Tổng thống Zelensky cách chức Tổng tư lệnh Syrskyi giữa làn sóng biểu tình lan rộng ở Ukraine

Ngày 21/7, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky quyết định sa thải vị trí Tổng tư lệnh Các lực lượng vũ trang Ukraine, Oleksandr Syrskyi, giữa làn sóng biểu tình kéo dài ở thủ đô Kyiv cũng như nhiều địa phương khác. Người biểu tình yêu cầu Syrskyi phải rời bỏ chức vụ, thể hiện sự bất bình và phản đối gay gắt sau những diễn biến gần đây trong nội bộ quân sự nước này.

Cuộc biểu tình bắt đầu từ ngày 16/7, ngay sau khi Zelensky miễn nhiệm Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov, một lãnh đạo trẻ tuổi được yêu mến vì tinh thần cải cách. Fedorov sau đó cho biết Syrskyi đã đưa ra tối hậu thư với Zelensky, làm dấy lên nghi vấn về nội bộ quân đội và chính trị trong bối cảnh chiến sự đang diễn ra căng thẳng.

Oleksandr Syrskyi vốn được biết tới với phong cách chỉ huy tập trung và cứng nhắc, dựa trên học thuyết quân sự Liên Xô. Ông bị chỉ trích bởi nhiều quân nhân và các nhà phân tích vì quản lý chi tiết quá mức và duy trì văn hóa chỉ huy kiểu Liên Xô, khiến nhiều người trong lực lượng không hài lòng.

Sự bất mãn này càng tăng cao khi Syrskyi thay thế Valerii Zaluzhnyi - một chỉ huy được nhiều người ngưỡng mộ - làm Tổng tư lệnh vào ngày 8/2/2024. Nhiều đơn vị quân đội còn buộc phải chống lại mệnh lệnh trực tiếp của ông để tránh thảm họa, điển hình như trong trận Avdiivka, khi lực lượng Ukraine rút lui để tránh bị bao vây, mặc dù chưa được phép của Syrskyi.

Oleksandr Syrskyi sinh năm 1965 tại làng Novinki, tỉnh Vladimir, Nga. Cha ông từng phục vụ trong Quân đội Liên Xô và chuyển đến Kharkiv (Ukraine) khi Syrskyi mới 15 tuổi. Sau khi tốt nghiệp phổ thông tại Kharkiv, ông học tại Học viện Chỉ huy Quân sự Moscow, tốt nghiệp vào năm 1986 và gia nhập quân đoàn pháo binh Liên Xô, phục vụ trong nhiều chiến trường, bao gồm Afghanistan.

Khi Liên Xô tan rã năm 1991, đơn vị của ông tại Chuhuiv, tỉnh Kharkiv được chuyển giao cho Ukraine. Ông đã tuyên thệ trung thành với nước Ukraine độc lập và dần thăng tiến trong quân đội. Đến mùa xuân 2014, khi Nga xâm lược các vùng phía đông Ukraine, Syrskyi là tham mưu trưởng chiến dịch “chống khủng bố” và chỉ huy trong trận lớn tại Debaltseve mùa đông 2015, kết thúc bằng việc rút lui hỗn loạn của quân đội Ukraine.

Syrskyi là nhân vật chủ chốt trong phòng thủ Kyiv và chỉ huy cuộc phản công thành công tại Kharkiv năm 2022. Tuy nhiên, trong trận Bakhmut năm 2023, chiến thuật phòng thủ cù cưa tàn khốc của ông khiến nhiều binh sĩ tử vong, khiến ông có biệt danh châm biếm "kẻ tàn sát" trong quân đội.

Phong cách chỉ huy cứng nhắc tiếp tục gây ra mâu thuẫn nghiêm trọng với nhiều đơn vị. Việc thành lập lực lượng "Tác chiến xung kích" do ông kiểm soát tập trung phần lớn binh sĩ nhập ngũ nhưng thường sử dụng phương pháp tấn công thô bạo và chịu tổn thất nặng nề, làm dấy lên nhiều chỉ trích từ các cấp dưới và cộng đồng quân sự rộng rãi.

Quyết định miễn nhiệm Fedorov và bổ nhiệm Syrskyi nhận nhiều phản ứng tiêu cực từ nghị sĩ, cựu chiến binh và người dân Ukraine. Họ lo ngại việc thay đổi này sẽ làm yếu đi các nỗ lực cải cách trong Bộ Quốc phòng và không giải quyết được các vấn đề tồn đọng trong chỉ huy quân sự.

Hai yêu cầu chính từ phong trào biểu tình hiện nay là phục hồi vị trí Bộ trưởng Quốc phòng cho Fedorov và loại bỏ Syrskyi khỏi chức Tổng tư lệnh, thể hiện mong muốn của nhiều người về một hướng đi mới và dân chủ hơn trong lãnh đạo quân đội.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.