Bãi biển Italy: Tài sản chung hay hàng xa xỉ cho giới thượng lưu?

Mùa hè năm nay tại Italy tiếp tục duy trì sức hút du lịch mạnh mẽ, mặc dù các cảnh báo về tác động của biến đổi khí hậu khiến nhiều nước ven Địa Trung Hải lo ngại về tương lai các mùa du lịch. Nhiệt độ cao và thời tiết khô hạn vẫn diễn ra khắp các vùng từ Bắc xuống Nam, đi kèm những đám cháy rừng do hành vi cố ý hoặc bất cẩn gây ra. Song ở các thành phố lớn như Venice, Florence, Rome, Naples cùng những điểm đến nổi tiếng như đảo Capri và Costa Smeralda, khách du lịch vẫn tập trung đông đúc, không bị các yếu tố như giá nhiên liệu hay vé máy bay cao ngăn cản.

Chỉ riêng hai tháng đầu mùa hè, các khu lưu trú từ Nam Tyrol tới Sardinia và Sicily đã ghi nhận mức tăng lên đến 12% so với cùng kỳ năm trước. Bộ trưởng Du lịch Gianmarco Mazzi hồ hởi khẳng định Italy giữ vững danh tiếng điểm đến hấp dẫn bất chấp thách thức toàn cầu, tiếp tục trên đà đạt kỷ lục mới về du lịch.

Tại Apulia, một trong những điểm nóng du lịch của miền Nam Italy, mâu thuẫn đã bùng phát giữa các chủ bãi biển kinh doanh dịch vụ và chính quyền khu vực. Nhiều chủ quán đã cấm khách mang thức ăn, đồ uống từ bên ngoài vào nhằm tăng doanh thu cho nhà hàng kèm theo bãi tắm. Họ cảnh báo rằng việc khách tổ chức ăn uống không mua sắm tại cơ sở sẽ gây thiệt hại kinh tế và làm giảm hình ảnh dịch vụ.

Ngược lại, ông Antonio Decaro, Chủ tịch vùng Apulia, chỉ trích mức giá quá cao cho thuê ghế và ô che nắng, và chất vấn liệu khách hàng có nên chỉ được phép ăn uống trong nhà hàng của bãi tắm hay không. Ông nhấn mạnh quyền tiếp cận biển phải được xem là tài sản chung, không biến nơi đây trở thành sân chơi cho giới thượng lưu với giá cả không thể phù hợp với đa số người dân.

Ở Italy, vùng bờ biển thuộc sở hữu của Nhà nước hoặc các địa phương nhưng lại được cho thuê dài hạn cho khoảng 30.000 hộ kinh doanh bãi tắm, trong đó 98% là doanh nghiệp gia đình truyền thống tồn tại qua nhiều thế hệ. Các bãi tắm hoạt động từ đầu tháng 5 đến cuối tháng 9, tạo việc làm cho tới 300.000 lao động và doanh thu khoảng 15 tỷ euro mỗi mùa.

Thu nhập từ phí thuê bãi biển hàng năm được ước tính khoảng 100 triệu euro, bị xem là không tương xứng so với quy mô và giá trị thị trường ngành bãi tắm. Trong khi đó, các tổ chức bảo vệ người tiêu dùng phàn nàn về tình trạng giảm dần các bãi biển công cộng miễn phí, cùng mối nghi ngờ về hiện tượng cấp phép kéo dài kèm theo những khoản thuê rẻ mạt, có thể dính líu tới tham nhũng hoặc lạm quyền.

Liên minh châu Âu từ năm 2006 đã thúc ép Italy phải cải tổ hệ thống giao thuê bãi biển theo nguyên tắc cạnh tranh công khai và minh bạch dựa trên Chỉ thị dịch vụ do ủy viên Frits Bolkestein đề xuất. Tuy nhiên, các nhà kinh doanh bãi tắm Italy lo ngại nếu áp dụng đối thủ nước ngoài từ các tập đoàn lớn hay quỹ đầu tư có thể khiến họ mất chỗ đứng và phá sản.

Ý chí chính trị ở Rome vẫn dao động giữa việc thực thi luật EU và hỗ trợ các doanh nghiệp trong nước, bởi mối liên hệ chặt chẽ giữa chủ bãi tắm với các đảng phái hữu và thân doanh nghiệp, nhắm tới lợi ích bầu cử. Chính phủ trung hữu do Thủ tướng Giorgia Meloni lãnh đạo đã đưa ra cách tiếp cận mới nhằm cân bằng yêu cầu EU và lợi ích bản địa bằng việc đo đạc và mở rộng tổng chiều dài bờ biển lên thêm khoảng 3.000 km, bao gồm cả các khu vực công nghiệp, cảng biển, từ đó khẳng định diện tích bãi tắm được giao thuê chỉ chiếm một phần nhỏ tổng bờ biển.

Xung quanh vấn đề phát triển du lịch, dự án xây dựng khu nghỉ dưỡng cao cấp Four Seasons Costa Merlata bên bờ biển Apulia đang thu hút sự chú ý và phản đối. Khu resort dự kiến có 150 căn hộ cao cấp, 29 biệt thự, nhiều tiện ích như hồ bơi trong nhà và ngoài trời, spa, trung tâm thể hình, nhà hàng ẩm thực cao cấp và câu lạc bộ bãi biển, với tổng vốn đầu tư khoảng 100 triệu euro.

Tuy nhiên, dự án vấp phải sự chỉ trích gay gắt từ các nhà bảo vệ môi trường và lực lượng chính trị cánh tả. Việc vốn đa phần thuộc sở hữu của nhà sáng lập Microsoft Bill Gates khiến ông bị cáo buộc là liên quan đến nhiều vấn đề gây tranh cãi. Bên cạnh đó, dự án còn dùng nguồn tài trợ từ chương trình hỗ trợ phát triển miền Nam Italy và được miễn trừ nhiều tiêu chuẩn môi trường, gây lo ngại về nguy cơ phá vỡ cảnh quan tự nhiên và văn hóa địa phương.

Tháng 7/2024, tổ chức Legambiente tổ chức biểu tình phản đối dự án ngay trên công trường xây dựng, đồng thời lãnh đạo liên minh cánh tả đề nghị Quốc hội hủy bỏ giấy phép tạm thời cho khu nghỉ dưỡng. Trong khi đó, Hội đồng vùng Apulia, do đảng Xã hội dân chủ quản lý, cho biết quá trình đánh giá tác động môi trường vẫn đang diễn ra và chưa có quyết định cuối cùng.

Câu chuyện quản lý bãi biển và phát triển du lịch phản ánh những xung đột sâu sắc về quyền lợi, môi trường và phát triển bền vững tại Italy, đặc biệt tại các vùng du lịch nổi bật như Apulia. Mùa hè luôn là vấn đề chính trị quan trọng, nơi các đảng phái tranh giành phiếu bầu thông qua các quyết sách liên quan đến cách thức tổ chức nghỉ dưỡng và khai thác tài nguyên công cộng.

Năm 2024, khi Italy đăng cai hội nghị thượng đỉnh G7, thủ tướng Giorgia Meloni đã lựa chọn điểm tổ chức tại khu nghỉ dưỡng sang trọng Borgo Egnatia, nằm giữa Bari và Brindisi, nhằm quảng bá Apulia như vùng đất giàu tiềm năng với sự kết hợp giữa du lịch chất lượng cao và bảo tồn thiên nhiên cùng di sản văn hóa. Đây cũng là tiền đề cho những dự án phát triển hứa hẹn tạo nên sự thay đổi rõ nét cho khu vực miền Nam Italy.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.