Mỹ mở rộng các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng miền Nam Iran, leo thang căng thẳng chiến tranh

Kể từ khi cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran bùng phát trở lại sau thời gian ngừng bắn không ổn định, các đòn tấn công của Mỹ đã không còn chỉ nhằm vào các cơ sở ven biển hoặc mục tiêu hàng hải ở eo biển Hormuz. Thay vào đó, khoảng một tuần gần đây, truyền thông Iran và giới chức địa phương liên tục báo cáo các đòn tấn công vào cầu, hầm đường, tuyến đường bộ, đường sắt, các trạm điện và nhà máy khử mặn tại khu vực miền Nam của Iran, đặc biệt là tỉnh Hormozgan, nằm ngay phía bắc eo biển Hormuz.

Cụ thể, ngày 17/7, sáu cây cầu tại huyện Khamir đã chịu các trận tấn công, tiếp sau đó là các báo cáo về thiệt hại tại hai hầm đường và thêm hai cầu khác trong cùng tỉnh. Các vụ tấn công này khiến ít nhất tám người thiệt mạng chỉ riêng trong đòn phá hủy cầu.

Phân tích từ chiến trường cho thấy Mỹ thực hiện các đợt tấn công có kế hoạch rõ ràng. Làn sóng đầu tiên đánh vào các cây cầu nằm phía tây và phía bắc thủ phủ tỉnh Bandar Abbas. Đợt tấn công thứ hai nhằm vào một cầu khác ở phía đông, một cầu ở phía bắc và hai hầm đường gần Bandar Abbas bị phá hủy. Ngoài ra, một phần tuyến đường sắt phía tây thành phố Bandar Abbas cũng chịu thiệt hại.

Chuyên gia an ninh quốc tế Shukria Bradoost thuộc Trường Virginia Tech (Mỹ) nhận định mục tiêu chính của Mỹ vẫn là mở lại eo biển Hormuz nhưng hiện Washington không chỉ nhằm vào các mối đe dọa quân sự trực tiếp tới tàu thuyền mà còn muốn phá hủy hạ tầng giúp Iran duy trì, tái triển khai hay tăng cường sức ép quân sự trong khu vực. Vì vậy, các công trình cầu đường, hầm đường và đường sắt trở thành mục tiêu chính.

Đảo Kharg, nơi đặt cảng xuất khẩu dầu chính của Iran, chưa bị Mỹ tấn công trực tiếp vào các cơ sở năng lượng. Ông Ahmad Vakhshiteh, giám đốc Trung tâm nghiên cứu chiến lược quan hệ Trung Đông (Nga), cho biết mục tiêu của Mỹ có thể chưa phải là chiếm đảo bằng quân sự mà là tạo ra áp lực chính trị qua các cuộc tấn công liên tiếp, nhằm giảm khả năng vận hành hạ tầng năng lượng phía Nam Iran, tạo dư luận rằng khu vực này đã thất thủ hoặc không thể hoạt động.

Ông Vakhshiteh cảnh báo nếu Iran không linh hoạt trong đàm phán với Mỹ, Washington có thể làm tăng áp lực lên đảo Kharg, khiến xuất khẩu dầu của Iran giảm gần như về 0. Tuy nhiên, việc này sẽ gây ra cú sốc lớn trên thị trường năng lượng toàn cầu, tác động nghiêm trọng cả với Mỹ và tổng thống Donald Trump. Ông cũng cho rằng Mỹ khó có thể đưa quân chiếm giữ đảo Kharg vì sẽ phải đối mặt với cuộc chiến kéo dài tốn kém và cuối cùng phải rút lui.

Dù hai bên đã đạt được thỏa thuận hiểu biết vào tháng 6, sau khi Ayatollah Ali Khamenei qua đời, các quan chức Iran tăng cường lời lẽ đe dọa trả thù, khiến khả năng hạ nhiệt xung đột giảm sút. Iran với chiến lược mở rộng khủng hoảng năng lượng và chuyển chi phí chiến tranh sang bên ngoài hy vọng khiến cuộc xung đột trở nên quá đắt đỏ để phía Mỹ duy trì lâu dài.

Trong khi đó, Mỹ tập trung từng bước làm suy giảm năng lực hải quân, hậu cần cũng như lợi thế kiểm soát xuất khẩu dầu và vùng eo biển Hormuz của Iran. Cuộc chiến này không chỉ là trực tiếp trên chiến trường mà còn là cuộc đấu tranh chính trị và kinh tế, với áp lực ngày càng lớn lên cả hai bên.

Việc phá hủy các cầu và hầm đường tại Hormozgan làm khó khăn hơn cho Iran trong việc điều động binh lực tới eo biển Hormuz, bù đắp thiệt hại và duy trì sức ép tại một trong những điểm nghẽn năng lượng quan trọng nhất thế giới. Tuy vậy, giới hạn trong áp lực chính trị và kinh tế cả ở Washington và Tehran sẽ ảnh hưởng đến phạm vi và cách thức chiến dịch này được tiến hành.

Lãnh đạo Iran có thể xem việc phòng thủ lãnh thổ không phải là quan trọng nhất mà ưu tiên bảo vệ sự tồn vong chính trị của chế độ. Nếu mối đe dọa tới xuất khẩu dầu và an ninh năng lượng giảm xuống, áp lực từ bên ngoài và sự bất mãn trong nước sẽ hướng về giới lãnh đạo thay vì kẻ thù bên ngoài, khiến việc đàm phán hay thỏa hiệp càng trở nên khó khăn hơn.

Điều này cho thấy cuộc chiến Mỹ - Iran đang bước vào giai đoạn mới, rất nguy hiểm cả về quân sự lẫn chính trị, khi mỗi cú đánh đều mang ý nghĩa quyết định trên bàn cờ sức mạnh khu vực và toàn cầu.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.