Tây Ban Nha hồi sinh giống bò và cừu bản địa để ngăn cháy rừng

Tại vùng Galicia, Tây Ban Nha, giống bò nhỏ nhắn gọi là Cachena đang được cộng đồng nông dân phục hồi nhằm tái cân bằng hệ sinh thái và hạn chế cháy rừng tại khu vực vốn chịu ảnh hưởng nặng nề nhất trong năm 2025. Trước đây, việc trồng hàng loạt các rừng thông và cây bạch đàn dễ cháy cho mục đích công nghiệp đã khiến các giống vật nuôi bản địa như bò Cachena bị đẩy lùi, dần biến mất do đồng cỏ và đất rừng bị bỏ bê, cây cối phát triển quá rậm rạp khi dân cư nông thôn di cư lên thành thị.

Giống bò Cachena có biệt danh "bò dê" nhờ khả năng ăn gần như mọi loại thực vật và di chuyển linh hoạt trên địa hình đồi núi mà các giống bò lớn hơn không thể tiếp cận. Một đợt cháy rừng lớn diễn ra năm 2017 tại xã Vincios đã thúc đẩy các hội đồng cộng đồng dân cư quản lý đất đai ở đây áp dụng biện pháp phòng cháy rừng cổ truyền là nuôi lại giống gia súc bản địa gồm dê, cừu và bò Cachena để chúng gặm cỏ và loại bỏ lớp thực vật dễ bắt lửa dưới tán rừng.

Cùng nỗ lực của nhiều hội đồng cộng đồng khác khắp Galicia, số lượng gia súc bản địa đã tăng từ hơn 1.800 con cuối những năm 1990 lên hơn 30.000 con vào đầu năm 2026, theo báo cáo của tổ chức BOAGA vùng Galicia. Trong đó, số bò Cachena tăng gấp 20 lần, từ 400 lên khoảng 8.000 con. Chính quyền địa phương cũng triển khai các chính sách hỗ trợ nông dân giữ lại bò cái, đồng thời cung cấp bò đực giống với chi phí thấp nhằm thúc đẩy quá trình phối giống.

Jose Taboada, người điều phối nhóm quản lý đất đai Vincios, cho biết: "Gia súc bản địa giúp duy trì chiều cao của bụi rậm ở mức vừa phải, tránh chúng trở nên nguy hiểm." Ông chỉ tay vào mảnh đất đã được các con vật gặm nhấm kỹ, không còn các cây bụi dễ cháy như mâm xôi, cây dại có chứa dầu dễ bén lửa, giúp hạn chế nguy cơ lửa lan từ mặt đất lên tán cây. Bò, dê và cừu được đeo vòng cổ định vị GPS thay vì bị rào chắn, cho phép chúng di chuyển tự do trên đất đai rộng lớn.

Vincios là một trong khoảng 3.000 cộng đồng tại Galicia cùng quản lý gần 700.000 ha đất, chiếm khoảng một phần tư diện tích toàn vùng, theo phong tục quản lý đất đai có từ thời Trung cổ được công nhận hợp pháp vào năm 1989. Khu vực này cũng là một trong những vùng bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi cháy rừng tại Tây Ban Nha, với gần 119.000 ha bị thiêu rụi trong năm trước, diện tích khoảng gấp đôi thủ đô Madrid.

Các nhà khoa học cho rằng tình trạng cháy rừng ngày càng nghiêm trọng ở Nam Âu có liên quan trực tiếp đến biến đổi khí hậu. Tây Ban Nha là quốc gia có diện tích rừng lớn thứ ba ở châu Âu, với nhiệt độ tháng 7 năm nay cao hơn mức bình quân giai đoạn 1961-1990 tới 5,6 độ C, theo Reuters Climate Monitor.

Không chỉ Galicia, các chủ đất và cộng đồng khu vực khác như Andalusia, Catalonia và Castile-La Mancha cũng áp dụng phương pháp nuôi gia súc bản địa để phòng chống cháy rừng. Theo chuyên gia kỹ thuật lâm nghiệp Jose Vicente Oliver, giải pháp này cần kết hợp với các biện pháp khác như khai thác cơ học, tỉa thưa cây cối và đốt thực bì có kiểm soát dưới sự giám sát chuyên môn.

"Nông dân chăn nuôi cần duy trì thu nhập từ thịt và sữa của gia súc, nhưng cộng đồng quản lý đất đai thì ưu tiên bảo vệ và chăm sóc đất, giữ cho khu vực này luôn được mở, có kiểm soát và quản lý chắc chắn," Jose Taboada nhấn mạnh. "Cháy rừng từ lâu đã là vấn đề tại đây, và việc nuôi gia súc bản địa chính là cách chúng tôi giữ rừng an toàn."

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.