Người dân Ba Lan ủng hộ tách biệt công việc bác sĩ trong y tế công và tư nhân

Một cuộc khảo sát do Viện IBRiS tiến hành cho thấy, khoảng 53,5% người dân Ba Lan phản đối việc cho phép bác sĩ làm việc song song trong hệ thống y tế công và tư nhân, trong khi có 40,7% đồng ý với việc bác sĩ có thể làm việc ở cả hai lĩnh vực. Điều này phản ánh một sự kỳ vọng xã hội rõ ràng về tăng cường minh bạch và sắp xếp lại các quy định hiện hành liên quan đến sự phân chia công việc trong ngành y tế.

Marcin Martyniak, Giám đốc Bệnh viện Zespolony Tỉnh Kielce và cựu Thứ trưởng Y tế Chính phủ Ba Lan, nhận định mặc dù có sự ủng hộ nổi bật cho việc phân tách, không có sự đồng thuận xã hội hoàn chỉnh để áp dụng ngay lập tức một mô hình điều chỉnh cụ thể nào. Ông cũng lưu ý rằng việc hiểu về tách biệt công việc bác sĩ có thể khác nhau giữa người dân, từ cấm hoàn toàn việc làm thêm đến việc chỉ kiểm soát tổng thời gian làm việc hay ngăn ngừa xung đột lợi ích.

Wojciech Wiśniewski, chuyên gia lĩnh vực y tế, điểm qua nhiều câu hỏi cần giải quyết trước khi thực hiện phân tách rõ ràng giữa y tế công và tư nhân tại Ba Lan. Ông nêu ra ví dụ về chăm sóc y tế cơ bản (POZ) hiện phần lớn do khu vực tư đảm nhiệm, hay chăm sóc chuyên khoa (AOS) với 70% phòng khám tư nhân. Việc nhiều phòng khám tư từ chối hợp tác với Quỹ Bảo hiểm Y tế Quốc gia (NFZ) vì hợp đồng không hấp dẫn cũng đặt ra bài toán về số lượng bệnh nhân cần được chăm sóc.

Chính trị gia từ các đảng như Đảng Luật Pháp và Công Lý (PiS) và Đảng Cánh Tả đã đề xuất cấm bác sĩ làm việc đồng thời trong hệ thống công và tư, nhằm hạn chế tình trạng bệnh nhân dựa vào dịch vụ tư nhân để nhận các thủ thuật công miễn chờ đợi. Chính phủ Ba Lan đang thử nghiệm giải pháp giám sát danh sách chờ phẫu thuật qua ứng dụng AP-KOLCE của NFZ để nắm bắt và quản lý hiện tượng này.

Các giám đốc bệnh viện tỏ ra hoài nghi trước phương án phân tách hoàn toàn vì có thể dẫn đến khan hiếm bác sĩ tại các địa phương nhỏ. Ví dụ, nếu chỉ còn bác sĩ tư nhân cung cấp dịch vụ với giá cao hơn, họ sẽ chọn làm việc tại phòng khám của mình thay vì đảm nhiệm công việc trong bệnh viện, đặc biệt vào những thời điểm làm việc ngoài giờ hay ngày lễ.

Marcin Martyniak nhấn mạnh rằng cấm đoán hành chính đơn thuần không giải quyết được căn bản vấn đề thiếu hụt nhân lực y tế. Việc một bộ phận bác sĩ chọn làm trong khu vực tư có thể khiến bệnh viện công phải đối mặt với tình trạng thiếu người trực và cắt giảm hoạt động khoa, từ đó làm giảm khả năng tiếp cận điều trị của bệnh nhân.

Ông đề xuất nên tiến hành phân tách theo lộ trình, ưu tiên những lĩnh vực dễ xảy ra xung đột lợi ích, điển hình như các thủ thuật y tế. Đây cũng là khâu thường xảy ra tình trạng bác sĩ tư vấn bệnh nhân tại phòng khám tư và thực hiện phẫu thuật tại bệnh viện công do NFZ tài trợ.

Martyniak đề xuất thiết lập một hệ thống quản lý trung tâm về thời gian làm việc của bác sĩ ở tất cả các cơ sở y tế công và tư khác nhau, dưới sự điều phối của NFZ cùng sự phối hợp từ các bệnh viện. Các quy định thống nhất về làm thêm, kiểm soát tổng thời gian làm việc, ngăn ngừa xung đột lợi ích và quản lý mối quan hệ giữa tư vấn tư nhân và điều trị công cần được xây dựng một cách đồng bộ.

Ông cũng khẳng định rằng trách nhiệm thực thi các quy định đã xác định thuộc về giám đốc cơ sở y tế, song việc quyết định chính sách chung cần do Bộ Y tế với vai trò nhà điều tiết thị trường phối hợp với NFZ đảm nhiệm, không nên giao hoàn toàn cho từng bệnh viện.

Theo số liệu của Hội đồng Y khoa Ba Lan, tính đến 30/6/2026 nước này có gần 165.000 bác sĩ hành nghề. Bộ Y tế Ba Lan dự báo số lượng bác sĩ sẽ tăng thêm khoảng 3-4 nghìn người mỗi năm trong 5 năm tới, đạt mức đáp ứng đủ nhu cầu chăm sóc sức khỏe dân số. Tỷ lệ bác sĩ hiện tại là 3,96 người trên 1.000 dân, được xếp vào nhóm trung bình so với các nước Liên minh châu Âu.

Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý rằng vấn đề không chỉ nằm ở số lượng bác sĩ mà còn là cách phân bố và lựa chọn làm việc giữa khu vực tư nhân và công cộng, tạo áp lực lên các bệnh viện tại các vùng nhỏ hoặc bệnh viện hạt. Thực tế nếu hạn chế bác sĩ làm việc song song có thể khiến một số bệnh viện không có đủ bác sĩ và dẫn đến đóng cửa một phần hoặc toàn bộ.

Marcin Martyniak kết luận việc đánh giá những cải cách trong y tế nên dựa trên tác động thực tế đến an toàn bệnh nhân, tính liên tục trong điều trị và sự sẵn có của các dịch vụ y tế, thay vì chỉ nhìn vào ý nghĩa tuyên truyền chính trị hoặc mục tiêu ban đầu của đề xuất.

Theo Rzeczpospolita

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.