Bức tranh chính trị và xã hội Colombia sau nhiệm kỳ của Gustavo Petro

Nhiều người vẫn còn chưa thể đánh giá đầy đủ tầm ảnh hưởng của phong trào dân túy do Gustavo Petro đại diện trong chính trường Colombia. Dù chủ nghĩa dân túy có những đặc điểm riêng biệt theo kiểu Colombia, không ai phủ nhận rằng nó đã trở thành công cụ hiệu quả giúp Petro giành chiến thắng trong các cuộc bầu cử và củng cố quyền lực của mình như một lãnh đạo mang dấu ấn dân túy.

Thực tế này cũng mang lại cho Colombia bài học rằng đất nước này hoàn toàn không miễn nhiễm trước trào lưu dân túy – hiện tượng vốn được xem là “xu hướng thời thượng” trên toàn cầu – và nó đã thâm nhập sâu sắc vào bối cảnh chính trị xã hội trong nước.

Bên cạnh đó, nhiệm kỳ của Petro cũng để lại nhiều hệ quả tiêu cực rõ ràng. Hệ thống y tế của Colombia được đánh giá là "bị tàn phá nghiêm trọng" do các chính sách và quản lý yếu kém trong suốt thời gian lãnh đạo của ông. Về kinh tế, khoản nợ công quốc gia đã tăng lên đến 61% GDP, chủ yếu do các khoản vay được sử dụng không hiệu quả, xuất hiện nhiều dấu hiệu của tham nhũng và sự ưu ái trong các hợp đồng dành cho bạn bè và người thân.

Đồng thời, Colombia cũng đang phải đối mặt với nguy cơ mất an ninh nghiêm trọng khi nhiều tổ chức tội phạm phát triển và làm giàu bất hợp pháp, được cho là có sự tiếp tay hoặc lơ là của chính quyền, dẫn đến tình trạng giết người, bắt cóc và tống tiền ngày càng nhiều.

Mặc dù một số ý kiến cho rằng tình trạng chia rẽ xã hội ở Colombia là chuyện tồn tại lâu đời, nhiệm kỳ Petro được cho là đã làm trầm trọng thêm và thể hiện rõ hơn những mâu thuẫn lâu dài này. Mặc dù Petro đã tìm cách lôi kéo sự đồng thuận từ tầng lớp nghèo và những nhóm thiệt thòi bởi các bất công xã hội, cách thức ông vận hành chính trị lại dựa nhiều vào các luận điệu sai lệch, tin giả và chiến thuật kích động giống như những hình mẫu như Bolsonaro hay Trump.

Điều đáng chú ý là, dù không thể hiện nhiều thành tựu cụ thể như các công trình hạ tầng, giáo dục hay cải cách lớn, Petro đã thành công trong việc xây dựng một mô hình quyền lực mới – dựa trên sự tin tưởng tuyệt đối vào cá nhân ông, hơn là các thể chế độc lập như báo chí tự do, các viện nghiên cứu hay thể chế dân chủ.

Di sản này dự kiến sẽ tiếp tục ảnh hưởng lâu dài, khi phe cánh hữu đang chuẩn bị tiếp quản quyền lực với những chính sách khác biệt nhưng có thể tương tự về mặt dân túy và phong cách chính trị. Điều này tạo ra vòng lặp nguy hiểm, khi đất nước liên tục rơi vào tình trạng khủng hoảng về đại diện chính trị, trong khi các vấn đề cơ bản chưa được giải quyết.

Ngoài ra, hậu nhiệm kỳ Petro còn để lại một xã hội dễ bị tổn thương, thiếu sự bảo vệ về y tế, tài chính và an ninh, cùng những rạn nứt ngày một sâu sắc trong cộng đồng. Nhiều người vẫn hy vọng Colombia sẽ sớm thức tỉnh để thoát khỏi cảnh lệ thuộc vào các nhà lãnh đạo dân túy, vốn dựa trên những lời hứa hão và chiến thuật chính trị gây chia rẽ.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.