Hố thiên thạch 390 triệu năm tuổi được phát hiện qua Google Maps tại Quebec

Cuối năm 2023, Joël Lapointe, một nhà thiên văn nghiệp dư, trong lúc dùng Google Maps để vạch tuyến đường cho chuyến đi mùa hè tại Quebec, Canada, đã tình cờ phát hiện một cấu trúc vòng tròn kỳ lạ cách khoảng 100 km về phía bắc thị trấn Magpie. Cấu trúc này hiện lên như một hố có hình dạng vòng tròn rõ ràng giữa rừng, điều mà Lapointe, với niềm đam mê thiên văn và thiên thạch, nhận thấy rất đặc biệt.

Ban đầu, anh nghi ngờ phát hiện của mình vì cho rằng nếu đây là một địa điểm quan trọng thì các nhà khoa học đã biết từ trước. Tuy nhiên, sau khi kiểm tra các cơ sở dữ liệu về hố thiên thạch mà không tìm thấy kết quả trùng khớp, anh quyết định liên hệ với các chuyên gia để được xác minh.

Việc tìm được các nhà nghiên cứu quan tâm đến hố trũng này không dễ dàng và mất một thời gian, cho đến khi một trung tâm nghiên cứu tại Pháp nhận lời. Tin tức về địa điểm này cũng đến được với Gordon Osinski, giáo sư khoa học trái đất tại Đại học Western, chuyên nghiên cứu các hố va chạm thiên thạch và điều hành trang báo cáo công khai Impact Earth.

Dù từng nhận nhiều báo cáo từ những phát hiện không chính xác, ông Osinski vẫn thấy hố trũng này có điều gì đó rất khác biệt. Một chuyến thám hiểm vào năm 2025 được tổ chức đến khu vực hoang sơ này bằng máy bay thủy phi cơ. Địa hình khó khăn và chưa được khảo sát trước khiến hành trình trở nên đầy thử thách nhưng cũng rất hấp dẫn.

Để chứng minh đây là kết quả của va chạm thiên thạch, nhóm nghiên cứu tập trung vào bằng chứng địa chất, bởi tìm thấy mảnh thiên thạch trong hố 25 km này gần như không khả thi do thời gian lâu dài làm tiêu biến các mảnh vụn. Họ phát hiện các đặc điểm địa chất đặc biệt như shatter cones - các vết nứt hình chóp cụt chỉ hình thành dưới áp suất cực đại của va chạm thiên thạch, cùng với các mẫu đá chảy do nhiệt lượng lớn sinh ra bởi sự kiện va chạm.

Những bằng chứng này khẳng định tính chất va chạm. Ban đầu, các nhà khoa học ước tính hố có niên đại từ 38 đến 200 triệu năm, nhưng kết quả phân tích cho thấy đây là hố thiên thạch có tuổi khoảng 390 triệu năm, tương đương kỷ Devon, thậm chí xa hơn cả thời đại xuất hiện của các loài khủng long và động vật có vú, khi các sinh vật bắt đầu định cư trên cạn.

Hố thiên thạch này được đặt tên Uhackatik sau khi tham vấn với hội đồng người Innu địa phương, nhằm ghi nhận vị trí trên đất truyền thống và tôn vinh giá trị khoa học của nó. Đây là phát hiện đáng chú ý khi Canada không có hố thiên thạch mới nào được báo cáo trong suốt 16 năm, kể từ năm 2010.

Lapointe hồi tưởng lại cảm xúc khi nhận được xác nhận chính thức từ đội ngũ nghiên cứu rằng đây thực sự là một hố va chạm. Sự kiện này không chỉ làm giàu thêm kho tàng địa chất mà còn cho thấy sức mạnh của công nghệ hiện đại cùng sự kiên trì, tò mò của những người không chuyên có thể góp phần đáng kể vào khoa học.

Câu chuyện của Lapointe truyền cảm hứng rộng rãi, khẳng định rằng bất cứ ai cũng có thể phát hiện và đóng góp kiến thức cho lịch sử Trái Đất nếu họ quan sát kỹ và có đủ kiên nhẫn. Hố thiên thạch Uhackatik là minh chứng cho việc công nghệ bản đồ vệ tinh giúp đưa lịch sử cổ đại lại gần với cuộc sống của con người hiện đại.

Qua sự kiện này, người ta cũng được nhắc nhở suy ngẫm sâu sắc hơn về những dấu tích từ thời xa xưa vẫn còn tồn tại và ghi dấu trên bề mặt Trái Đất hôm nay.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.