Đội bóng lưới Tonga chinh phục Commonwealth Games sau hành trình kỳ diệu

Khi Salote Sisifa nhậm chức CEO của Tonga Netball năm 2014, bà bước vào một lĩnh vực gần như trắng tay: không có đội tuyển, không HLV, không cơ sở tập luyện chuyên nghiệp. Tại thời điểm đó, bóng lưới tại Tonga chỉ được xem như một trò chơi xã hội thay vì một môn thể thao chính thức chuyên nghiệp. Tuy nhiên, Sisifa tự đặt ra mục tiêu thần tốc: trong vòng năm năm, cô phải đưa đội tuyển vào tốp 10 thế giới, nếu thất bại sẽ từ chức.

Với sự đồng thuận của tổ chức quản lý quốc gia, Sisifa nhanh chóng hành động. Bà đã liên hệ tám ứng viên HLV quốc tế và chỉ nhận được hồi âm từ Jaqua Pori-Makea-Simpson, người sinh ra ở New Zealand, trở thành HLV trưởng năm 2019. Cuộc trò chuyện đầu tiên giữa hai người đã thể hiện sự thực tế và quyết tâm: "Chúng tôi không có ngân sách. Nếu ông tìm kiếm điều đó, thì Tonga không phải nơi phù hợp", Sisifa thẳng thắn nói.

Đội bóng Tonga không chỉ tập trung vận động trong nước mà còn tìm kiếm những vận động viên gốc Tonga trên toàn cầu, dù nhiều người trong số đó chưa từng đặt chân đến đảo quốc. Quá trình này có sự phản hồi trái chiều nhưng đội ngũ quản lý và HLV tin rằng những tuyển thủ này vẫn chia sẻ văn hóa và tinh thần người dân đảo.

Điển hình là Uneeq Palavi, vận động viên sở hữu mẹ người Samoa và cha người Tonga, lớn lên ở Australia. Ban đầu cô đã từ chối lời mời gia nhập đội tuyển năm 2019 vì chưa sẵn sàng, nhưng nhờ sự động viên từ bà ngoại người Tonga mà cô quyết định nhận lời. Sự gia nhập của Palavi đã giúp đội bóng Tonga ghi dấu ấn khi đoạt huy chương bạc ở Pacific Games, đồng thời thứ hạng thế giới của họ được nâng từ vị trí 42 lên 19.

Năm 2022 là một năm thách thức lớn đối với đội bóng lưới Tonga và đất nước họ khi núi lửa Hunga-Tonga Hunga-Haʻapai phun trào dưới nước tạo ra vụ nổ khí quyển lớn nhất từng được ghi nhận, sức mạnh dữ dội vượt trội hơn hẳn quả bom nguyên tử Mỹ từng thả xuống Hiroshima năm 1945. Vụ phun trào khiến bốn người thiệt mạng cùng cơn sóng thần tàn phá nhiều nơi, gây khó khăn trong liên lạc và hỗ trợ cứu trợ.

HLV Pori-Makea-Simpson khi đó không có sự hỗ trợ trực tiếp từ tổ chức quản lý bóng lưới Tonga, không có đội, không trang phục hay thiết bị. Bà phải tự tổ chức và tuyển chọn đội hình mới từ mạng xã hội, rồi tập trung các tuyển thủ lần đầu tiên gặp nhau ngay tại sân bay Sydney trước giải đấu PacificAus Sports, dù không biết tên đầy đủ của từng người.

Trước những khó khăn ấy, đội tuyển Tonga đã giành huy chương vàng tại giải PacificAus Sports. Năm 2023, họ xuất hiện hiếm hoi tại Cúp thế giới bóng lưới, lấy biệt danh "Tala" – loài chim biểu tượng của hy vọng. Kết quả họ đứng thứ tám thế giới sau khi thi đấu tại Nam Phi. Thành công này mở đường cho lần đầu tiên đội tuyển bóng lưới Tonga góp mặt tại Đại hội Thể thao Khối Thịnh vượng chung tổ chức ở Glasgow năm 2023, đối đầu với đội tuyển hàng đầu thế giới Australia.

HLV Pori-Makea-Simpson cho rằng tinh thần đồng đội và văn hóa đặc biệt của người Tonga là bí quyết thành công. "Không chỉ là tình bạn bình thường mà là một sự kết nối tâm linh sâu sắc, điều mà người ngoài rất khó cảm nhận được. Dù kết quả thế nào, các vận động viên luôn tự hào được khoác lên mình quân phục mà mang quốc huy, lá cờ Tonga", bà nhấn mạnh. Khiêm tốn và đam mê là dấu ấn mà đội bóng lưới Tonga đã xây dựng, từ những căn phòng trống rỗng đến đỉnh cao thế giới.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.