Ngôi nhà nơi Hitler sinh ra được chuyển thành đồn cảnh sát để ngăn chặn tín đồ phát xít cực đoan

Ngôi nhà tọa lạc tại số 15 đường Salzburger Vorstadt, Braunau am Inn, một thị trấn nhỏ nằm trên biên giới Áo - Đức, trông giống như một tòa nhà truyền thống bình thường với kiến trúc từ thế kỷ XVII nhưng gắn liền với một trong những nhân vật lịch sử tai tiếng nhất thế kỷ 20: Adolf Hitler. Đây chính là nơi Hitler chào đời vào ngày 20/4/1889. Dù chỉ sống ở đây khoảng ba tuần, ngôi nhà này đã để lại ảnh hưởng lâu dài khiến chính phủ Áo lo ngại suốt hơn 80 năm.

Trước cửa nhà có đặt một tấm bia tưởng niệm Mauthausen - trại tập trung tàn bạo nhất ở Áo dưới thời phát xít Đức, với dòng chữ nhấn mạnh: “Vì hòa bình, tự do và dân chủ. Không bao giờ có chủ nghĩa phát xít. Hàng triệu người chết là lời nhắc nhở đau thương”.

Ngôi nhà thuộc quyền sở hữu gia đình Gerlinde Pommer, cư dân địa phương, trong hơn một thế kỷ, trừ giai đoạn bị tịch thu và sử dụng làm bảo tàng dành cho Hitler sau khi Áo bị sáp nhập vào Đức Quốc xã năm 1938. Đến những năm 1970, chính quyền Áo ký hợp đồng thuê với gia đình Pommer để biến ngôi nhà thành trung tâm chăm sóc ban ngày cho người khuyết tật. Đây cũng là cách hạn chế dòng khách du lịch cực đoan đến thăm.

Tuy nhiên, năm 2011, gia đình Pommer ngăn cản việc cải tạo để nâng cấp cơ sở phục vụ người khuyết tật, đồng thời từ chối bán tài sản cho chính phủ. Sau nhiều năm thương lượng không thành, chính phủ Áo quyết định thu hồi nhà bằng thủ tục trưng thu, trả cho chủ nhà bồi thường 800.000 euro. Năm 2019, chính phủ công bố kế hoạch biến nơi này thành đồn cảnh sát.

Chính phủ Áo đứng trước các lựa chọn khó khăn về cách xử lý ngôi nhà mang nhiều biểu tượng này. Bộ trưởng Nội vụ Wolfgang Sobotka từng đề xuất phá bỏ hoàn toàn để xóa dấu tích lịch sử nhạy cảm, nhưng điều này gây nguy cơ bị cáo buộc xóa bỏ kí ức lịch sử và phủ nhận quá khứ phát xít. Các phương án khác như gắn các biển tưởng niệm có thể vô tình tạo điểm hấp dẫn cho các phe cực đoan.

Cuối cùng, chính phủ quyết định trung hòa ngôi nhà bằng cách sử dụng một công trình công cộng bình thường, nhằm làm mất đi sự bí ẩn và tính huyền thoại liên quan đến Hitler. Việc chuyển đổi thành đồn cảnh sát được cho là cách để giảm thiểu các chuyến viếng thăm mang tính thần tượng của những người theo chủ nghĩa cực đoan.

Dù vậy, quyết định này vấp phải không ít phản đối. Robert Eiter, thành viên Ủy ban Mauthausen đại diện cho những người sống sót trong Holocaust ở Áo, cho rằng việc chuyển đổi không thể làm giảm bớt số lượng các tín đồ trung thành với Hitler tìm cách hành hương tới Braunau. Ông giải thích rằng, sự quan tâm của xã hội Áo về quá khứ này thường mang ý nghĩa mong muốn quên đi và tránh đối diện với lịch sử đen tối của quốc gia.

Việc chuyển đổi các địa điểm mang dấu hiệu phát xít thành những không gian bình thường không phải là chuyện mới ở Áo. Chẳng hạn, Đức đã từng biến phần Führerbunker - khu hầm ngầm tập trung ở trung tâm Berlin nơi Hitler và vợ tự sát - thành bãi đỗ xe và bị phủ kín hoặc bỏ hoang phần lớn, nhằm giảm thiểu sự thu hút của các nhóm cực đoan.

Mặc dù không có dấu hiệu rõ ràng trên ngôi nhà để chỉ đây là nơi Hitler sinh ra, các nhóm phát xít cực đoan vẫn thỉnh thoảng đến đây viếng thăm, ví dụ như sự kiện kỷ niệm ngày sinh của Hitler năm 2021 từng có một kẻ cực đoan đặt vòng hoa trước cửa.

Chính phủ Áo không chỉ tranh đấu với quá khứ phát xít mà còn chịu trách nhiệm tiếp nhận lịch sử khốc liệt với khoảng 6 triệu người Do Thái và nhiều nhóm thiểu số bị diệt chủng, cùng khoảng 60 triệu người thiệt mạng do Chiến tranh Thế giới thứ hai. Phát biểu tại buổi lễ khánh thành đồn cảnh sát mới, Bộ trưởng Nội vụ Gerhard Karner khẳng định rằng nhà nước, bang và địa phương đều phải đối mặt với di sản lịch sử đầy đau thương này.

Quá trình tái thiết đồn cảnh sát tại đây có chi phí khoảng 20 triệu euro, thể hiện cam kết của Áo trong việc đối diện và quản lý di sản lịch sử đầy nhạy cảm, giảm thiểu sự lợi dụng của những nhóm cực đoan.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.