Nga bắn đạn thật gần bờ biển Anh: Bài học từ Trung Quốc và lời cảnh báo cho phương Tây

Vừa qua, một tàu chiến của Nga, chiếc frigate Nieustraszymyj, đã tiến hành bắn đạn thật gần khu vực Plymouth, Anh, trên vùng biển quốc tế. Điều đáng chú ý là thủy thủ đoàn của tàu chỉ thông báo trước khi khai hỏa chứ không theo tiêu chuẩn quốc tế với ít nhất 12 hoặc 24 giờ báo trước. Hành động này được nhìn nhận là không phù hợp với các quy ước quốc tế về an toàn hàng hải.

Sự kiện này diễn ra trong bối cảnh ông Andy Burnham vừa nhậm chức Thủ tướng Anh. Một số nhà quan sát cho rằng đây là động thái thể hiện sức mạnh chính trị từ Kremlin, tuy nhiên ngay cả phía Nga cũng có vẻ không thực sự tin tưởng hiệu quả của màn trình diễn này. Phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitrij Pieskow khẳng định Nga tiến hành các cuộc tập trận và hoạt động của tàu theo luật pháp quốc tế và hải quân, từ chối liên kết vụ việc với sự thay đổi chính trị tại Anh, dù ông cũng nhấn mạnh rằng Nga sẽ lưu ý đến những tuyên bố ủng hộ Ukraine của ông Burnham.

Thực tế, nhiều chuyên gia đánh giá Nga tận dụng sự xáo trộn chính trị tại Anh để gieo rắc sự lo sợ trong xã hội Anh nhằm làm suy yếu sự ủng hộ đối với Ukraine trong nước. Qua đó, Kremlin mong muốn củng cố các lực lượng trong Anh có xu hướng làm giảm mức độ căng thẳng với Nga, thúc đẩy chính sách mềm dẻo hơn từ phía London.

Trước đây, Nga đã nhiều lần có hành động tương tự như việc bắn cảnh cáo vào một du thuyền chở một cặp vợ chồng cao tuổi hồi tháng Sáu trên vùng biển quanh Anh. Những sự cố như vậy từng được dự báo sẽ xảy ra nhiều hơn trong tương lai.

Bài học quan trọng mà Nga rút ra được là từ hải quân Trung Quốc – quốc gia đã thực hiện các cuộc tập trận với đạn thật tại Biển Tasman, phía đông Sydney, Australia, vào cuối tháng 2 năm 2025. Các tàu chiến Trung Quốc chỉ thông báo rất ngắn trước khi khai hỏa qua một kênh radio dân sự, khiến 49 chuyến bay dân dụng phải thay đổi đường bay trong tình trạng khẩn cấp do tầm bắn rộng của đạn pháo.

Cuộc tập trận diễn ra trên vùng biển quốc tế, ngoài vùng đặc quyền kinh tế của Australia, và kết thúc với việc các tàu Trung Quốc đi vòng quanh Australia từ phía nam và tây trước khi rời khỏi khu vực. Đây được xem là một chiến dịch thử thách quyền lực và khả năng triển khai của Trung Quốc xa khỏi khu vực truyền thống, đồng thời gửi đi thông điệp mạnh mẽ tới các đối thủ như Australia, New Zealand và Mỹ trong bối cảnh căng thẳng gia tăng liên quan đến liên minh AUKUS và chính sách cứng rắn hơn với Trung Quốc.

Từ quan điểm của Bắc Kinh, chiến thuật này nhằm thiết lập lại cán cân quyền lực trên biển khi các nước phương Tây liên tục thực thi quyền tự do hàng hải ở Biển Đông – vùng biển mà Trung Quốc đòi hỏi chủ quyền toàn phần. Việc triển khai các tàu chiến hiện đại của Trung Quốc cho thấy khả năng mang xung đột quân sự ra tầm ảnh hưởng toàn cầu chứ không chỉ quanh khu vực căng thẳng như Đài Loan hay Biển Đông.

Hành động của Trung Quốc cũng nhằm làm rõ cho New Zealand biết rằng việc giữ thái độ trung lập có thể dẫn đến rủi ro quân sự trực tiếp. Đây là một cảnh báo ngầm về hệ quả đối với những quốc gia mà Trung Quốc coi là không đủ thân thiện.

Nga đã học hỏi rất nhiều từ chiến thuật của Trung Quốc, nhờ sự hợp tác quân sự được tăng cường trong hơn một thập niên qua và đặc biệt là trong những tháng gần đây. Trung Quốc với kinh nghiệm dày dặn trong việc thể hiện sức mạnh trên biển, đặc biệt trong khu vực Biển Đông, đã truyền tải các chiến thuật này cho Moscow.

Điểm quan trọng là về cơ bản hải quân Trung Quốc vẫn chưa chịu hậu quả nghiêm trọng nào từ các hoạt động hung hãn của mình, điều này tạo ra cảm hứng cho Nga tăng cường các hoạt động khiêu khích tương tự ở vùng biển gần phương Tây. Trong khi Philippines là một trong số ít quốc gia dám phản ứng cứng rắn với Trung Quốc qua các vụ va chạm quân sự trên biển, các nước khác ít có động thái tương tự đối với Trung Quốc. Nga có thể quan sát những diễn biến này và điều chỉnh hoạt động tương tự với tàu NATO tại vùng biển Bắc Đại Tây Dương.

Chúng ta có thể kỳ vọng sẽ chứng kiến thêm nhiều cuộc chạm trán cùng các thao diễn quân sự nhằm thách thức giới hạn hiện tại, đồng thời thúc đẩy một cuộc tranh luận nghiêm túc ở phương Tây về cách thức phản ứng và ngăn chặn sự leo thang.

Không có chiến lược phản ứng hiệu quả, Nga sẽ tiếp tục đẩy rộng phạm vi áp dụng quyền tự do hành động dưới danh nghĩa tuân thủ luật pháp quốc tế và hàng hải, giống như cách Trung Quốc đã làm trên biển.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.