Tình trạng khẩn cấp trên sông Pháp: Tình nguyện viên cứu cá giữa đợt nắng nóng gay gắt

Tại vùng Brittany, gần nguồn sông Odet bắt nguồn từ dãy núi Black Mountains thuộc Finistère, những người tình nguyện cùng ngư dân Mathieu Le Bouter đang tiến hành bắt hàng trăm con cá hồi và cá trắm non. Hành động này nhằm bảo vệ các loài cá khỏi tình trạng nước sông cạn kiệt nghiêm trọng do những đợt nắng nóng kéo dài. Hiện mực nước chỉ cao đến mắt cá chân, khiến môi trường sống của chúng cực kỳ nguy hiểm.

Le Bouter chia sẻ, họ bắt cá rồi chuyển đến các bể chứa nước được oxy hóa, sau đó thả chúng cách hạ nguồn khoảng 10-12 dặm, nơi các nhánh sông khác đổ về làm tăng mực nước. Tuy nhiên, cá đang đối mặt với căng thẳng lớn do nhiệt độ cao cộng với lượng oxy hòa tan trong nước giảm, có thể gây tử vong, đặc biệt với cá hồi và cá trắm non.

Song song với các đám cháy đang hoành hành trên rừng tại Pháp, hiện trạng các con sông cung cấp nước và sinh cảnh cho nhiều loài cũng cho thấy hậu quả nghiêm trọng của biến đổi khí hậu. Dòng sông dài nhất nước Pháp, Loire, đang ở mức thấp lịch sử, lưu lượng nước ở một số nhánh, trong đó có đoạn qua thành phố Orléans, chỉ còn là dòng nước nhỏ len lỏi giữa các bãi cát. Hai tuần trước, 16% tổng số sông ngòi ở Pháp bị khô cạn, trong khi 25% các con suối nhỏ hoàn toàn mất dòng chảy hoặc bị đình trệ theo quan sát của đài quan sát nước thấp quốc gia.

Những con sông khác như Dive ở tỉnh Deux-Sèvres và Mignon ở phía bắc cũng cạn trơ đáy, mất đi phần lớn mức nước thông thường từ 40cm đến 70cm trong mùa hè. Sông Seine, cung cấp nước sạch cho Paris, được mô tả “đang trong tình trạng hỗ trợ sự sống” khi dòng nước được kéo từ các hồ chứa và nhánh phụ ở Champagne và Burgundy ngay từ tháng trước, sớm hơn lịch thông thường. Lưu lượng tại Vernon, Normandy, đã giảm từ 200 m3/giây vào tháng 7 năm ngoái xuống còn 110 m3/giây.

Dù mùa đông trước có nhiều mưa gây lũ lụt, nhiệt độ cao kéo dài và lượng mưa thấp từ tháng 4 khiến đợt hạn hán hiện nay trở nên nghiêm trọng và lan rộng trên khắp châu Âu. Tại Pháp, 99 trên 101 tỉnh thành đều bị áp dụng hạn chế sử dụng nước và đã có 58 tỉnh ban bố tình trạng khẩn cấp.

Theo Bộ Chuyển đổi Sinh thái, gần một phần ba các trạm quan trắc sông ghi nhận mức nước thấp nhất trong 20 năm, và 25% sông nhỏ đã cạn hoàn toàn. Bộ này cũng cảnh báo về sự gia tăng hiện tượng cá chết do nhiệt độ nước tăng cao. Trước tình hình đó, Quốc hội Pháp vừa thông qua dự luật khẩn cấp nông nghiệp nhằm xây dựng các bể chứa nước cho tưới tiêu và chăn nuôi, nhưng việc này gây lo ngại về việc phân bổ nguồn nước vốn đang thiếu hụt và ưu tiên cho nông dân thay vì bảo vệ môi trường.

Claude Roustan, Chủ tịch Liên đoàn câu cá quốc gia Pháp, cho biết không chỉ hạn hán và biến đổi khí hậu mà còn có "việc lấy nước quá mức" để tưới các cánh đồng làm sông suối phải chịu ảnh hưởng nghiêm trọng. Ông gọi những người như Le Bouter là những người quan sát đầu tiên về tình trạng các con sông và đầu mối cứu trợ đầu tiên nhưng nhiều khu vực đang rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng. Dự luật nông nghiệp vừa mới được thông qua đi ngược lại với các nỗ lực bảo tồn sông ngòi.

Le Bouter nhấn mạnh mực nước tại sông Odet và sông Isole thường giảm trong mùa hè nhưng không bao giờ xuống quá sớm như hiện nay. Ông mô tả đây là một "vòng luẩn quẩn" khi nước giảm dẫn đến tăng nhiệt độ, cây thủy sinh chết đi, các loại tảo bám và rong phát triển làm giảm oxy hòa tan, càng khiến môi trường nước trở nên ngột ngạt với sinh vật thủy sinh.

Le Bouter cùng những tình nguyện viên của mình cam kết sẽ tiếp tục bơi trong dòng nước cạn ở sông Odet và Isole cho đến khi tình hình được cải thiện. Ông cũng cho biết, so với các loài động vật khác dễ nhìn thấy như chim hoặc các động vật ăn thịt có bộ lông như hươu, cáo, cá thường bị quên lãng mặc dù cũng đang chịu tác động nặng nề.

Ông nói thêm rằng, mặc dù đang trong kỳ nghỉ hè, những người tình nguyện vẫn ưu tiên công việc cứu cá và là những người duy nhất thực hiện các hoạt động cứu hộ trên các con sông cũng như liên tục phát đi cảnh báo về tình trạng khẩn cấp hiện tại.

Đợt nắng nóng kéo dài kèm hạn hán nghiêm trọng đang đẩy các hệ sinh thái sông ngòi tại Pháp vào tình trạng báo động, cảnh tỉnh về tầm ảnh hưởng khó lường của biến đổi khí hậu với tự nhiên và sự sống của các sinh vật ở những vùng bị tác động.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.