Định hình không gian ảo của thanh thiếu niên: Thách thức và giải pháp giáo dục công dân số

Mạng xã hội đã trở thành không gian công cộng ưa chuộng của thanh thiếu niên để giao tiếp xã hội, với thời gian sử dụng trung bình lên tới bảy tiếng mỗi ngày. Tuy nhiên, thách thức không còn nằm ở việc họ online bao lâu mà là cách các em thích nghi và vận hành trong không gian số đầy biến động này. Môi trường ảo hiện được định hình bởi hai vấn đề lớn: thứ nhất là sự gia tăng nhanh chóng của các nội dung độc hại, được tạo ra bởi các hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI), thứ hai là thuật toán mạng xã hội nhắm tới mục đích giữ chân người dùng nhưng lại giới hạn phạm vi tiếp cận thông tin, tạo nên ‘bong bóng’ thông tin hạn hẹp.

Điều này được củng cố thêm bởi các cuộc tấn công có chủ ý vào báo chí chuyên nghiệp và việc hệ thống phủ nhận giá trị của các ngành khoa học xã hội, vốn là nền tảng quan trọng giúp phân tích và đánh giá nội dung một cách có trách nhiệm trên mạng xã hội. Kết quả là, không gian ảo trở nên hỗn loạn với những thực tế bị phân mảnh và các nhóm có quan điểm khác nhau tồn tại riêng biệt, phá vỡ không gian chung của thông tin.

Trong bối cảnh này, khái niệm ‘hậu chân lý’ được củng cố, khi các yếu tố thông tin chính xác bị bào mòn và sự thao túng dựa trên cảm xúc trở nên dễ dàng hơn. Thanh thiếu niên, khi di chuyển trong môi trường số phức tạp đó, phải tiếp nhận nhiều nội dung thiếu chính xác, nhằm mục đích gây hiểu lầm, phát tán luận điệu thù hận hoặc gây tổn thương tâm lý thông qua việc thiết lập và hợp pháp hóa các định kiến sai lệch về bản dạng cá nhân.