Trẻ sơ sinh ở Lagos bỏ lỡ tiêm chủng do ngập lụt cản trở tiếp cận trung tâm y tế

Tại khu vực Ibeju-Lekki thuộc bang Lagos, Nigeria, những cơn mưa lớn kéo dài đã gây ra ngập lụt nghiêm trọng, làm hàng loạt nhà cửa và tuyến đường bị ngập sâu, gây khó khăn nghiêm trọng cho các bà mẹ muốn đưa con đến trung tâm y tế để tiêm chủng định kỳ. Bà Anike Kareem, một người mẹ 33 tuổi tại khu vực Gbetu, cho biết cô đã phải bỏ lỡ các mũi tiêm phòng đầu tiên cho đứa con mới sinh do không thể rời khỏi nhà vì nước lụt. Tình trạng này khiến nhiều trẻ sơ sinh đứng trước nguy cơ mắc các bệnh truyền nhiễm có thể phòng ngừa bằng vaccine như bại liệt, sởi, và các bệnh nhiễm trùng ở trẻ em khác.

Theo tổ chức UNICEF, trẻ sơ sinh cần được tiêm chủng ngay sau khi chào đời hoặc trong vòng 48 giờ đầu, bao gồm các vaccine quan trọng như BCG phòng lao, vaccine Viêm gan B và vaccine uống phòng bại liệt. Tuy nhiên, thiết bị giao thông như canoe được sử dụng để di chuyển qua vùng ngập lại có giá cao, lên đến N1,000 mỗi chuyến ở một số khu vực như New Road và Cele 2, khiến nhiều bà mẹ không thể tiếp cận được các dịch vụ y tế.

Bà mẹ trẻ Chioma Essien, 27 tuổi, sống tại khu Onosa, cũng phải bỏ lỡ lịch tiêm chủng định kỳ cho con vì lo ngại nguy cơ nhiễm trùng từ nước lũ. Tình trạng ngập lụt nghiêm trọng khiến đường đến các trung tâm y tế như Aiyeteju mất khả năng di chuyển hoặc phải bỏ giữa chừng vì những đoạn đường ngập sâu buộc người dân phải xuống đi bộ. Bà Essien nhấn mạnh việc di chuyển qua nước ngập có thể khiến mẹ và bé bị lây nhiễm, nên bà chọn ở nhà để bảo vệ sức khỏe cho cả hai mẹ con.

Đây là một trong nhiều khó khăn đang đe dọa việc hoàn thành lịch tiêm chủng thông thường theo chương trình tiêm chủng quốc gia Nigeria, vốn bao gồm nhiều loại vaccine bảo vệ trẻ tránh các bệnh lý nguy hiểm như Phế cầu khuẩn, bại liệt, vi rút Rota sinh ra tiêu chảy nghiêm trọng, và các bệnh viêm khác.

Các chuyên gia y tế cảnh báo việc thiếu hụt tiêm chủng sớm sẽ khiến trẻ sơ sinh dễ mắc các bệnh nguy hiểm có thể gây tử vong hoặc tàn tật suốt đời như lao, viêm gan B, bại liệt, bạch hầu, ho gà và uốn ván. Giáo sư Aminu Mohammad, chuyên gia phẫu thuật nhi khoa tại Đại học Bayero (Kano), cho biết những trẻ bỏ lỡ mũi tiêm trong 2 tuần đầu đời nếu tiếp xúc với nguồn bệnh có thể mắc các bệnh nghiêm trọng ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài.

Lagos được xác định nằm trong số các vùng có nguy cơ ngập lụt cao kéo dài từ tháng 7 đến tháng 9, theo cảnh báo từ Cơ quan Dịch vụ Thủy văn Nigeria (NIHSA), Cơ quan Khí tượng Nigeria (NiMet) và Cơ quan Quản lý Khẩn cấp Quốc gia (NEMA). Mô hình dự báo thời tiết năm 2026 của NiMet ghi nhận lượng mưa lớn hơn mức bình thường và mùa mưa kéo dài sẽ tiếp tục gây ra ngập lụt trầm trọng tại nhiều quận, trong đó có Ibeju-Lekki, Ikorodu, Alimosho, và nhiều khu vực khác.

Thực tế đã cho thấy tình trạng ngập lụt đã làm gián đoạn hoạt động thương mại, trường học và đặc biệt là các dịch vụ y tế tại nhiều khu vực. Nhiều trung tâm y tế ban đầu bị cắt đứt đường vào do ngập nước, khiến các bà mẹ và trẻ nhỏ không thể tiếp cận việc tiêm chủng đúng lịch. Các cơ sở như Awoyaya PHC I và II, Aiyeteju PHC, Lakowe PHC, Bogije PHC, và Trung tâm Y tế Mẹ và Trẻ Em Eti-Osa đều bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi ngập úng.

Hiện Lagos đang gặp phải tình trạng nhiều trẻ chưa bao giờ được tiêm vaccine (zero-dose) hoặc chưa hoàn thành lịch tiêm chủng đầy đủ (under-immunised). Theo UNICEF, Lagos có số lượng trẻ chưa tiêm chủng lớn nhất khu vực Tây Nam Nigeria với khoảng 190.000 trẻ chưa được tiêm phòng định kỳ, đứng đầu danh sách các quận như Alimosho và Ikorodu. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết cho các chính quyền địa phương trong việc đảm bảo dịch vụ y tế không bị gián đoạn, nhất là trong mùa mưa và ngập lụt.

Vào ngày 15/7, Thống đốc Lagos Babajide Sanwo-Olu đã tới thăm các khu vực ngập lụt để khảo sát thực tế và cam kết có các biện pháp ứng phó nhằm hỗ trợ người dân vượt qua hậu quả của thiên tai, đồng thời duy trì hoạt động tiêm chủng nhằm bảo vệ sức khỏe trẻ em. Dù vậy, thách thức vẫn còn rất lớn khi lượng mưa và ngập lụt dự kiến kéo dài trong thời gian tới.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.