt quan trọng, tăng sức mạnh cho chiến dịch tái cử của ông, đặc biệt tại các khu vực như Iwo và Ede - quê hương của ông.

Bất chấp sự ủng hộ, Adeleke đang phải đối mặt với một môi trường chính trị đầy khó khăn. Đảng APC không ngừng gây áp lực và tìm cách làm suy yếu quyền lực của ông thông qua nhiều chiến thuật, từ việc kiểm soát các chính quyền địa phương đến việc tạo sức ép pháp lý và an ninh. Ngay cả tình hình tư pháp và lực lượng an ninh cũng được nhận định có phần không ủng hộ Adeleke ở thời điểm hiện tại.

Thêm vào đó, nhiều nhóm quyền lực từng góp phần cho chiến thắng của ông năm 2022 đang rời bỏ để ủng hộ các đối thủ. Một trong số đó là Omoluabi Progressives (hiện thuộc ADC), đã chuyển sự ủng hộ sang Najeem Salaam. Việc các nghị sĩ quốc hội rời đảng Accord để gia nhập APC cũng làm xáo trộn vị thế của Adeleke, bao gồm cả Wole Oke - Tổ trưởng chiến dịch bầu cử của APC.

Osogbo, thủ phủ của bang, trở thành điểm nóng nơi mà các phe phái, bao gồm cả nhà vua Ataoja Oba Jimoh Oyetunji ủng hộ Adeleke và một nhóm hoàng tộc lại nghiêng về ứng viên APC đã tạo nên sự chia rẽ về chính trị sâu sắc. Cộng thêm sự gia tăng vận động của lãnh đạo APC ở địa phương, tình hình Osogbo được dự báo sẽ gây ảnh hưởng lớn đến kết quả chung.

Các khu vực khác như Atakunmosa East và West, cũng như Ijesaland nhìn chung đang chứng kiến những chuyển biến phức tạp về chính trị với các cuộc chuyển đổi phe phái và chia rẽ nội bộ. Trong khi đó, một số khu vực như Ayedaade và Ejigbo có nguy cơ giảm số phiếu cho Adeleke do sự hiện diện mạnh mẽ của đối thủ và các đồng minh của họ.

Ý nghĩa của việc kiểm soát các nghiệp đoàn vận tải thương mại, đặc biệt là National Union of Road Transport Workers (NURTW) ở Osun, cũng được xem là một yếu tố chiến lược quyết định. Cạnh tranh quyền lực giữa phe Adeleke và APC trên lĩnh vực này đang diễn ra căng thẳng với các vụ bạo động tại bến xe và sự thay đổi lãnh đạo giữa các phe phái. Sự kiểm soát này được cho là nhằm đảm bảo việc vận chuyển vật liệu bầu cử an toàn, từ đó ảnh hưởng không nhỏ đến diễn biến ngày bầu cử.

Việc này gióng lên hồi chuông cảnh báo về nguy cơ các hành động gian lận có thể xuất hiện, khi một số kịch bản vắng mặt hoặc trục trặc phương tiện vận tải có thể làm gián đoạn quá trình bỏ phiếu.

Những biến động chính trị đang diễn ra ở Osun trước thềm bầu cử khiến cuộc đua giữa Governor Adeleke và các đối thủ trở nên khó đoán, đồng thời cho thấy sự phức tạp trong việc điều hành và giữ vững vị thế quyền lực trong một môi trường đầy áp lực và thay đổi nhanh chóng.