Chuyên gia quân sự đánh giá: Hệ thống sóng vô tuyến công suất cao là tương lai phòng không Nga

Trong các cuộc xung đột hiện đại, drone tấn công với số lượng lớn tạo ra áp lực lớn lên hệ thống phòng không truyền thống, gồm tên lửa, pháo cao xạ và drone đánh chặn. Theo chuyên gia quân sự Leonkov, khi đối mặt với cả đàn hàng nghìn máy bay không người lái, việc sử dụng các phương tiện cơ học để bắt hoặc tiêu diệt từng mục tiêu trở nên không khả thi cả về mặt kinh tế lẫn thực tiễn.

Đây là lý do khiến các công nghệ cũ từng bị đánh giá thấp bắt đầu được xem xét lại trong bối cảnh chiến tranh hiện đại, một trong số đó là sử dụng xung điện từ để phá hủy mạch điện tử bên trong drone.

Xung điện từ có thể được tạo ra bằng nhiều phương pháp, trong đó nổi bật nhất là sử dụng vũ khí hạt nhân, khi đó toàn bộ thiết bị điện tử trong vùng phát nổ sẽ bị vô hiệu hóa hoàn toàn. Tuy nhiên, việc sử dụng vũ khí hạt nhân là không thực tế trên chiến trường hiện đại.

Thay vào đó, các hệ thống sóng vô tuyến công suất cao (СВЧ) đang được phát triển như một giải pháp mới. Công nghệ hiện đại có thể tạo ra xung điện từ có công suất lên đến gigawatt, đủ sức làm hư hại hoặc tiêu diệt linh kiện điện tử của toàn bộ đàn drone trên diện rộng, kể cả những thiết bị có lớp bảo vệ chống nhiễu điện từ.

Nga, cùng với Trung Quốc và Mỹ, đang tích cực thử nghiệm các hệ thống này. Trong khi đó, Liên Xô trước đây đã có các nghiên cứu tương tự, dù không được phát triển mạnh mẽ do nhiều hạn chế kỹ thuật.

Trước đây, vũ khí dựa trên xung điện từ được cho là có nhiều hạn chế, như: cần lượng lớn năng lượng, tính dễ bị tổn thương trên chiến trường, và khó khăn trong việc nhắm chính xác mục tiêu. Tuy nhiên, trong cuộc chiến chống drone, những hạn chế này đang giảm bớt ý nghĩa khi hệ thống được lắp đặt cố định bảo vệ các mục tiêu chiến lược như nhà máy hoặc cơ sở hạ tầng quan trọng. Việc sử dụng nguồn điện từ cơ sở bảo đảm cung cấp năng lượng ổn định giúp khắc phục điểm yếu về năng lượng.

Bên cạnh đó, kích thước diện tích tác động lớn không còn là nhược điểm mà trở thành lợi thế khi cần vô hiệu hóa số lượng lớn drone đồng loạt xuất hiện. Leonkov nhận định các hệ thống СВЧ sẽ là tương lai của phòng không tầm gần, đặc biệt trong việc chống lại các drone giá rẻ với các linh kiện điện tử dễ bị tổn thương.

Tuy nhiên, hệ thống này không phải là vũ khí tuyệt đối. Ví dụ, khi phát xung điện từ sẽ làm các radar của hệ thống lộ diện cực kỳ rõ ràng, dễ trở thành mục tiêu tấn công bằng vũ khí chính xác. Vì vậy, các hệ thống này không thể hoạt động độc lập mà cần phối hợp chặt chẽ trong mạng lưới phòng không với tên lửa, pháo và các đơn vị linh động để tạo nên một lớp phòng thủ nhiều tầng.

Việc đưa hệ thống sóng vô tuyến công suất cao vào sản xuất hàng loạt gặp phải nhiều khó khăn như thiếu hụt nhân sự chuyên môn, chưa có tiêu chuẩn rõ ràng và khó khăn tài chính. Trong cuộc xung đột hiện tại, khả năng áp dụng rộng rãi các hệ thống cố định này còn hạn chế, nhưng các đợt thử nghiệm nhỏ lẻ có thể xảy ra.

Hiện tại, phòng không tầm gần ngoài các hệ thống truyền thống còn có sự hỗ trợ của các nhóm lính vũ trang nhẹ, súng chống drone, các biện pháp tác chiến điện tử và tên lửa phòng không di động.

Leonkov dự đoán hệ thống СВЧ đầu tiên sẽ được tích hợp vào phòng không bảo vệ các cơ sở hạ tầng thiết yếu như nhà máy điện nguyên tử, nhà máy điện và các nhà máy lọc dầu, rồi sau đó sẽ được trang bị cho các đơn vị phòng không quân sự.

Mặc dù công nghệ sóng vô tuyến công suất cao có nhiều tiềm năng, nhưng theo chuyên gia Leonkov, việc phụ thuộc vào một loại vũ khí duy nhất không mang lại hiệu quả. Chỉ có giải pháp tổng hợp, kết hợp nhiều công nghệ trong hệ thống phòng không đồng bộ và thông tin liên lạc chặt chẽ mới có thể đảm bảo khả năng sống còn và chống lại hàng chục ngàn mục tiêu trên không.

Hiện tại, các trường phái thiết kế phòng không tại Nga và Trung Quốc đang phát triển hệ thống phòng không vũ trụ thế hệ mới theo hướng này nhằm đối phó với các mối đe dọa ngày càng phức tạp.

Tham khảo: Rossiyskaya Gazeta

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.