Câu chuyện phía sau vụ án lịch sử của người giúp việc Parti Liyani qua lời phiên dịch viên tình nguyện

Vụ án của Parti Liyani – người giúp việc Indonesia bị buộc tội lấy cắp tài sản trị giá hơn 30.000 đô la Singapore – đã gây chú ý lớn tại Singapore. Một điểm then chốt trong vụ án là sự khác biệt về nghĩa của từ "dekat" trong tiếng Malay và tiếng Indonesia. Trong khi người Malay hiểu từ này là "trong" thì người Indonesia lại dùng để chỉ nghĩa "gần". Parti khai rằng cô đã đặt một số vật dụng "dekat" hộp các tông, cô ý nói gần đó, nhưng tại các cuộc thẩm vấn cảnh sát, từ này được phiên dịch theo nghĩa "trong hộp" khiến hiểu nhầm đáng kể.

Gusti Seruni, một phiên dịch viên tình nguyện thuộc đội ngũ pháp lý bên hỗ trợ Parti, đã làm việc để giải thích và làm rõ những khác biệt này. Dù không tham gia các buổi thẩm vấn, cô đã tiếp xúc nhiều lần với Parti để chuẩn bị cho phiên tòa, giúp làm rõ lời khai và tránh hiểu sai có thể ảnh hưởng đến kết quả xét xử.

Gusti, một chủ doanh nghiệp trang sức 42 tuổi và thường trú nhân Singapore, đã gắn bó với quá trình pháp lý của Parti trong hơn bốn năm qua. Cô bắt đầu tham gia hoạt động tình nguyện khi nghe về tổ chức Humanitarian Organisation for Migration Economics (HOME) hỗ trợ người lao động nhập cư, và sau đó trở thành phiên dịch viên kiêm người đồng hành hỗ trợ Parti trong vụ kiện.

Gusti dành phần lớn thời gian cho vụ án, chẳng khác nào một công việc toàn thời gian, từ việc phỏng vấn bị cáo, phối hợp với đội ngũ luật sư đến sắp xếp các nhân chứng chuyên gia. Cô chia sẻ rằng, dù việc tiếp cận hệ thống pháp luật có nhiều khó khăn, Gusti vẫn kiên trì bởi cô hiểu rằng với người giúp việc như Parti thì thử thách còn lớn hơn nhiều.

Trong suốt phiên tòa, Gusti luôn bên cạnh Parti để giúp cô cảm thấy thoải mái hơn, thông qua những câu chuyện về gia đình hay món ăn yêu thích. Dù phiên xử đầy áp lực và đáng sợ với Gusti thì đối với Parti còn khó khăn hơn, nhưng cô giúp việc vẫn giữ tinh thần lạc quan và thậm chí nấu những món ăn để động viên mọi người trong những lúc căng thẳng.

Năm 2019, Parti từng bị tuyên án tù hơn hai năm vì tội lấy cắp nhưng sau đó Tòa án Tối cao Singapore đã hủy án trên cơ sở kết luận rằng có sai sót trong việc xử lý chứng cứ và kết luận trước đó không an toàn. Việc này cũng làm lộ ra việc gian dối trong lời khai của Karl Liew, con trai ông Liew Mun Leong – chủ gia đình bị cáo và là nhân chứng bên công tố, người đã nhận tội nói dối tòa án và bị phạt tù hai tuần vào năm 2023.

Vụ án này đã thu hút sự quan tâm lớn từ công luận Singapore và kích hoạt cuộc tranh luận kéo dài chín tiếng tại Quốc hội về những vấn đề trong hệ thống tư pháp hình sự, từ đó khơi dậy những cải cách cho các đối tượng yếu thế trong xã hội.

Hiện Gusti là thường trú nhân Singapore và tiếp tục tham gia công tác tình nguyện tại tổ chức Pro Bono SG, hỗ trợ những khách hàng nói tiếng Indonesia, bao gồm cả những người liên quan đến các vụ án hình sự. Ngày 21/7, cô nhận giải thưởng tình nguyện viên nổi bật trong lễ trao giải thường niên của tổ chức này, ghi nhận vai trò tích cực của cô trong công tác pháp lý cộng đồng.

Gusti bày tỏ sự biết ơn khi vụ án Parti đã góp phần tạo ra sự thay đổi trong hệ thống và nhấn mạnh mọi người, đặc biệt là các nhóm dễ bị tổn thương như người giúp việc, đều đáng được đối xử công bằng, nhận được sự quan tâm và bảo vệ pháp lý tương xứng.