Andy Burnham đặt tái tạo tàu ngầm hạt nhân Trident làm trọng tâm chi tiêu quốc phòng Anh

Ngày thứ Năm, Thủ tướng Anh Andy Burnham sẽ tới Barrow-in-Furness để phát động giai đoạn tiếp theo của chương trình thay thế tàu ngầm hạt nhân Trident. Chương trình này gồm việc xây dựng các tàu ngầm lớp Dreadnought, trị giá 31 tỷ bảng, được sản xuất tại thị trấn Cumbrian. Burnham muốn nhấn mạnh rằng không chỉ bảo vệ an ninh quốc gia là nhiệm vụ chính yếu của chính phủ, mà còn là đầu tư của người đóng thuế để tái tạo các cộng đồng trên khắp nước Anh thông qua các dự án quốc phòng quy mô lớn như thế này.

“Việc giữ an toàn cho đất nước là trách nhiệm đầu tiên của chính phủ, nhưng an ninh không chỉ nằm ở những gì chúng ta xây dựng, mà còn là ai làm ra chúng và ai được hưởng lợi,” Burnham phát biểu trước chuyến thăm vùng Tây Bắc nước Anh.

Chính phủ Anh công bố giai đoạn mới của các hợp đồng trị giá 8,4 tỷ bảng nằm trong khuôn khổ chương trình Dreadnought đã ký trước đó, sẽ tạo khoảng 18.000 việc làm mới trong ngành quốc phòng hạt nhân vào năm 2030 và cung cấp thêm 22.000 cơ hội thực tập, đào tạo nghề đến năm 2035.

Thủ tướng Burnham nhấn mạnh: “Tôi muốn tất cả thanh niên trên khắp đất nước biết rằng có một con đường dẫn vào nước Anh đang được tái công nghiệp hóa, và điều đó bắt đầu với các học bổng đào tạo nghề đang được cấp vốn thông qua khoản đầu tư này.”

Chuyến thăm cũng nhằm củng cố lập trường ủng hộ dự án Trident của Burnham. Ông từng bỏ phiếu ủng hộ xây dựng tàu ngầm mới vào năm 2016, thời điểm đảng Lao động bị chia rẽ về vấn đề này. Theo đó, lãnh đạo khi đó Jeremy Corbyn phản đối dự án, trong khi Wes Streeting - Bộ trưởng Quốc phòng mới, và John Healey - Bộ trưởng Tài chính cũng tán thành. Bên cạnh đó, Louise Haigh, thành viên quan trọng trong đội ngũ của Burnham và điều hành văn phòng thủ tướng mới, lại bỏ phiếu phản đối.

Hoạt động quốc phòng hạt nhân của Anh hiện tạo công ăn việc làm cho 47.000 người, trong đó có 13.500 lao động tại xưởng đóng tàu Barrow. Khu vực xung quanh xưởng đóng tàu này từng chuyển đổi từ đảng Lao động sang đảng Bảo thủ và mới đây đã được đảng Lao động giành lại trong cuộc bầu cử năm 2024.

Andy Burnham mới nhậm chức hơn một tuần và nhanh chóng cam kết tăng chi tiêu quốc phòng thêm 25 tỷ bảng mỗi năm để đưa mức chi tiêu lên 3,5% GDP vào năm 2035, mục tiêu nằm trong cam kết của NATO. Tranh cãi xoay quanh việc liệu người tiền nhiệm Keir Starmer có nghiêm túc với mục tiêu này hay không đã khiến Bộ trưởng Quốc phòng John Healey đột ngột từ chức tháng trước, kéo theo sự ra đi của Starmer.

Khi từ chức, Healey còn đề xuất mục tiêu trung gian đạt 3% GDP cho chi tiêu quốc phòng vào năm 2030 để thể hiện sự cam kết với NATO, trong khi Starmer chỉ đồng ý tăng lên con số 2,68%. Tuy nhiên, tại cuộc họp báo mới đây, Burnham không cam kết cụ thể mục tiêu 3% vào năm 2030 mà nhấn mạnh sẽ thực hiện mục tiêu chung “3,5% GDP vào năm 2035” phù hợp cam kết NATO, đồng thời cho biết mục tiêu này sẽ liên quan đến các quốc hội kế tiếp.

Tàu ngầm lớp Dreadnought được thiết kế để thay thế các tàu ngầm lớp Vanguard đang dần xuống cấp, trong đó luôn có ít nhất một chiếc trực chiến trên biển mang hàng đạn hạt nhân của Anh. Mỗi tàu hiện tại có khả năng mang theo 40 đầu đạn hạt nhân đủ sức phá hủy Moscow cùng nhiều thành phố lớn khác của Nga.

Phần lớn công việc thuộc giai đoạn mới trong chương trình Dreadnought được giao cho tập đoàn BAE Systems - chủ sở hữu xưởng đóng tàu Barrow. BAE đã nhận hợp đồng 5,9 tỷ bảng để hoàn tất xây dựng bốn tàu đầu tiên, bao gồm HMS Dreadnought, dự kiến đưa vào hoạt động đầu thập niên 2030.

Tổng giá trị chương trình Dreadnought lên tới 31 tỷ bảng, bao gồm 10 tỷ bảng dự phòng cho các khoản vượt chi, thể hiện độ phức tạp và quy mô lớn của dự án. Do chương trình này có chi phí lớn, nó đã bị các cơ quan giám sát mua sắm của chính phủ đặt ở cảnh báo cấp amber.

Đầu đạn hạt nhân Trident được thiết kế và sản xuất tại các cơ sở của Atomic Weapons Establishment (AWE) ở Aldermaston và Burghfield (Berkshire), nơi sử dụng 9.000 lao động. Ngoài ra, nhà máy Rolls-Royce ở Derby, với 4.000 nhân viên, hỗ trợ sản xuất lò phản ứng hạt nhân cung cấp năng lượng cho các tàu Dreadnought và các tàu ngầm khác của Hải quân Hoàng gia Anh.