Quỹ xanh Pháp: Thực tế sử dụng và thách thức trong chuyển đổi sinh thái

Năm 2026, nước Pháp trải qua ba đợt nắng nóng kéo dài cùng với hàng chục nghìn vụ cháy rừng làm tổng cộng hơn 44.000 hecta bị thiêu rụi, với khoảng 12.500 đám cháy được ghi nhận. Những hiện tượng thời tiết cực đoan này làm tăng tính cấp thiết trong các biện pháp ứng phó biến đổi khí hậu. Trong bối cảnh đó, Quỹ xanh, sáng kiến của chính phủ dưới thời Tổng thống Emmanuel Macron từ năm 2023, được kỳ vọng sẽ tài trợ cho các dự án chuyển đổi sinh thái cấp địa phương. Tuy nhiên, quỹ này đã giảm đáng kể ngân sách từ 2 tỷ euro năm 2023 xuống còn 896 triệu euro năm 2025 khiến dư luận đặt câu hỏi về hiệu quả cũng như sự phân bổ nguồn lực.

Trả lời phỏng vấn trên đài franceinfo ngày 23/7, Bộ trưởng Kinh tế Roland Lescure bày tỏ sự tiếc nuối về cách các địa phương phân bổ ngân sách từ Quỹ xanh. Ông nhấn mạnh tổng cộng 5 tỷ euro đã được đầu tư từ ngân sách nhà nước vào quỹ này, tuy nhiên các chính quyền địa phương chưa dùng số tiền này để "làm mát cho tất cả các trường học" như kỳ vọng. Lescure thẳng thắn cho rằng việc này chưa xảy ra và chính cơ quan địa phương phải chịu trách nhiệm.

Nguyên nhân chính khiến Quỹ xanh chưa thể tài trợ cho máy điều hòa không khí trong trường học trong những năm trước là do quy định chưa cho phép hoạt động này. Tuy nhiên, theo Bộ Chuyển đổi Sinh thái Pháp, đến tháng 7 năm 2026, đặc biệt trước tình trạng nắng nóng khắc nghiệt, Quỹ xanh đã sửa đổi các điều khoản nhằm cho phép tài trợ các giải pháp làm mát hiệu quả theo điều kiện kèm theo. Cụ thể, khoản mục mới cho phép hỗ trợ các hệ thống làm mát "chủ động" như máy bơm nhiệt không khí, điều hòa loại A++ đến A+++ và hệ thống làm mát kết hợp với các biện pháp bảo vệ chống nắng chủ động không tiêu thụ năng lượng như lam chắn nắng hay tấm vách thoáng khí.

Bộ Chuyển đổi Sinh thái cũng cho biết hiện số lượng dự án đề xuất lắp đặt hệ thống làm mát chủ động vẫn còn rất hạn chế vì việc cập nhật chính sách này còn mới mẻ. Theo văn bản hướng dẫn cập nhật tháng 7/2026, các trường học có thể nhận hỗ trợ lắp đặt máy điều hòa trong phòng học "khu trú" nhằm tạo "nơi ẩn náu" mát mẻ cho học sinh dưới điều kiện sử dụng máy bơm nhiệt hoặc điều hòa cao cấp.

Bên cạnh đó, nhiều dự án phục hồi đất hoang hóa và cải tạo mặt bằng cũng được Quỹ xanh ưu tiên, phù hợp với chiến lược sử dụng đất tiết kiệm của Bộ Chuyển đổi Sinh thái. Bộ cho biết hàng năm, các bộ trưởng phụ trách Quỹ xanh sẽ ban hành chỉ thị xác định ưu tiên, thường tập trung vào thích nghi biến đổi khí hậu, phòng chống rủi ro thiên nhiên, nâng cao hiệu suất năng lượng công trình và tối ưu sử dụng đất.

Quá trình xét duyệt yêu cầu hỗ trợ do các cơ quan nhà nước tại địa phương (vùng và hạt) phụ trách, với sự tư vấn kỹ thuật chuyên môn. Quyết định cuối cùng thuộc thẩm quyền của các tỉnh trưởng hoặc giám đốc hành chính tương đương tại địa phương. Báo cáo cho thấy các thành phố nhỏ và các cộng đồng liên vùng là những chủ thể được hưởng lợi nhiều nhất, với tỷ lệ 87% hồ sơ được duyệt trong năm 2025. Đặc biệt, 44% dự án thuộc các khu dân cư có quy mô dưới 3.500 người, và khoảng một nửa dự án triển khai ở khu vực nông thôn.

Theo Bộ Chuyển đổi Sinh thái, những ưu tiên và cách phân bổ của Quỹ xanh phản ánh nhu cầu đa dạng cấp thiết đối với các biện pháp ứng phó môi trường và biến đổi khí hậu tại Pháp.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.