Chương trình bữa ăn miễn phí Indonesia đối mặt với cắt giảm sau bê bối và ngộ độc thực phẩm

Chương trình bữa ăn miễn phí dành cho khoảng 83 triệu người tại Indonesia, do Tổng thống Prabowo Subianto phát động, đang đứng trước nguy cơ cắt giảm quy mô đáng kể. Khởi xướng với mục tiêu cải thiện dinh dưỡng cho nhóm trẻ em dưới 5 tuổi, học sinh từ mẫu giáo đến trung học phổ thông, bà bầu và bà mẹ cho con bú, chương trình từng được kỳ vọng vượt qua cả kênh bán thức ăn nhanh McDonald's về số lượng bữa ăn phục vụ mỗi ngày, theo tuyên bố của Tổng thống Prabowo tại một hội nghị quốc tế diễn ra ở Thụy Sĩ hồi tháng 1.

Tuy nhiên, áp lực lên ngân sách quốc gia và các bê bối liên quan đã làm thay đổi kế hoạch mở rộng nhanh chóng ban đầu. Đến tháng 5, chương trình đã phục vụ được khoảng 62 triệu người, nhưng những vấn đề về quản lý và vệ sinh đã xuất hiện hàng loạt.

Hoạt động của gần 28.000 điểm phát bữa ăn được giao cho các công ty tư nhân vận hành, nhưng nhiều đơn vị không đáp ứng được các tiêu chuẩn vệ sinh cơ bản. Theo Mạng lưới Giám sát Giáo dục Indonesia (JPPI), ít nhất 37.000 người đã bị ngộ độc thực phẩm liên quan đến chương trình này.

Cụ thể, tại một trường tiểu học công lập ở Đông Jakarta tháng 5 vừa qua, 77 học sinh trong tổng số khoảng 470 em đã bị bệnh sau khi dùng bữa ăn do chương trình cung cấp. Trong số đó, cậu học sinh 12 tuổi Mohamad Naufal Zaelani được nhập viện điều trị 4 ngày, chia sẻ rằng chương trình đã giúp đỡ tài chính gia đình nhưng bây giờ cậu cảm thấy lo lắng nếu phải ăn những bữa ăn đó thêm lần nữa.

Ngân sách dự kiến cho chương trình trong năm tài khóa hiện tại là 335 nghìn tỷ rupiah (khoảng 18,6 tỷ USD), chiếm khoảng 9% tổng ngân sách quốc gia Indonesia. Mặc dù nhận được sự ủng hộ từ một số nhóm cộng đồng, nhưng nhiều chuyên gia và tổ chức xã hội lo ngại quy mô chi tiêu lớn có thể làm chệch hướng các ưu tiên khác trong lĩnh vực giáo dục như tăng lương giáo viên hay nâng cấp cơ sở vật chất trường học.

Ông Ubaid Matraji, điều phối viên quốc gia của JPPI, nhấn mạnh rằng ngân sách giáo dục nên tập trung vào ba ưu tiên chính: giáo viên, cơ sở vật chất trường học và trẻ em không được đi học thay vì mở rộng chương trình bữa ăn miễn phí.

Lo ngại về chương trình càng lớn khi cựu lãnh đạo Cơ quan Dinh dưỡng Quốc gia Indonesia và một số cá nhân bị bắt giữ với cáo buộc tham nhũng. Những người này bị nghi ngờ đã thông đồng để giao hợp đồng vận hành các điểm phát bữa ăn cho các doanh nghiệp có quan hệ, đồng thời nhận lợi ích bất hợp pháp từ các hợp đồng này.

Bê bối xảy ra trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông và lo ngại về lạm phát đẩy áp lực tài chính lên Indonesia gia tăng, từ đó dẫn đến các cuộc biểu tình yêu cầu tạm ngưng chương trình. Chính phủ đã giảm ngân sách từ 335 nghìn tỷ rupiah xuống còn 268 nghìn tỷ rupiah từ tháng 5 và đang xem xét tiếp tục cắt giảm, trong đó có đề xuất loại bỏ học sinh trung học phổ thông khỏi đối tượng được hỗ trợ.

Đứng trước các vấn đề nghiêm trọng về quản lý vệ sinh và an toàn thực phẩm, chính phủ Indonesia đang tìm cách điều chỉnh chương trình, chuyển trọng tâm từ việc mở rộng số lượng bữa ăn sang nâng cao chất lượng và cải thiện hoạt động của các trung tâm cung cấp bữa ăn.

Ông Ubaid kêu gọi chính phủ nên tạm dừng chương trình để rà soát toàn bộ hoạt động, đồng thời ưu tiên hỗ trợ những trẻ em bị ảnh hưởng bởi suy dinh dưỡng, các gia đình nghèo và những vùng có khó khăn về dinh dưỡng. Ông chỉ trích kế hoạch đặt mục tiêu quá cao và triển khai quá nhanh của chính phủ đã làm lơ đi việc củng cố hệ thống quản lý và tăng cường tính minh bạch.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.