Dịch Ebola ở Congo có thể khởi phát từ tháng 1, sớm hơn 4 tháng so với phát hiện chính thức

Một cuộc điều tra do ba nhà khoa học quốc tế thực hiện dưới sự tài trợ của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho thấy dịch Ebola đang diễn ra tại Cộng hòa Dân chủ Congo (RDC) có thể đã xuất hiện từ đầu năm nay, ít nhất là từ tháng 1, sớm hơn khoảng bốn tháng so với thời điểm các trường hợp đầu tiên được phát hiện chính thức.

Antropo Jules Villa, thành viên nhóm nghiên cứu của WHO, chia sẻ với tạp chí khoa học Science rằng các dấu hiệu cho thấy virus đã gây ra tình trạng sợ hãi và tử vong tại Mongbwalu, thành phố khai thác vàng thuộc tỉnh Ituri, nơi dịch bệnh được cho là khởi nguồn. Khi chính quyền ở Kinshasa nhận diện các trường hợp đầu tiên là Ebola thì dịch bệnh đã lan rộng trên diện rộng.

Nhóm nghiên cứu đã xác định Mongbwalu, cách thủ phủ Bunia khoảng 75 km về phía tây bắc, là điểm xuất phát của dịch. Trong khoảng thời gian một tháng, họ tiến hành phỏng vấn 97 người gồm nhân viên y tế, lãnh đạo cộng đồng, người sống sót, người nhà nạn nhân, thợ làm quan tài và quản lý nghĩa trang.

Mục tiêu không phải xác định "bệnh nhân số 0", mà để hiểu rõ hơn về dịch bệnh từ góc nhìn cộng đồng nơi dịch khởi phát, theo tuyên bố từ WHO gửi cho tạp chí Science. Các nhà khoa học tìm kiếm các trường hợp có dấu hiệu tử vong ít nhất hai người trong cùng gia đình trong vòng 21 ngày cùng với các triệu chứng phù hợp với Ebola. Họ thu thập dữ liệu từ các bức ảnh, tin nhắn WhatsApp, ghi chú y tế và cả lời kể tại tang lễ, đều cho thấy bằng chứng về sự lan rộng của Ebola.

Một chuỗi lây nhiễm bắt đầu với một người phụ nữ 50 tuổi gọi là “A”, đã tử vong ngày 25/1 sau khi nôn ra máu. Mẹ bà “A” mất sáu ngày sau đó, chồng bà dù nhiễm bệnh nhưng đã hồi phục. Ngày 11/2, cháu trai của “A” chết với các triệu chứng điển hình của Ebola.

Đám tang cháu trai được tổ chức có sự tham gia của nhiều người, sau đó vợ của cháu trai, con trai họ và các thành viên khác trong gia đình cũng qua đời. Ngoài ra, có nhiều trường hợp mắc bệnh đã được xác định nhưng phục hồi. Tổng cộng, nhóm nghiên cứu ghi nhận hơn 500 ca nghi ngờ từ giữa tháng 1 đến tháng 5, khi dịch bệnh được công bố chính thức.

Tính đến đầu tháng 6, WHO cập nhật số liệu dịch Ebola tại RDC với 3.605 ca được xác nhận, trong đó có 1.587 trường hợp tử vong, tương ứng tỷ lệ tử vong 44%. Dịch bệnh đã lan rộng từ tỉnh Ituri sang bốn tỉnh khác gồm Bắc Kivu, Nam Kivu, Haut-Uélé và Tshopo, và vẫn tiếp tục tăng số ca mới.

Đại diện WHO nhận định sự gia tăng số ca, mở rộng địa lý và tỷ lệ tử vong cao là dấu hiệu cho thấy tình trạng khẩn cấp y tế công cộng đang diễn biến nhanh chóng. Trong tuần gần nhất được báo cáo có 567 ca mới cùng 296 người tử vong, mức cao nhất từ trước đến nay và phản ánh tốc độ truyền bệnh đáng báo động.

Giữa tháng 5, WHO đã tuyên bố dịch Ebola ở RDC là tình trạng khẩn cấp y tế quốc tế - mức cảnh báo cao nhất của tổ chức này. Dịch bệnh hiện là đợt bùng phát Ebola lớn nhất lịch sử tại RDC và đứng thứ hai trên toàn thế giới.

khác với các chủng Ebola khác, chủng Bundibugyo hiện gây dịch tại RDC chưa có vaccine hoặc thuốc được phê duyệt để điều trị chính thức, làm tăng khó khăn trong kiểm soát dịch bệnh.