Những cuốn sách cũ và câu chuyện về giá trị bền bỉ của văn học

Quan sát lại các sách từng xuất hiện trong những tủ sách của các gia đình bình thường cách đây 50-60 năm mang đến một trải nghiệm vừa thú vị vừa khiêm tốn. Những tác phẩm từng rất nổi tiếng, như một loạt tác phẩm của Círculo de Lectores hay tuyển tập Reno, thậm chí các tiểu thuyết ăn khách hồi đó cũng chỉ còn là dấu vết quá khứ. Chúng thường không còn được nhớ đến và nổi tiếng nhanh chóng bị thay thế, đôi khi còn nhanh hơn các truyện miền viễn Tây từng được yêu thích rộng rãi như của Marcial Lafuente Estefanía.

Tuy nhiên, vẫn có những kỷ niệm gắn liền với một số tác phẩm như câu chuyện El Virginiano mà nhân vật cao bồi trao đổi với kẻ giang hồ trong quán rượu về cách thể hiện sự hài hước, hay Pedro Páramo của Juan Rulfo, vốn bị người đọc trước đây xem như một câu chuyện hài hước theo phong cách nhạc ranchera do cha của tác giả đọc và diễn giải theo giọng các ca sĩ nổi tiếng Mexico. Sự tưởng tượng này không hề làm giảm đi giá trị của tác phẩm mà còn làm nổi bật tác động đa chiều của văn học, nơi có thể vừa đem lại sự u ám vừa tạo tiếng cười.

Gần đó, tiểu thuyết của Pearl S. Buck từng đoạt giải Nobel như The Promise phản ánh một Trung Quốc thời kỳ trước, với hình ảnh đồng ruộng đầy nghèo đói và những người dân cam chịu theo đạo Thiên chúa. Thời đó, Trung Quốc được nhìn nhận với sự thương cảm hơn là nỗi sợ hãi hiện nay. Đáng chú ý cũng là tác phẩm American Tragedy của Theodore Dreiser, kể về cuộc đời một người đàn ông ra tay sát hại bạn gái để con đường tiến thân rộng mở hơn, nhưng cuối cùng phải đối mặt với án tử hình.

Trong khi đó, cuốn Sinuhé người Ai Cập của nhà văn Phần Lan Mika Waltari là tác phẩm mà tác giả bài viết nhiều lần đọc lại nhất. Câu chuyện về bác sĩ lang thang thời Ai Cập cổ đại không chỉ sống động mà còn sắc sảo trong nhận xét về bản tính con người, cho rằng sự sa ngã và bất công vẫn luôn tồn tại không đổi theo thời gian. Cuốn sách thể hiện sự bền bỉ của một tác phẩm văn học vượt lên trên các lý thuyết về sự tiến bộ xã hội.

Hiện nay, xu hướng viết sách tự thuật trở nên phổ biến, với các tác phẩm kể về những trải nghiệm cá nhân như kỳ nghỉ, những vấn đề về gia đình hay những băn khoăn cá nhân. Mặc dù được đánh giá cao và được trao giải thưởng, thể loại này khiến một số độc giả nhớ lại những kiểu sách cũ với cốt truyện chặt chẽ hơn, những câu chuyện giả tưởng lôi cuốn như John Silver hay Bá tước Dracula. Họ tin rằng cuộc sống của người khác vẫn hấp dẫn hơn những câu chuyện về chính bản thân mình.

Tại Tây Ban Nha, mỗi năm có gần 80.000 đầu sách mới được xuất bản, nhưng đa số trong số đó không còn tồn tại lâu, thường biến mất trước mùa Giáng sinh. Điều này cũng từng xảy ra với những tác giả nổi tiếng như Pearl S. Buck, Theodore Dreiser hay Mika Waltari, người từng được xem là có vị thế vững chắc như Vizcaíno Casas và Álvaro de Laiglesia.

Bài viết kết luận bằng lời khuyên nên lưu giữ và đọc lại những cuốn sách đã qua thử thách của thời gian, những tác phẩm âm thầm chờ đợi trong các kho sách cũ hay cửa hàng sách đã qua sử dụng. Chúng là minh chứng cho sự trường tồn của văn hóa trong dòng chảy của lịch sử, đi trước chúng ta trên con đường hướng về sự lãng quên cuối cùng.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.