Kỳ nghỉ hè cuối cùng trước bầu cử thử thách Thủ tướng Phần Lan Orpo và Marin

Các kỳ nghỉ hè cuối cùng trước thềm bầu cử ở Phần Lan đã trở thành thời điểm đầy thách thức và căng thẳng cho Thủ tướng đương nhiệm, như nhận định của nhà báo chính trị chuyên ngành Timo Haapala. Cả hai nhà lãnh đạo hàng đầu của các đảng lớn Petteri Orpo (kok) và Sanna Marin (sd) đều rơi vào những chuỗi bê bối khó quên trong kỳ nghỉ hè của mình, chưa đầy một năm trước ngày bầu cử. Điều này khiến cho giai đoạn này trở nên đặc biệt nhạy cảm và rủi ro bởi những scandal có thể bị khai thác triệt để trong chiến dịch chính trị sắp tới.

Tình hình chính trị này cũng thể hiện rõ trong cuộc tranh luận đặc biệt tại Garden Helsinki, nơi phe cánh tả đã công kích mạnh mẽ Orpo, trong khi phe cánh hữu phản pháo bằng việc nêu lại những lùm xùm của Marin dưới sự dẫn dắt của trưởng nhóm Jukka Kopra (kok). Qua đó cho thấy chức vụ Thủ tướng không chỉ là danh hiệu mà còn là vị trí dễ dàng bị ảnh hưởng bởi các khủng hoảng công chúng kéo dài.

Tại phiên thảo luận kéo dài đến 9 tiếng với 183 lượt phát biểu, Thủ tướng Orpo cùng chính phủ của ông đã được Quốc hội Phần Lan tín nhiệm với kết quả 101 phiếu thuận và 90 phiếu chống. Tuy nhiên, bên cạnh sự ủng hộ này, bản thân Orpo vẫn để lại những vết sẹo chính trị lâu dài liên quan đến nhiều vấn đề tranh cãi. Trong đó có việc hủy bỏ khoản hỗ trợ trị giá 35 triệu euro, nhưng những câu hỏi về nguồn gốc khoản tiền này trong các tài liệu họp của chính phủ vào đầu năm 2025 vẫn chưa được giải đáp thỏa đáng.

Lo ngại về khả năng vận động hành lang không minh bạch cũng gia tăng khi cựu Bộ trưởng Jan Vapaavuori, từng bị gán biệt danh “kẻ bán đứng chính trị”, được cho là đã tác động để khoản hỗ trợ được đưa vào. Đồng thời, sự tham gia của nhà đầu tư lớn Ilpo Kokkila cùng các công ty liên quan làm dấy lên nghi ngại về mối quan hệ thân hữu trong đảng Kokoomus và Orpo, làm người ta nhớ đến khái niệm "good old boys" (quan hệ thân thiết quyền lực) dù chưa có bằng chứng xác thực.

Bên cạnh đó, các nghi vấn cũng xuất hiện quanh khoản hỗ trợ 120 triệu euro của nhà nước dành cho nhà máy ô tô Valmet Automotive ở Uudenkaupunki, bởi công ty đầu tư Pontos vốn do Kokkila sở hữu 21% cổ phần cũng góp mặt trong dự án này. Điều này khiến phe đối lập chờ đợi sự làm rõ từ Tổng chưởng lý Phần Lan về các khoản tài trợ nhà nước liên quan.

Năm 2022 được đánh dấu là kỳ nghỉ hè cuối cùng đầy tai tiếng của Thủ tướng Sanna Marin. Sau những áp lực liên tục từ đại dịch Covid-19 và chiến tranh Ukraine, Marin đã cố gắng thư giãn bằng các buổi tiệc sôi động. Tuy nhiên, giữa lúc đó, công ty nhà nước Fortum vướng vào tranh cãi xoay quanh khoản lỗ lên tới 5,8 tỷ euro do nắm giữ cổ phần trong tập đoàn Uniper của Đức, tạo thêm những đồn đoán về khả năng quản lý của chính phủ.

Đỉnh điểm là việc hình ảnh Thủ tướng tại các lễ hội nhạc rock được công khai rộng rãi, gây dấy lên bàn tán về khả năng sẵn sàng làm việc và sự chuyên nghiệp của bà. Ngoài ra, vụ việc kết thúc bằng cuộc tụ họp thân mật tại dinh thự chính thức Kesäranta với nhóm bạn thân được báo chí gọi là "jauhojengi" gây tranh cãi và làm gia tăng sức ép chính trị.

Bài kiểm tra của Marin không nằm ở Quốc hội mà gói gọn trong việc xét nghiệm ma túy mà bà tự nguyện tham gia sau cuộc họp nhóm nghị sĩ đảng Xã hội Dân chủ. Dù kết quả xét nghiệm âm tính, nhưng những sự kiện tranh cãi này để lại dấu ấn khó phai trên uy tín cá nhân Thủ tướng.

Không Thủ tướng nào trong lịch sử gần đây của Phần Lan thoát khỏi những bê bối gây chấn động, đặc biệt liên quan tới cách phân bổ ngân sách nhà nước và các mối quan hệ thân hữu. Thủ tướng Juha Sipilä từng chìm trong sóng gió khi xuất hiện tại khu vực khai thác khoáng sản Talvivaara cùng chiếc mũ của công ty Terrafame vài tuần sau khi chính phủ tái cấp vốn 100 triệu euro cho công ty này, dẫn đến các nghi vấn về thiên vị cá nhân và cả nghi vấn liên quan đến truyền thông công cộng Yleisradio.

Vai trò của các Chủ tịch Quốc hội trong việc quyết định có triệu tập phiên họp khẩn cấp giữa các kỳ nghỉ cũng rất đáng chú ý. Năm 2022, Chủ tịch Matti Vanhanen không thấy cần thiết triệu tập khoáng đại hội, trong khi Jussi Halla-aho lại tỏ ra rất hăng hái trong việc buộc hủy bỏ kỳ nghỉ của đại biểu và đặt ra những nghi vấn nghiêm trọng về tham nhũng chính trị. Cá nhân Halla-aho từng có bất đồng sâu sắc với Orpo khi ông này trì hoãn kế hoạch liên minh với đảng Phong trào Thắng Lợi năm 2017.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.