Nhiệt độ tăng cao đẩy lạc đà ở châu Phi vào tình trạng kiệt sức

Nhiệt độ tăng cao đang tác động mạnh mẽ đến những loài lạc đà - vốn được mệnh danh là “tàu biển của sa mạc” - ở các vùng đồng cỏ khô cằn của sừng châu Phi và Bắc Phi. Tại vùng Afar ở Đông Bắc Ethiopia, một trong những khu vực nóng và khô nhất thế giới, người chăn nuôi cho biết lạc đà ngày càng gặp khó khăn do cái nắng gay gắt và sự thiếu hụt nguồn nước và bóng mát.

Ali Umer, một người chăn lạc đà tại Semera, Afar, cho biết: “Tôi thấy lạc đà bị bỏng da và phồng rộp chân vì nhiệt độ cao. Mắt chúng cũng ùa nước và cát nóng khiến lông rụng nhiều khi chúng nằm dưới đất nóng”. Trong vòng một tháng qua, ông đã mất tám con bê lạc đà non vì nhiệt độ tăng quá cao và cho biết hiện tượng gió giờ đây thổi toàn luồng nhiệt chứ không còn mát mẻ như trước.

Nghiên cứu gần đây dựa trên khảo sát người chăn lạc đà ở miền nam Ethiopia chỉ ra rằng biến đổi khí hậu và sự biến động nhiệt độ ảnh hưởng xấu đến sức khỏe, năng suất và khả năng sinh sản của đàn lạc đà. Tương tự, ở Somalia, khoảng 46% hộ chăn nuôi lạc đà đã bị ảnh hưởng bởi tỷ lệ chết cao do hạn hán, đặc biệt nghiêm trọng ở vùng Sool với tỷ lệ lên tới gần 73%.

Các chuyên gia cho biết nhiệt độ cao không chỉ trực tiếp gây ra tình trạng kiệt sức, mất nước mà còn gián tiếp làm giảm lượng thực vật và bóng râm, vốn rất cần thiết cho sự sống còn và tái tạo sức khỏe cho lạc đà.

Thông tin từ Kenya cho thấy khoảng 15% số lượng lạc đà đã chết tăng lên trong hai năm gần đây do nhiệt độ cao và hạn hán kèm theo. Bác sĩ thú y Hassan Nuya Guyo tại tỉnh Marsabit chia sẻ: "Chúng tôi thấy nhiều trường hợp tăng thân nhiệt quá mức gây ra các bệnh nhiễm trùng trên lạc đà". Tình hình tương tự cũng xảy ra ở Bắc Phi, như Algeria, khi mùa hè nóng hơn làm tăng tỷ lệ chết của lạc đà một cách đáng kể, đặc biệt trong các đợt nắng nóng kéo dài.

Theo Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO), các đợt nắng nóng cực đoan đã trở nên phổ biến và gia tăng tại nhiều nước Bắc Phi từ năm 1981 đến nay, với một số quốc gia ghi nhận nhiệt độ trên 50 độ C trong năm 2024. Trong khi lạc đà có thể chịu đựng nhiệt độ đến khoảng 40 độ C bằng cách điều chỉnh thân nhiệt theo ngày nhằm hạn chế mất nước, mức nhiệt cao hơn đã vượt quá khả năng chịu đựng của chúng.

Chuyên gia Mohammed Bengoumi của FAO nhấn mạnh: “Khi nhiệt độ vượt quá 50 độ C, đặc biệt trong điều kiện thiếu thảm thực vật và nước uống, nguy cơ căng thẳng nhiệt nghiêm trọng đối với lạc đà tăng cao”. Giáo sư Abdelmadjid Chehma tại Algeria cũng cảnh báo tác hại của nhiệt độ cao liên tục, ảnh hưởng xấu đến các tế bào trắng và hệ miễn dịch của lạc đà, gây suy giảm khả năng chống chịu bệnh tật.

Chủ động đối phó với tình trạng này, nhiều người chăn nuôi tại Ethiopia đã chuyển các đàn lạc đà từ vùng phía Bắc vốn nóng và khô cằn sang khu vực phía Nam có nguồn nước và thực vật phong phú hơn. Điều này không chỉ là sự di chuyển theo mùa mà còn là sự từ bỏ vùng đất quen thuộc vì điều kiện sống không còn phù hợp nữa.

Hiện khu vực sừng châu Phi vẫn đang trong quá trình hồi phục từ đợt hạn hán nghiêm trọng nhất ghi nhận từ 2020 đến 2023, nhưng các dấu hiệu nắng nóng và hạn hán mới đang xuất hiện trở lại. Giá nước ở một số vùng Somalia đã tăng trên 2000% do nguồn nước khan hiếm.

Ali Umer cho biết ông rất lo ngại về nguy cơ bùng phát dịch bệnh có thể khiến những con lạc đà trưởng thành cũng bị chết. Giáo sư Chehma khẳng định dù lạc đà vẫn là cứu cánh cuối cùng cho người chăn nuôi sa mạc, sự gia tăng dữ dội của các đợt nắng nóng đang biến loài vật này thành nạn nhân của biến đổi khí hậu.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.