Ấn Độ xem xét kế hoạch công bố vàng giữ trong dân để giảm áp lực ngoại tệ

Trong vài tuần gần đây, chính phủ Ấn Độ đang thảo luận sôi nổi về một đề xuất táo bạo nhằm giải quyết áp lực ngoại tệ. Một nhóm bộ trưởng quyền lực đã họp hai lần để bàn bạc, đồng thời các quan chức Văn phòng Thủ tướng cùng Bộ Nội vụ và các cơ quan liên quan đã tiếp xúc với giới kinh doanh để rà soát các mối bận tâm và tìm cách xử lý. Mốc khởi đầu có thể xuất phát từ lời kêu gọi tiết giảm mua vàng dịp lễ hội và tiết kiệm nhiên liệu, hạn chế du lịch nước ngoài của Thủ tướng Narendra Modi trong một cuộc họp ở Hyderabad ngày 10/5, trước bối cảnh khủng hoảng ở Tây Á làm giá dầu tăng cao.

Mục tiêu của đề xuất là huy động vàng vốn đang nằm im trong dân cư - chủ yếu là vàng làm tài sản đầu tư như thỏi vàng và đồng vàng, chứ không phải trang sức dùng để tiêu dùng - nhằm giảm lượng vàng nhập khẩu xuống, qua đó góp phần bảo vệ dự trữ ngoại tệ. Vàng ở Ấn Độ không chỉ có giá trị về vật chất mà còn mang ý nghĩa văn hóa và tín ngưỡng sâu sắc, do đó chính phủ ý thức được việc triển khai các biện pháp liên quan vàng cần rất tinh tế và có sự tin tưởng từ người dân.

Trong lịch sử Ấn Độ, vàng từng được huy động trong các tình huống khẩn cấp như chiến tranh hay khủng hoảng kinh tế. Năm 1991, khi dự trữ ngoại tệ của Ấn Độ chỉ còn khoảng 1,1 tỷ USD - đủ trả cho 2-3 tuần nhập khẩu thiết yếu – Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (RBI) đã phải thế chấp 50 tấn vàng nhằm huy động ngoại tệ, giai đoạn chuyển giao giữa các chính phủ. Sau đó vào năm 1993, khi tình hình tài chính ổn định hơn, chính phủ đã ban hành sắc lệnh "Trái phiếu Vàng (Quyền miễn và Miễn trừ)" với mục đích hấp dẫn người dân đem vàng cá nhân vào nền kinh tế chính thức. Trái phiếu này có kỳ hạn 5 năm, nhà đầu tư được trả lãi một lần là 40 rupee/gam cùng với số vàng đã đăng ký gửi tối thiểu 500 gam. Đặc biệt chính phủ cam kết không điều tra nguồn gốc vàng và tiền mua vàng, tạo sự an tâm mạnh mẽ cho người tham gia.

Kết quả chương trình này đã thu hút 41,12 tấn vàng tương đương 1.534,4 crore rupee. Đây được xem là một thành công lớn, đặt nền móng cho chính sách kinh tế Ấn Độ trong những năm sau đó. Tuy số lượng vàng huy động lúc ấy hiện nay không còn là con số lớn khi Ấn Độ mỗi năm nhập khẩu hơn 700 tấn vàng, song vào thời điểm đó đây là giải pháp then chốt để cứu nền kinh tế và bắt đầu cải cách sâu rộng được duy trì đến nay.

Như vậy, sau hơn ba thập kỷ, vào tháng 5 năm 2026, Ấn Độ lại đối mặt với một thách thức khác liên quan đến vàng. Cuộc khủng hoảng ở Tây Á làm giá dầu liên tục vượt trên 100 USD mỗi thùng, tạo áp lực lớn lên chi phí nhập khẩu dầu thô của quốc gia. Trong khi đó, nhập khẩu vàng khổng lồ càng làm gia tăng thâm hụt tài khoản vãng lai (khi chi phí nhập khẩu vượt thu xuất khẩu), gây thêm sức ép lên đồng rupee và ngân sách ngoại hối.

Sajjid Chinoy, thành viên bán thời gian của Hội đồng Tư vấn Kinh tế Thủ tướng, cho biết nhu cầu vàng của Ấn Độ vẫn duy trì trên 720 tấn mặc dù giá vàng đã tăng hơn gấp đôi trong ba năm qua. Nghiên cứu của ông và đồng nghiệp tại JP Morgan cho thấy trong quý đầu năm 2026, có đến 50% nhu cầu vàng dành cho đầu tư (thỏi và đồng vàng), tăng cao so với 30% trong quý 1 năm 2003. Điều này chứng tỏ vai trò đầu tư của vàng ngày càng lớn, đồng thời cho thấy tiềm năng huy động vàng dành cho mục đích này qua một chương trình công bố vàng tương tự Trái phiếu Vàng trước đây.

Các quan chức chính phủ đều thừa nhận yếu tố quyết định cho sự thành công là sự đảm bảo miễn trừ điều tra đối với người tham gia. Tuy nhiên, để đạt được niềm tin như trước đây là một thách thức lớn trong môi trường hiện tại, đòi hỏi phải có thêm các giải pháp nhằm tăng sức hấp dẫn cho các sản phẩm tài chính liên quan đến vàng. Đây là một "vấn đề vàng" đầy thách thức nhưng cũng mở ra cơ hội để giảm bớt căng thẳng ngoại tệ cho Ấn Độ.