Thách thức đối với chính quyền và tiến trình bầu cử của Milei ở Argentina

Elon Musk, tỷ phú đầu tiên đạt giá trị ngàn tỷ USD trên thế giới, người tiên phong trong các lĩnh vực công nghệ truyền thông, giao thông và không gian, gần đây đã chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn với The Economist những dự đoán đầy tham vọng về tương lai. Ông cho rằng trong vòng 5 năm tới, các hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ vượt tổng trí tuệ của con người và trong 10 năm, sẽ bắt đầu kỷ nguyên "thịnh vượng" khi robot thay thế hoàn toàn công việc, khiến tiền bạc không còn quan trọng nữa. Những ý tưởng này đánh dấu sự phát triển nhanh chóng và sâu sắc của công nghệ, vượt qua cả tưởng tượng thông thường.

Dù còn là dự đoán, nhưng tác động của AI và các thuật toán trong hành vi tiêu dùng, thói quen sinh hoạt và cả hệ thống chính trị đang ngày càng rõ rệt. Công nghệ số và kết nối internet đã trở thành những yếu tố then chốt trong việc định hình các quá trình xã hội và chính trị hiện nay.

Ở Argentina, giai đoạn Copa del Mundo vừa qua cho thấy sự phân hóa sâu sắc trong dư luận và mạng xã hội. Ban đầu là làn sóng ủng hộ mạnh mẽ dành cho Lionel Messi với sự tham gia của nhiều người hâm mộ ở các nước, thậm chí các ngôi sao nổi tiếng như Shakira, Mike Tyson hay Erling Haaland cũng tham gia. Tuy nhiên, sang cuối giải đấu, làn sóng phản đối gay gắt, được gọi là "chiến dịch chống Argentina", đã xuất hiện, thể hiện phần nào sự đối đầu dữ dội trong dư luận.

Điều này phản ánh thực trạng xã hội hiện nay khi người dùng mạng có khả năng chú ý ngắn và phản ứng cảm xúc tức thì với các nội dung ngay trên nền tảng kỹ thuật số. Javier Milei - chính trị gia thủ lĩnh phe đối lập - đã tận dụng mạng xã hội để phát triển hình ảnh dựa trên cảm xúc tiêu cực như giận dữ và bức xúc. Từ đó, ông tạo dựng được vị thế như một "người ngoài cuộc" và duy trì phong cách tương tự như cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump khi ông lên nắm quyền.

Theo nhà tư vấn Julián Kanarek qua công trình nghiên cứu "Omitir intro: Pantallas, dopamina y aceleración democrática", công nghệ và mạng internet không giúp các đảng cầm quyền tránh được thất bại, mà ngược lại còn thúc đẩy sự thay đổi chính trị. Nghiên cứu này đặt câu hỏi: liệu hành vi tiêu dùng kỹ thuật số của chúng ta có đang làm thay đổi liên tục các lựa chọn chính trị hay không?

Từ năm 2022 đến nay, trên thế giới xuất hiện hiện tượng "ngọn lửa chính quyền" với gần 70% ứng viên tổng thống của đảng cầm quyền ở Mỹ Latinh thất bại trước các đối thủ đối lập, cả cánh hữu lẫn cánh tả. Tại Mỹ, lần đầu tiên trong lịch sử một đảng đối lập đã thắng cử ba nhiệm kỳ không liên tiếp (Trump, Biden, Trump). Châu Âu cũng chứng kiến các cuộc bầu cử sớm do các chính phủ không hoàn thành nhiệm kỳ hoặc cần kiểm nghiệm sự ủng hộ của người dân.

Tại Argentina, trong bối cảnh các hành vi tiêu dùng kỹ thuật số và tốc độ tiếp nhận thông tin ngày càng nhanh, lãnh đạo chính quyền nhận thấy hiện tượng mất niềm tin và khủng hoảng đại diện chính trị diễn ra mạnh. Các nhà hoạch định chính sách đang tập trung vào việc đổi mới hệ thống bầu cử, trong đó có đề xuất giảm hoặc loại bỏ cuộc bầu cử sơ bộ mở, đồng thời thay đổi cách thức tránh bỏ phiếu nhiều lần nhằm gia tăng khả năng chiến thắng cho phong trào La Libertad Avanza của Milei.

Các phương án được xem xét bao gồm đưa vào phiếu bầu một loại phiếu duy nhất trên giấy mang tính kỹ thuật gọi là Boleta Única de Papel (BUP), kết hợp với luật về "đoàn kết lá phiếu" (ley de lemas) để gộp phiếu của các danh sách trong cùng một đảng, hoặc sử dụng cơ chế tạo điều kiện cho một “đoàn kết phụ” (colectora) cho phép danh sách bổ sung cạnh tranh nhưng không cộng dồn phiếu. Tuy nhiên, những đề xuất này đang gặp khó khăn về mặt chính trị và pháp lý, đồng thời có thể gây khó hiểu cho cử tri.

Chính quyền hiện đang trong giai đoạn điều chỉnh nội bộ sau cải tổ thành phần lãnh đạo, đồng thời vấp phải những mâu thuẫn giữa các cố vấn chủ chốt. Việc tổ chức "Ngày Đoàn kết" 23/7/2025 và các quyết định liên quan đến danh sách ứng cử viên tại tỉnh Buenos Aires thể hiện rõ sự phân hóa và chiến thuật chính trị giữa phe thân và phe đối lập bên trong phong trào La Libertad Avanza.

Song song đó, các ưu tiên lập pháp khác vẫn đang trì trệ, trong đó có những dự luật kinh tế nổi bật như luật bảo vệ tài sản tư nhân, cải cách thuế và ngân sách, và thay đổi điều lệ của Ngân hàng Trung ương. Tất cả biểu thị một giai đoạn khó khăn và đầy thử thách cho chính phủ Milei trong tương lai gần.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.